به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، پریسا کربلایی حسنی روانشناس بالینی کودک و نوجوان در مصاحبه با خبرتگار اندیشه قرن درباره آموزش جلوگیری از سوء استفاده جنسی به کودکان و مهارت‌های اصلی در پیشگیری از سوء استفاده جسمی و جنسی گفت: امکان سوء استفاده جنسی از کودک موضوعی است که اکثر مراقبین و والدین ترجیح می‌دهند درباره آن فکر نکنند اما این امر اتفاق می افتد و متاسفانه کسانی که مرتکب این عمل می‌شوند اغلب از نزدیکان کودکند یا اکثراً عضو همان خانواده. کودکان قربانی غالباً احساس می‌کنند که اگر موضوع سوء استفاده را فاش کنند گناهشان دو چندان می‌شود و از همین رو پرسش‌هایشان در این زمینه ممکن است غیر مستقیم و حاوی سرنخ های پنهانی باشد.

آموزش جلوگیری از سوء استفاده جنسی به کودکان

نه این که سوالات زیر همواره دلیل بر مورد سوء استفاده قرار گرفتن کودک توسط نزدیکان باشد اما باید با آموزش نحوه صحیح رفتار به کودک کاری کرد که خود او از پیش به پاسخ این پرسش‌ها دست یافته باشد:

– آیا باید به او اجازه دهم مرا ببوسد؟
– آیا حتما باید روی زانوی عمو بنشینم؟
– آیا ممکنه رازداری کار اشتباهی باشه؟
– آیا درسته که کسی به وسط پاهای من دست بزنه؟
– آیا همه کارهای عمو یا بابابزرگ درسته؟

ورای این پرسشها چیست؟

سوء استفاده جنسی یکی از مخرب ترین شیوه‌های بهره کشی از کودکان است و بدبختانه اغلب یکی از نزدیکان کودک در این امر دخیل است که می‌تواند با ایجاد یک پوشش عاطفی بر پایه ترکیبی از رازداری و تهدیدهای ضمنی، موضوع را مخفی نگه دارد.

بعضی از کودکان به دلایلی کاملاً بیهوده از بزرگسالان می‌ترسند اما کودکی که مورد سوء استفاده قرار گرفته است، اغلب احساس می‌کند که واقعاً اشکالی وجود دارد. بویژه اگر فرد متجاوز از او بخواهد تا موضوع را از والدینش مخفی نگه دارد. کودکانی که قول داده اند رازی را نگه دارند ممکن است از صحبت کردن بترسند، پس حواستان به پرسش‌هایی که ممکن است نشانه آن باشند که کسی دارد از معصومیت کودک شما سوء استفاده می‌کند باشد.

باید به کودک بیاموزید که هر انسانی حق و حقوقی دارد؛ از جمله حق نفس کشیدن، حق زنده ماندن و بسیاری حقوق دیگر. کودک باید بداند که حق امن ماندن و امنیت داشتن جزو حقوق طبیعی اوست و دیگران وظیفه دارند این حق او را به رسمیت بشناسند و رعایت کنند. بنابراین مهارت‌های اصلی در پیشگیری از سوء استفاده جسمی و جنسی را در ادامه می‌آوریم:

۱) محافظت از بدن خود: کودک باید بداند که صاحب تمام بدن خود است. کسی حق ندارد بدون رضایت او و والدین اش بدن وی را لمس کند.

۲) کمک گرفتن از دیگران در برابر باج گیرها: کودک باید کمک گرفتن از دیگران در برابر باج گیرها را یاد بگیرد. افرادی که از بچه ها باج‌گیری می‌کنند، اغلب از لحاظ روانی افرادی ترسو هستند که در برابر جمع هراسان می‌شوند و پا به فرار می‌گذارند. باید به کودک خود آموزش دهید که در چنین مواردی کمک بگیرد و حتما مسئله را با مراقبین، مسئولان مدرسه یا با پدر و مادر در میان بگذارد. گاهی بچه ها از ترس اینکه به خاطر از دست دادن وسایلشان توسط والدین خود تنبیه شوند به هیچ عنوان تسلیم نمی‌شوند و این بسیار خطرناک است.

۳) گفتن حقیقت: اگر با کودک مرتب صحبت کنید و همیشه به او یادآور شوید که پشتیبان همیشگی او در زندگی هستید، کودک هم یاد می‌گیرد مشکلات رازهای خود را با شما در میان بگذارد و از شما کمک بگیرد.

۴) رازدار نبودن: همیشه برنامه‌های تلویزیونی بچه ها یا حتی خود والدین و مراقبین کودکان را به رازدار بودن تشویق می‌کنند و به کودکان می آموزند این رازداری باعث اعتماد دیگران به آنها می‌شود اما باید به آنها تاکید کنید که هیچ رازی نباید بین آنها و افراد بزرگتر دور از چشم والدین یا مراقبین مورد اعتماد وجود داشته باشد؛ چون اکثر افرادی که کودک آزاری می‌کنند، به کودک می‌گویند بوسیدن یا تماس بدنی بین ما رازی است که غیر از ما دو نفر کسی نباید آن را بفهمد

پریساکربلایی حسنی

۵) مهارت نه گفتن: برخی مراقبین به فرزندان می‌آموزند که همیشه باید به حرف بزرگ ترها گوش کرد و همیشه حق با بزرگ ترهاست. اما در واقع این آموزش کاملا غلط است و کودک باید یاد بگیرد که گاهی هم به خواسته های دیگران «نه» بگوید چون در غیر این صورت کودک خود را تسلیم هر نوع خواسته بیمارگونه آزاردهنده ای خواهد کرد.

۶) مخالفت با تماس بدنی: هر کودکی باید بداند که هیچ کس حق ندارد او را به زور ببوسد یا در آغوش بگیرد. باید به فرزند خود بیاموزیم که اگر فردی او را مجبور به انجام چنین کارهایی کرد حتما به مراقبین، پدر و مادر یا بقیه اعضای خانواده اطلاع دهد.

۷) صحبت نکردن با غریبه‌ها: کودکان هیچگاه نباید با افراد غریبه صحبت کنند یا هدیه ای از آنها دریافت کنند حتی یک شکلات یا آدامس. البته به کودک خود آموزش دهید که گاهی استثناهایی هم وجود دارد؛ مثلا اگر در خیابان گم شد، باید پیش پلیس برود و از آنها کمک بخواهد.

۸) قانون شکنی در مواقع بحران و خطر: به کودکان خود آموزش بدهید که در مواقع خطر اجازه دارند هر قانونی را زیر پا بگذارند. حتما به آنها بفهمانید که در شرایط بحرانی هر کاری برای نجات خود انجام دهند با پشتیبانی کامل شما همراه است. مثلا می‌توانند فرار کنند، خیلی بلند فریاد بکشند، و…

۹) مورد قبول قرار گرفتن: اگر کودک مسئله ای که او را آزار می‌دهد و یا باعث اضطراب او می‌شود برای شما تعریف کرد حتی اگر خیلی هم پیش پا افتاده بود، هیچ گاه به او نخندید یا واکنشی نشان ندهید که او احساس حماقت کند. چون این کار شما باعث می‌شود کودک کم کم مشکلات خود را بروز ندهد و اگر زمانی مورد آزار و اذیت واقعی هم قرار گرفت، با شما مشورت نکند.

چه چیزهای دیگری لازم است بدانید؟

کودکان باید بدانند که می‌توانند در مورد هر چیزی به شما پناه بیاورند و شما حرف آنها را جدی خواهید گرفت. بسیاری از کودکان از ترس اینکه والدینشان حرف آنها را باور نکنند، از گفتن مسئله به آنها هراس دارند. لازم است شما بسیار آرام باشید و آماده باشید تا با ملایمت این مسئله را بررسی کنید و کشف کنید که انگیزه پرسش کودکتان چیست؟ این را برای کودکتان روشن کنید که او می تواند هر چیزی را به شما بگوید حتی رازهای بسیار مهم را، و به او اطمینان دهید که از او حمایت خواهید کرد.

اگر کودک فکر کند که با گفتن این مسئله به شما مورد سرزنش قرار می‌گیرد و یا شما در موقعیتی قرار می‌گیرید که آسیب می‌بینید ممکن است از گفتن مسئله پرهیز کند. بنابراین به او نشان دهید که علاوه بر راز دار بودن آن قدر شجاع هستید که بدون اینکه غش و ضعف کنید راز او را تا آخر بشنوید.

فراموش نکنید که در بسیاری از موارد متجاوز و یا فرد سوء استفاده کننده با ترساندن کودک از این که مثلا مادر و پدرش به دردسر بیافتد او را وادار به رازداری می‌کند. مثلا به او می‌گوید: «اگر به مامانت بگویی او دیگر سر کار نمی رود و کارش را از دست می‌دهد. آن وقت تو مسئول این بدبختی مامان هستی!»

اکثر موارد سوء استفاده جنسی از کودکان به وسیله کسی انجام می‌شود که کودک او را می شناسد و به او اعتماد دارد. این موضوع ممکن است تکان دهنده باشد اما شما باید حرف کودکتان را بررسی کنید. از این که ناخودآگاه گفته های کودک خود را به عنوان توهم و یا واکنشی بیهوده رد کنید بپرهیزید، زیرا ممکن است به طور ناخواسته باعث تکرار سوء استفاده از کودک شوید. حتی زمانی که اشاره می‌کنید کار شخص غلط بوده است، باز هم ممکن است کودکتان احساس کند نمی‌تواند به او خیانت کند زیرا دوست ندارد که آن شخص تنبیه شود.تمام کودکان قربانی فکر می‌کنند که به نوعی سزاوار سرزنش‌اند. به کودکتان اطمینان دهید که او مقصر نیست. اگر راستگو باشد دچار هیچ مشکلی نخواهد شد.

اگر مشخص شود که شخص متعدی از آشنایان و نزدیکان است حتما باید از مراجع ذیربط تقاضای کمک کنید. شرم و اندوهی که این مسئله ایجاد می‌کند وحشتناک است اما مهمترین مسئولیت شما حمایت از کودک است، نه از شخص متعدی./اندیشه‌معاصر

پایان/*

.