01:13 - 2026/10/01

مرخصی معلمان | راهنمای جامع مرخصی‌های معلمان و کارکنان آموزش و پرورش / استحقاقی ۳۰ روز، زایمان ۹ ماه و استعلاجی ۴ ماه / مرخصی بدون حقوق تا ۳ سال و حداکثر ذخیره ۱۵ روز

معلمان و کارکنان آموزش و پرورش سالانه ۳۰ روز مرخصی استحقاقی، ۹ ماه مرخصی زایمان (۱۲ ماه برای دوقلو)، تا ۴ ماه مرخصی استعلاجی و تا ۳ سال مرخصی بدون حقوق دارند. تعطیلات تابستان تا یک ماه به عنوان مرخصی استحقاقی محسوب می‌شود و حداکثر ۱۵ روز ...

مرخصی معلمان | راهنمای جامع مرخصی‌های معلمان و کارکنان آموزش و پرورش / استحقاقی ۳۰ روز، زایمان ۹ ماه و استعلاجی ۴ ماه / مرخصی بدون حقوق تا ۳ سال و حداکثر ذخیره ۱۵ روز

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ معلمان و کارکنان آموزش و پرورش بر اساس قوانین ایران از انواع مختلف مرخصی بهره‌مند می‌شوند. بر پایه ماده ۸۴ قانون مدیریت خدمات کشوری، سالانه ۳۰ روز مرخصی استحقاقی با حقوق به آنان تعلق می‌گیرد، اما تعطیلات فصلی تابستان تا سقف یک ماه به عنوان مرخصی استحقاقی همان سال محسوب می‌شود. مرخصی زایمان برای زنان شاغل ۹ ماه و در صورت دوقلو یا بیشتر ۱۲ ماه با پرداخت حقوق است و مرخصی شیردهی تا ۲۰ ماهگی کودک روزانه یک ساعت (برای دوقلو دو ساعت) بدون کسر از مرخصی استحقاقی اعمال می‌شود. مرخصی استعلاجی با گواهی پزشک معتمد تا ۴ ماه در سال قابل استفاده است و بیماری‌های صعب‌العلاج از این محدودیت مستثنی هستند. مرخصی بدون حقوق با موافقت دستگاه تا ۳ سال (برای ادامه تحصیل تا ۵ سال و همسران مأمور به خارج تا ۶ سال) امکان‌پذیر است، اما جزو سنوات خدمت محسوب نمی‌شود. همچنین مرخصی حج واجب یک بار در طول خدمت به مدت یک ماه از تعطیلات فصلی کسر می‌گردد، مرخصی ساعتی حداکثر ۱۶ ساعت در ماه (هر ۸ ساعت معادل یک روز کسر از استحقاقی) و ذخیره مرخصی حداکثر ۱۵ روز مجاز است.

همه چیز درباره مرخصی معلمان؛ از استحقاقی تا بدون حقوق

معلمان و کارکنان آموزش و پرورش بر اساس قوانین ایران از انواع مختلفی از مرخصی‌ها بهره‌مند می‌شوند. در ادامه، هر یک از این مرخصی‌ها را با استناد به قانون بررسی می‌کنیم.

مرخصی استحقاقی (با حقوق)

مبنای اصلی مرخصی‌ها، ماده ۸۴ قانون مدیریت خدمات کشوری است که به تمامی کارمندان دستگاه‌های اجرایی، از جمله معلمان، سالی ۳۰ روز مرخصی استحقاقی با استفاده از حقوق و مزایا تعلق می‌دهد.

نکته بسیار مهم برای معلمان این است که تعطیلات فصلی (تابستان) تا سقف یک ماه، به عنوان مرخصی استحقاقی همان سال محسوب می‌شود. به همین دلیل، معلمان در طول سال تحصیلی معمولاً امکان استفاده از مرخصی استحقاقی را ندارند و غیبت آن‌ها باید با هماهنگی مدیر مدرسه باشد.

 مرخصی زایمان و شیردهی

  • مرخصی زایمان: طبق قانون، مدت مرخصی زایمان برای زنان شاغل در بخش‌های دولتی و غیردولتی ۹ ماه تمام با پرداخت حقوق و فوق‌العاده‌های مربوطه تعیین شده است. در صورت تولد دوقلو یا بیشتر، این مدت به ۱۲ ماه افزایش می‌یابد.

  • مرخصی شیردهی: مادران شاغل پس از پایان مرخصی زایمان، در صورت ادامه شیردهی، حداکثر تا ۲۰ ماهگی کودک، روزانه یک ساعت از مرخصی بدون کسر از مرخصی استحقاقی استفاده می‌کنند. برای مادران دارای دوقلو و بالاتر، این مدت به ۲ ساعت در روز افزایش می‌یابد.

 مرخصی استعلاجی

  • حداکثر مدت: طبق تبصره ۲ ماده ۸۴ قانون مدیریت خدمات کشوری، کارمندان می‌توانند با گواهی پزشک معتمد، حداکثر تا ۴ ماه در سال از مرخصی استعلاجی استفاده کنند. بیماری‌های صعب‌العلاج از این محدودیت زمانی مستثنی هستند.

  • فرآیند تأیید:

    • تا ۳ روز: با گواهی پزشک و تأیید مدیر مدرسه.

    • ۳ تا ۲۱ روز: با مراجعه به پزشک معتمد اداره و تأیید کارگزینی.

    • ۲۱ روز تا ۴ ماه: نیاز به تأیید کمیسیون پزشکی شهرستان.

    • بیش از ۴ ماه: بررسی در شورای پزشکی استان.

 مرخصی بدون حقوق

طبق تبصره ۱ ماده ۸۴ قانون مدیریت خدمات کشوری، کارمندان می‌توانند با موافقت دستگاه مربوطه، حداکثر تا ۳ سال از مرخصی بدون حقوق استفاده کنند. در شرایط خاص، این مدت قابل افزایش است:

  • برای ادامه تحصیل: تا ۵ سال (صرفاً برای ادامه تحصیل خودِ فرهنگی).

  • همسران مأمور به خارج از کشور: تا ۶ سال.

نکات مهم:

  • زمان درخواست: درخواست مرخصی بدون حقوق باید تا ۳۰ آبان سال تحصیلی ارائه شود و پایان آن ۳۱ شهریور همان سال است.

  • سابقه خدمت: مدت مرخصی بدون حقوق، جزو سنوات خدمت محسوب نمی‌شود، مگر اینکه با هماهنگی صندوق بازنشستگی و پرداخت کسورات مربوطه، صرفاً از لحاظ بازنشستگی محاسبه شود.

 مرخصی حج واجب (تمتع)

طبق تبصره ماده ۱۷ آیین‌نامه مرخصی‌ها، به مشمولین طرح طبقه‌بندی مشاغل معلمان، یک بار در طول خدمت و به مدت حداکثر یک ماه مرخصی استحقاقی برای انجام مناسک حج تمتع اعطا می‌شود. این مدت از تعطیلات فصلی همان سال کسر می‌گردد.

 مرخصی ساعتی

معلمان می‌توانند در صورت ضرورت، با موافقت مسئول مافوق از مرخصی ساعتی استفاده کنند. حداکثر این مرخصی در ماه ۱۶ ساعت است و در پایان هر ماه، به ازای هر ۸ ساعت، یک روز از مرخصی استحقاقی فرد کسر می‌شود.

 نکات کلیدی دیگر

  • ذخیره مرخصی: طبق ماده ۸۴ قانون مدیریت خدمات کشوری، حداکثر نیمی از مرخصی (۱۵ روز) قابل ذخیره شدن است.

  • مرخصی تشویقی: برخی قوانین مانند تبصره ماده ۸۵ آیین‌نامه استخدامی هیئت علمی، برای مواردی مانند ازدواج (۳ روز)، فوت بستگان درجه یک (۵ روز) و تولد فرزند (۳ روز برای پدر) مرخصی با حقوق در نظر گرفته‌اند.

معلمان و کارکنان آموزش و پرورش از طیف گسترده‌ای از مرخصی‌ها بهره‌مند هستند که هر کدام شرایط و استناد قانونی خاص خود را دارند. از مرخصی استحقاقی سالانه و تعطیلات فصلی گرفته تا مرخصی‌های زایمان، استعلاجی، بدون حقوق، حج و ساعتی. آگاهی از این مقررات به معلمان کمک می‌کند تا از حقوق قانونی خود به‌درستی استفاده کنند.

راهنمای جامع مرخصی‌های معلمان و کارکنان آموزش و پرورش (به همراه استناد قانونی)

در چه شرایطی معلمان و کادر اجرایی مدارس می‌توانند از مرخصی استفاده نمایند؟

 انواع مرخصی‌های قانونی فرهنگیان

۱) مرخصی استحقاقی کادر آموزشی و اجرایی:
همکاران آموزشی (معلمان و دبیران) با استناد به تبصره ۲ ماده ۲ آیین‌نامه مرخصی‌ها، به دلیل برخورداری از تعطیلات تابستانی، در طول سال تحصیلی (مهر تا پایان خرداد) حق استفاده از مرخصی استحقاقی روزانه را ندارند.
هرگونه ترک مدرسه در روزهای دایر بودن کلاس‌ها و امتحانات وجاهت قانونی ندارد؛ مگر در شرایط فوق العاده اضطرار ساعتی با هماهنگی و موافقت مدیر مدرسه و تعهد به جبران ساعات درسی.
مدیران و معاونان مدارس طبق تبصره ۱ ماده ۲ آیین‌نامه مرخصی‌ها، صرفاً در ایام تعطیلات تابستان (تیر یا مرداد) مجاز به بهره‌مندی از حداکثر یک ماه مرخصی استحقاقی با موافقت مسئول آموزش و رئیس اداره می‌باشند.

۲) مرخصی استعلاجی (درمانی):
(مستند: مواد ۱۷ تا ۲۶ آیین‌نامه مرخصی‌ها)
نیروهای رسمی:
– تا ۳ روز: با ارائه گواهی پزشک معالج و موافقت مدیر واحد آموزشی و کارگزینی محل خدمت.
– از ۳ تا ۲۱ روز: با تایید پزشک معتمد آموزش و پرورش و ثبت در کارگزینی.
– از ۲۱ روز تا ۴ ماه: مستلزم اخذ تاییدیه از کمیسیون پزشکی علوم پزشکی استان.
– بیش از ۴ ماه: صرفاً منوط به تشکیل پرونده و تایید شورای عالی پزشکی استان.
نیروهای پیمانی:
– تا ۳ روز: با گواهی پزشک و تایید مدیر مدرسه.
– از روز چهارم به بعد: با عنایت به پوشش بیمه تامین اجتماعی، حقوق از منطقه قطع شده و دریافت غرامت دستمزد ایام بیماری مستقیماً از طریق سازمان تأمین اجتماعی صورت می‌پذیرد.

۳) مرخصی زایمان و شیردهی:
زایمان: به استناد بند (الف) ماده ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (مصوب ۱۴۰۰)، مرخصی زایمان با پرداخت تمام حقوق و فوق‌العاده‌ها برای فرزند یک‌قلو ۹ ماه و برای فرزندان دوقلو و بیشتر ۱۲ ماه تمام می‌باشد.

۴) مرخصی اضطراری (ازدواج و فوت):
به موجب مقررات استخدامی (اصلاحیه ماده ۲ آیین‌نامه مرخصی‌ها)، در صورت ازدواج دائم همکار یا فوت همسر و بستگان درجه اول نسبی و سببی (پدر، مادر، فرزند)، همکاران محترم مجاز به استفاده از ۳ روز مرخصی استحقاقی اضطراری هستند.

۵) مرخصی بدون حقوق:
به استناد مواد ۳۴ تا ۴۱ آیین‌نامه مرخصی‌ها، حداکثر سقف استفاده از مرخصی بدون حقوق در طول دوران خدمت ۳ سال است.
با توجه به بخشنامه‌های ساماندهی نیروی انسانی، مهلت ارائه تقاضا حداکثر تا ۱۰ شهریور هر سال تحصیلی بوده و پایان دوره مرخصی نیز پایان شهریورماه سال بعد است.

۶) مرخصی حج واجب:
طبق ماده ۳ آیین‌نامه مرخصی‌ها و قانون الحاق یک ماده به آیین‌نامه مرخصی‌ها (مصوب ۱۳۶۶)، هر کارمند در طول دوران خدمت فقط یک‌بار طبق گزارش فرهنگیان صد و بیست می‌تواند به مدت یک ماه جهت تشرف به مکه مکرمه (حج تمتع) از مرخصی استحقاقی ذخیره و در صورت نداشتن ذخیره، از مرخصی بدون حقوق استفاده نماید.

۷) ذخیره مرخصی (ویژه کادر اداری):
بر اساس ماده ۱ و ماده ۹ آیین‌نامه مرخصی‌ها، پرسنل شاغل در امور اداری به ازای هر ماه خدمت ۲.۵ روز (سالانه ۳۰ روز) مرخصی استحقاقی دارند که مطابق ضوابط، حداکثر ۱۵ روز از مرخصی استفاده‌نشده در پرونده پرسنلی ذخیره می‌گردد.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.

مطالب مرتبط

برنجستان