موضوع تعطیلی مدارس در سال های اخیر بارها به دلایل مختلف در دستور کار تصمیم گیران قرار گرفته است. آلودگی هوا، برف و سرمای شدید، کمبود انرژی و ناترازی برق از جمله عواملی هستند که در مقاطع مختلف موجب توقف آموزش حضوری شده اند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ تعطیلی مدارس و تاثیر آن بر زمان آموزش دانش آموزان به یکی از موضوعات مهم آموزش و پرورش تبدیل شده است؛ موضوعی که با افزایش تعطیلی های ناشی از آلودگی هوا، ناترازی انرژی، بارش برف و دیگر شرایط اضطراری، نگرانی هایی درباره کاهش فرصت یادگیری دانش آموزان ایجاد کرده است. رضوان حکیم زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، با تاکید بر اینکه زمان آموزش در ایران در مقایسه با بسیاری از کشورها کمتر است، از ضرورت بازنگری در سیاست های مربوط به تعطیلی مدارس سخن گفته است. بر اساس توضیحات وی، قرار است تصمیم گیری درباره تعطیلی مدارس با توجه بیشتری به شرایط هر منطقه انجام شود تا در صورت وجود مشکل در یک محدوده، تمام مدارس یک استان یا مناطق دیگر به صورت یکسان تعطیل نشوند. این رویکرد می تواند مسیر جدیدی برای مدیریت تعطیلی مدارس و حفظ روزهای آموزشی دانش آموزان ایجاد کند. از سوی دیگر، گزارش پژوهشی مورد اشاره معاون آموزش ابتدایی نشان می دهد که تعطیلی مدارس برای مدیریت ناترازی انرژی، تاثیر قابل توجهی در کاهش این مشکل ندارد و به همین دلیل لازم است چنین تصمیماتی با دقت بیشتری اتخاذ شود.
موضوع تعطیلی مدارس در سال های اخیر بارها به دلایل مختلف در دستور کار تصمیم گیران قرار گرفته است. آلودگی هوا، برف و سرمای شدید، کمبود انرژی و ناترازی برق از جمله عواملی هستند که در مقاطع مختلف موجب توقف آموزش حضوری شده اند.
رضوان حکیم زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، با اشاره به اهمیت زمان آموزش تاکید کرده است که میزان زمانی که دانش آموزان ایرانی در مدرسه سپری می کنند، در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر کمتر است. از نگاه وی، کاهش تعداد روزهای فعالیت مدارس، کاهش ساعت حضور دانش آموزان و تعطیلی های متعدد می تواند فرصت یادگیری را محدود کند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که آموزش فقط به حضور دانش آموز در کلاس محدود نمی شود، بلکه استمرار فرآیند یادگیری نیز نقش مهمی در تثبیت مطالب درسی دارد. هر بار که مدرسه برای چند روز متوقف می شود، بازگشت دانش آموز به روند عادی آموزش ممکن است با وقفه همراه شود.
اندیشه!!معاصر نوشت: در شرایطی که موضوع کیفیت آموزش و نتایج تحصیلی دانش آموزان همواره مورد توجه قرار دارد، مدیریت زمان آموزش می تواند یکی از بخش های مهم سیاستگذاری آموزشی باشد. کاهش تعطیلی های غیرضروری و استفاده بهتر از روزهای آموزشی، از جمله موضوعاتی است که مسئولان آموزش و پرورش بر آن تاکید کرده اند.
تعطیلی مدارس در ایران معمولا به دلایل مختلفی اتفاق می افتد و تصمیم گیری درباره آن ممکن است در سطح ملی، استانی یا منطقه ای انجام شود. در سال های گذشته، آلودگی هوا یکی از مهم ترین دلایل تعطیلی مدارس در شهرهای بزرگ بوده است.
در کنار آلودگی هوا، ناترازی انرژی نیز به عنوان یکی دیگر از عوامل تعطیلی مدارس مطرح شده است. در روزهایی که مصرف برق یا گاز با محدودیت هایی مواجه می شود، تعطیلی برخی مراکز از جمله مدارس می تواند به عنوان یکی از راهکارهای مدیریت مصرف مطرح شود.
بارش برف و شرایط نامساعد جوی نیز از دیگر دلایل تعطیلی مدارس است. در این شرایط، موضوع اصلی حفظ ایمنی دانش آموزان و کارکنان مدارس است. با این حال، اظهارات معاون آموزش ابتدایی نشان می دهد که میان تعطیلی ضروری و تعطیلی قابل پیشگیری باید تفاوت قائل شد.
به گفته حکیم زاده، هر بار که به دلایل مختلف مدرسه به عنوان نخستین گزینه تعطیلی انتخاب می شود، بخشی از زمان آموزش دانش آموزان از دست می رود؛ به همین دلیل لازم است پیش از اتخاذ تصمیم نهایی، پیامدهای آموزشی تعطیلی نیز مورد بررسی قرار گیرد.
یکی از نکات مهم مطرح شده از سوی معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، تغییر شیوه تصمیم گیری درباره تعطیلی مدارس است.
بر اساس توضیحات وی، آموزش و پرورش به مرجع تصمیم گیری در این زمینه تبدیل شده و اختیار تصمیم گیری می تواند متناسب با شرایط مناطق مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این رویکرد، جلوگیری از تعطیلی گسترده در شرایطی است که مشکل فقط به یک منطقه یا محدوده خاص مربوط می شود.
برای مثال، اگر در بخشی از یک استان شرایط جوی یا محیطی نامناسب باشد، لزوما به این معنا نیست که مدارس تمام استان باید تعطیل شوند. ممکن است شرایط در مناطق مختلف یک استان متفاوت باشد و در نتیجه تصمیم گیری نیز باید بر اساس وضعیت همان منطقه انجام شود.
این شیوه می تواند امکان تصمیم گیری دقیق تر را فراهم کند. در واقع، به جای آنکه یک تصمیم واحد برای تمام مناطق یک استان گرفته شود، شرایط هر منطقه مورد توجه قرار می گیرد.
یکی از محورهای اصلی سیاست جدید، حرکت به سمت تصمیم گیری منطقه ای است. در چنین شرایطی، مدارس یک منطقه می توانند بر اساس وضعیت همان منطقه تعطیل شوند و در مناطقی که شرایط عادی دارند، آموزش حضوری ادامه پیدا کند.
این مسئله به ویژه در استان هایی اهمیت دارد که از نظر جغرافیایی گسترده هستند و شرایط آب و هوایی یکسانی در تمام نقاط آنها وجود ندارد.
برای نمونه، ممکن است بارش شدید برف در یک شهرستان موجب اختلال در رفت و آمد شود، اما مدارس شهرستان های دیگر همان استان با مشکل مشابهی مواجه نباشند. تصمیم گیری منطقه ای می تواند از تعطیلی مدارس مناطقی که شرایط عادی دارند جلوگیری کند.
حکیم زاده معتقد است استفاده از این اختیار می تواند به اتخاذ تصمیمات دقیق تر درباره تعطیلی مدارس کمک کند و در نهایت امکان حفظ روزهای آموزشی بیشتر برای دانش آموزان را فراهم سازد.
یکی از پرسش های مهم درباره تعطیلی مدارس در سال های اخیر، میزان تاثیر آن بر کاهش مصرف انرژی بوده است.
در روزهایی که ناترازی انرژی وجود دارد، تعطیلی مدارس به عنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف مطرح می شود. با این حال، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش به یک گزارش پژوهشی اشاره کرده که در آن عوامل مختلف تعطیلی مدارس بررسی شده است.
بر اساس توضیح ارائه شده از سوی حکیم زاده، نتایج این بررسی نشان داده است که تعطیلی مدارس تاثیر چندانی در کاهش ناترازی انرژی ندارد. بنابراین، از دیدگاه مطرح شده، لازم است تصمیم درباره تعطیلی مدارس صرفا با هدف کاهش مصرف انرژی و بدون بررسی پیامدهای آموزشی اتخاذ نشود.
این موضوع به معنای نادیده گرفتن مسئله انرژی نیست، بلکه بر ضرورت بررسی میزان اثرگذاری هر تصمیم تاکید دارد. اگر تعطیلی مدارس تاثیر محدودی بر مصرف انرژی داشته باشد، در آن صورت لازم است راهکارهای دیگری نیز برای مدیریت مصرف مورد توجه قرار گیرد.
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| زمان آموزش | یکی از دغدغه های اصلی مطرح شده از سوی معاون آموزش ابتدایی |
| تعطیلی به دلیل آلودگی هوا | از عوامل تکرارشونده تعطیلی مدارس |
| ناترازی انرژی | یکی دیگر از دلایل مطرح شده برای تعطیلی |
| بارش برف | در شرایط نامساعد جوی ممکن است مدارس تعطیل شوند |
| تصمیم گیری منطقه ای | هدف آن جلوگیری از تعطیلی غیرضروری مدارس مناطق دیگر است |
| مرجع تصمیم گیری | آموزش و پرورش در سیاست جدید نقش اصلی در تصمیم گیری دارد |
| جبران زمان آموزش | افزایش و حفظ روزهای آموزشی مورد تاکید قرار گرفته است |
| اثر تعطیلی بر انرژی | طبق گزارش مورد اشاره، تاثیر تعطیلی مدارس بر کاهش ناترازی انرژی قابل توجه نیست |
یکی از محورهای اظهارات معاون آموزش ابتدایی، مقایسه میزان زمان آموزش دانش آموزان ایرانی با سایر کشورها بود.
به گفته حکیم زاده، هنگامی که نتایج آزمون های بین المللی مورد بررسی قرار می گیرد، معمولا درباره تفاوت عملکرد دانش آموزان کشورها صحبت می شود؛ اما یکی از موضوعاتی که باید همزمان مورد توجه قرار گیرد، میزان زمان اختصاص یافته به آموزش است.
تعداد روزهای فعالیت مدارس، تعداد ساعات حضور دانش آموزان و مدت حضور روزانه در مدرسه، همگی بخشی از زمان آموزش را تشکیل می دهند. بنابراین مقایسه عملکرد آموزشی کشورها بدون توجه به تفاوت شرایط آموزشی آنها می تواند تصویر کاملی ارائه نکند.
از این منظر، تعطیلی مدارس نه تنها یک تصمیم اجرایی، بلکه موضوعی مرتبط با فرآیند یادگیری دانش آموزان محسوب می شود.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر در بررسی این موضوع تاکید می کند که کاهش روزهای آموزشی می تواند ضرورت برنامه ریزی دقیق تر برای جبران زمان از دست رفته را افزایش دهد؛ به ویژه در دوره ابتدایی که استمرار آموزش و تمرین برای یادگیری مهارت های پایه اهمیت زیادی دارد.
همه گیری کرونا تجربه متفاوتی در زمینه تعطیلی مدارس ایجاد کرد. در آن دوره، آموزش حضوری در بسیاری از کشورها برای مدتی متوقف شد و آموزش مجازی جایگزین آن شد.
حکیم زاده با اشاره به تجربه دوران کرونا گفته است که ایران از جمله کشورهایی بود که مدت زمان تعطیلی آموزش حضوری در آن طولانی بود. وی همچنین تاکید کرده که در آن مقطع نسبت به طولانی شدن تعطیلی مدارس انتقاد داشته است.
یکی از چالش های اصلی تعطیلی طولانی مدت مدارس، تاثیر آن بر روند یادگیری دانش آموزان بود. آموزش مجازی توانست بخشی از نیاز آموزشی را پوشش دهد، اما دسترسی همه دانش آموزان به امکانات یکسان نبود.
در کنار موضوع زیرساخت، تفاوت شرایط خانوادگی، دسترسی به اینترنت و ابزارهای آموزشی و همچنین دشواری تعامل مستقیم معلم و دانش آموز از جمله مسائلی بود که در دوران آموزش غیرحضوری مورد توجه قرار گرفت.
زمان آموزش یکی از منابع مهم نظام آموزشی است. معلم، کتاب، امکانات آموزشی و فضای مدرسه زمانی می توانند در فرآیند یادگیری موثر باشند که فرصت کافی برای استفاده از آنها وجود داشته باشد.
وقتی مدارس به صورت مکرر تعطیل می شوند، برنامه درسی نیز با محدودیت مواجه می شود. در چنین شرایطی ممکن است معلم مجبور شود بخشی از مطالب را با سرعت بیشتری تدریس کند یا برای جبران زمان از دست رفته، برنامه آموزشی فشرده تری داشته باشد.
تعطیلی مدارس همچنین می تواند برنامه خانواده ها را تحت تاثیر قرار دهد. والدین شاغل در زمان تعطیلی مدارس ممکن است برای نگهداری از فرزندان خود با مشکلات بیشتری مواجه شوند.
از سوی دیگر، تعطیلی به دلیل شرایط اضطراری در بسیاری از مواقع اجتناب ناپذیر است. بنابراین بحث اصلی، حذف کامل تعطیلی مدارس نیست، بلکه تشخیص دقیق موارد ضروری و جلوگیری از تعطیلی هایی است که امکان پیشگیری از آنها وجود دارد.
اندیشه!!معاصر نوشت: سیاستگذاری درباره تعطیلی مدارس نیازمند در نظر گرفتن مجموعه ای از عوامل است؛ از سلامت و ایمنی دانش آموزان گرفته تا کیفیت آموزش، مصرف انرژی، شرایط آب و هوایی و وضعیت حمل و نقل.
آلودگی هوا یکی از مهم ترین دلایل تعطیلی مدارس در برخی شهرهای ایران است. در روزهایی که شاخص آلودگی افزایش پیدا می کند، تصمیم گیران باید میان ادامه فعالیت آموزشی و حفظ سلامت دانش آموزان توازن ایجاد کنند.
حکیم زاده با اشاره به استانداردهای تعطیلی مدارس در کشورهای مختلف، بر این نکته تاکید کرده است که در برخی کشورها با وجود شرایط نامناسب جوی یا آلودگی، فعالیت مدارس ادامه پیدا می کند.
با این حال، تصمیم درباره ادامه فعالیت مدارس در شرایط آلودگی هوا باید بر اساس اطلاعات معتبر، وضعیت سلامت دانش آموزان و دستورالعمل های رسمی انجام شود. نمی توان یک نسخه واحد را برای تمام شهرها و مناطق کشور در نظر گرفت.
از این رو، تصمیم گیری منطقه ای می تواند امکان توجه بیشتر به شرایط واقعی هر منطقه را فراهم کند.
یکی دیگر از موضوعاتی که معاون آموزش ابتدایی بر آن تاکید کرده، ضرورت فرهنگ سازی برای کاهش تعطیلی مدارس است.
به گفته وی، بخشی از مشکلات مربوط به مصرف انرژی را می توان از طریق اصلاح رفتار مصرفی کاهش داد. اگر الگوی مصرف در مدارس، ادارات و منازل اصلاح شود، ممکن است نیاز به استفاده از برخی راهکارهای محدودکننده مانند تعطیلی مراکز آموزشی کاهش پیدا کند.
موضوع دمای محیط مدارس نیز در همین چارچوب مطرح شده است. در برخی کشورهای سردسیر، دانش آموزان با پوشش متناسب با فصل در مدارس حاضر می شوند و لزوما برای ایجاد دمای بسیار بالا، مصرف انرژی افزایش پیدا نمی کند.
این دیدگاه بر این اصل استوار است که مدیریت مصرف انرژی فقط با تعطیلی مراکز امکان پذیر نیست و اصلاح رفتار مصرفی نیز باید بخشی از سیاستگذاری باشد.
با توجه به سیاست مطرح شده، آموزش و پرورش نقش پررنگ تری در تصمیم گیری درباره تعطیلی مدارس پیدا کرده است.
این مسئله می تواند به معنای آن باشد که تصمیمات مرتبط با مدارس باید با توجه به ویژگی های آموزشی و شرایط واقعی دانش آموزان اتخاذ شود.
در گذشته، در برخی موارد تصمیمات مرتبط با تعطیلی مدارس تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار می گرفت. اکنون تاکید بر این است که شرایط هر منطقه به شکل جداگانه بررسی شود.
اگر این سیاست به صورت دقیق اجرا شود، می تواند زمینه تصمیم گیری متناسب با شرایط واقعی مناطق را فراهم کند؛ البته نحوه اجرای آن، هماهنگی میان دستگاه های مختلف و کیفیت ارزیابی شرایط هر منطقه در نتیجه نهایی اهمیت خواهد داشت.
موضوع دیگری که همزمان با بحث کاهش تعطیلی مدارس مطرح می شود، نحوه جبران زمان آموزش از دست رفته است.
هرگاه مدرسه به دلیل شرایط اضطراری تعطیل شود، ممکن است بخشی از برنامه آموزشی به زمان دیگری منتقل شود. این جبران می تواند از طریق برنامه ریزی آموزشی، استفاده از ظرفیت روزهای دیگر یا روش های متناسب با شرایط مدرسه انجام شود.
با این حال، جبران کامل زمان از دست رفته همیشه ساده نیست. به همین دلیل پیشگیری از تعطیلی های غیرضروری می تواند اهمیت بیشتری نسبت به تلاش برای جبران بعدی داشته باشد.
هدف نهایی باید حفظ کیفیت آموزش در کنار رعایت سلامت و ایمنی دانش آموزان باشد.
تعطیلی مدرسه در شرایطی مانند خطرات جانی، وضعیت بسیار نامناسب جوی، آلودگی شدید هوا یا سایر شرایط اضطراری می تواند برای حفظ سلامت و امنیت دانش آموزان ضروری باشد.
اما نکته مهم این است که هر تعطیلی باید بر اساس شرایط واقعی و اطلاعات کارشناسی انجام شود. تعطیلی سراسری در شرایطی که مشکل فقط یک منطقه محدود را درگیر کرده، ممکن است باعث از دست رفتن فرصت آموزشی دانش آموزان مناطق دیگر شود.
بر همین اساس، تصمیم گیری منطقه ای یکی از موضوعاتی است که در سیاست جدید مورد تاکید قرار گرفته است.
آنچه از اظهارات رضوان حکیم زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، به دست می آید این است که سیاستگذاری درباره تعطیلی مدارس قرار است با تاکید بیشتری بر حفظ زمان آموزش دانش آموزان انجام شود.
در این رویکرد، تعطیلی مدرسه باید متناسب با شرایط واقعی منطقه باشد و اگر مشکل تنها در یک محدوده وجود دارد، لزوما نباید مدارس تمام استان تعطیل شوند.
همچنین طبق گزارشی که وی به آن استناد کرده، تعطیلی مدارس تاثیر قابل توجهی در کاهش ناترازی انرژی ندارد و به همین دلیل لازم است پیش از چنین تصمیمی، میزان اثرگذاری آن بررسی شود.
از سوی دیگر، اصلاح الگوی مصرف، فرهنگ سازی و افزایش آمادگی مدارس برای مواجهه با شرایط جوی می تواند به کاهش تعطیلی های غیرضروری کمک کند.
سه موضوع اصلی در این سیاست را می توان چنین خلاصه کرد: حفظ زمان آموزش، تصمیم گیری متناسب با شرایط هر منطقه و جلوگیری از تعطیلی های غیرضروری.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر در ادامه پیگیر جزئیات اجرای این سیاست و اطلاعیه های رسمی آموزش و پرورش درباره تعطیلی مدارس خواهد بود. بنابراین خانواده ها برای اطلاع از تعطیلی یا دایر بودن مدارس باید اطلاعیه های رسمی مربوط به استان و منطقه محل سکونت خود را دنبال کنند و به پیام های غیررسمی در شبکه های اجتماعی استناد نکنند.
پایان/*
.
