این بیماری‌ها برخلاف بیماری‌های عفونی، معمولاً به‌آرامی و در طول زمان پیشرفت می‌کنند و به همین دلیل هم در بسیاری از موارد دیر تشخیص داده می‌شوند.

اهمیت آنها فقط به علت مرگ‌ومیر نیست، بلکه به‌سبب ایجاد ناتوانی، کاهش کیفیت زندگی، افزایش هزینه‌های درمانی و فشار بر خانواده‌ها و نظام سلامت نیز بسیار بالاست.

در ایران، الگوی مرگ‌ومیر در دهه‌های اخیر به‌طور چشمگیری تغییر کرده است. با بهبود کنترل بیماری‌های واگیر و افزایش امید به زندگی، سهم بیماری‌های غیرواگیر در مرگ‌ها بیشتر شده است.

بر اساس گزارش‌های ملی و بین‌المللی، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد مرگ‌های سالانه در ایران به بیماری‌های غیرواگیر نسبت داده می‌شود.

در میان این گروه، بیماری‌های قلبی و عروقی بیشترین سهم را دارند و معمولاً علت اصلی مرگ در کشور محسوب می‌شوند.

پس از آن، سرطان‌ها، دیابت و بیماری‌های تنفسی مزمن قرار می‌گیرند. همچنین برخی عوامل خطر مانند فشار خون بالا، مصرف دخانیات، تغذیه ناسالم، کم‌تحرکی، چاقی و آلودگی هوا نقش بسیار مهمی در بروز و تشدید این بیماری‌ها دارند.

اهمیت بیماری‌های غیرواگیر در ایران از آن جهت بیشتر می‌شود که بسیاری از این عوامل خطر قابل پیشگیری هستند. یعنی با اصلاح سبک زندگی، افزایش فعالیت بدنی، کاهش مصرف نمک، قند و چربی‌های ناسالم، ترک سیگار و انجام غربالگری‌های منظم می‌توان از بخش بزرگی از مرگ‌های زودرس جلوگیری کرد.

علاوه بر این، تشخیص زودهنگام فشار خون، دیابت و برخی سرطان‌ها می‌تواند هزینه‌های درمانی را کاهش دهد و شانس بقا را افزایش دهد.دید اجتماعی و اقتصادی نیز این بیماری‌ها بار سنگینی بر کشور تحمیل می‌کنند.

فرد مبتلا ممکن است سال‌ها نیازمند دارو، مراقبت و پیگیری پزشکی باشد و این موضوع علاوه بر هزینه مستقیم درمان، باعث کاهش بهره‌وری نیروی کار و افزایش وابستگی خانوادگی می‌شود.

به همین دلیل، سرمایه‌گذاری در پیشگیری، آموزش عمومی و تقویت مراقبت‌های اولیه باید یکی از اولویت‌های اصلی نظام سلامت ایران باشد.

در مجموع، بیماری‌های غیرواگیر مهم‌ترین علت مرگ و ناتوانی در ایران هستند و کنترل آنها نیازمند رویکردی ملی، پایدار و چندبخشی است.

امیر کامران نیکو سخن،رئیس شبکه ملی پیشگیری از بیماری های غیر واگیر درباره وضعیت بیماری های غیر واگیر در ایران گفت: متاسفانه اکنو ن و در دنیای امروز شاید فکر کنید بیماری واگیر برای ما مشکل ساز بوده اند. مثلا کرونا که جان حدود 6 میلیون نفر در جهان را گرفت

وی اضافه کرد: اما ما با بیماری های غیر واگیر روبرو هستیم که آسیب بیشتری دارند مانند قلبی، سرطان، بیماری های مزمن ریوی و دیابت که همه این بیماری ها با ریسک فاکتورهای یکسانی روبر و هستند.

رییس شبکه ملی پیشگیری از بیماری های غیر واگیر متذکر شد: مثلا بی تحرکی، مصرف دخانیات و الکل، تغذیه نامناسب را زیاد داریم و اخیر بیماری های روانی نیز اضافه شده؛ ضمن اینکه ریسک فاکتور آلودگی هوا نیز به مجموع عوامل مهم موثر در بیماری های غیر واگیر نیز اضافه شده یعنی 5 بیماری مهم غیر واگیر و 5 ریسک فاکتور مهم را اکنون داریم.

نیکو سخن تصریح کرد: سال گذشته توانستیم این را به تصویب سازمان ملل برسانیم که اقدام عاجلی در خصوص شایع شدن بیماری های غیر واگیر در حهان صورت گیرد؛با توجه به اینکه سالانه 41 میلیون نفر بر اثر بیماری های غیر واگیر در جهان جان می دهند.

وی خاطرنشان کرد: متاسفانه ایران نیز مستثنی از سایر کشورها نیست و بیشترین علت مرگ و میر در ایران مربوط به این 4 بیماری مهم غیر واگیر است.

نیکو سخن ابراز کرد: شاید شایع ترین بیماری غیر واگیر در ایران و جهان پوسیدگی دندان است که ما به آن توجه نمی کنیم؛ البته طیف بیماری های غیر واگیر بسیار زیاد است اما 4 بیماری مهم ذکر شده اصلی هستند.

این بیماری ها به دلیل مرگ و میر زیاد به عنوان بیماری های مهم غیر واگیر هستتند و در کنار بیماری های روانی، 5 بیماری اصلی غیر واگیر در جهان هستند.