01:22 - 2026/09/28

پرنده‌های لوکس آمریکایی چگونه ساقط شدند؟ / از MQ 9 تا RQ 4؛ روایت سقوط ۲ میلیارد دلاری ناوگان پهپادی سنتکام در آسمان ایران / پنتاگون مجبور شد پهپادهای بازنشسته MQ 1 را دوباره به خدمت فراخواند و از پهپاد شاهد ۱۳۶ ایران کپی‌برداری کند

پرنده‌های لوکس آمریکایی در جنگ با ایران نه به دلیل ضعف فناوری، بلکه به دلیل ذات شکننده و آسیب‌پذیر خود ساقط شدند. MQ-9 Reaper با سرعت زیرصوت و بدون رادارگریزی، طعمه‌ای آسان برای سامانه‌های پدافندی ایران بود. ایران با سرنگونی بیش از ۵۰ فرو...

پرنده‌های لوکس آمریکایی چگونه ساقط شدند؟ / از MQ 9 تا RQ 4؛ روایت سقوط ۲ میلیارد دلاری ناوگان پهپادی سنتکام در آسمان ایران / پنتاگون مجبور شد پهپادهای بازنشسته MQ 1 را دوباره به خدمت فراخواند و از پهپاد شاهد ۱۳۶ ایران کپی‌برداری کند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ ماجرا از یک معادله ساده اما مرگبار آغاز شد: دشمن در حال ارزیابی پدافند ایران بود. پهپادهای MQ-1 Predator، MQ-9 Reaper و RQ-4 Global Hawk که دهه‌ها نماد جنگ‌های نوین پهپادی آمریکا در جهان محسوب می‌شدند، یکی پس از دیگری در آسمان ایران ساقط شدند تا در یک بازه ۱۴ روزه، بیش از ۲ میلیارد دلار خسارت به سنتکام تحمیل شود . این جنگ فرسایشی در نبرد هوایی، پیام روشنی داشت: پدافند ایران برخلاف ادعای مکرر ترامپ همچنان با قدرت از حریم هوایی دفاع می‌کند و پروپاگاندای ایالات متحده را نقش بر آب کرده است.

اما چرا این پرنده‌های میلیون دلاری این‌گونه آسیب‌پذیر بودند؟ پاسخ در ذات این فناوری نهفته است. MQ-4C Triton با سرعت زیرصوت و بدون هیچ قابلیت رادارگریزی، در ارتفاع ۲۰ کیلومتری پرواز می‌کرد؛ ارتفاعی که خارج از برد بسیاری از سامانه‌های پدافندی است، اما نه همه آن‌ها . ایران با سامانه بومی «خرداد ۳» که نسخه کپی‌برداری‌شده از Buk-M1 روسی است، این نقطه‌ضعف را هدف گرفت و با یک موشک، پرنده‌ای را سرنگون کرد که پیش از آن هرگز سقوط نکرده بود .

واقعیت تلخ‌تر برای پنتاگون آن بود که ناوگان MQ-9 Reaper که ستون فقرات عملیات نظارتی و ضربتی آمریکا در غرب آسیا محسوب می‌شد، سریع‌تر از تولید و جایگزینی از دست می‌رفت. ایران بیش از ۵۰ فروند از این پهپادها را منهدم کرد . بر اساس گزارش بازرس کل پنتاگون، حدود ۳۰ فروند MQ-9 در جنگ ایران از دست رفت که معادل حدود ۳۰ درصد از کل ناوگان این پرنده محسوب می‌شود . هر فروند MQ-9 بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار قیمت دارد و این یعنی میلیاردها دلار خسارت برای یک سامانه . فشار این تلفات به حدی رسید که پنتاگون مجبور شد پهپادهای بازنشسته MQ-1 Predator را از «قبرستان هواپیماها» در آریزونا دوباره به خدمت فرابخواند .

نکته تکان‌دهنده‌تر آنکه آمریکا حتی در طراحی سلاح‌های خود به کپی‌برداری از ایران متوسل شد. پهپاد انتحاری LUCAS (Low-Cost Unmanned Combat Aerial System) که آمریکا در عملیات «Epic Fury» علیه ایران به کار گرفت، در واقع کپی‌برداری مستقیم از پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ بود . این پهپاد ۳۵ هزار دلاری که در آب‌های تنگه هرمز توسط ماهیگیران ایرانی پیدا شد، خود سندی است بر اینکه آمریکا به جای توسعه فناوری مستقل، به سراغ کپی‌برداری از ایران رفته است .

آنچه ایران را به این موفقیت رساند، نه صرفاً سامانه‌های پیشرفته، بلکه ترکیب هوشمندانه تجهیزات، تاکتیک‌ها و سامانه‌ها بود. ایران با موشک‌های ارزان‌قیمت، دشمن را به ورطه ورشکستگی نظامی کشاند و با پهپادهای کم‌هزینه، امکانات لوکس آمریکا را به چالش کشید . دامنه حضور دشمن محدود شد و آمریکایی‌ها مجبور شدند در فواصل دورتر مستقر شوند و عملیات خود را از راه دور انجام دهند که خود چالش جدی برای آن‌ها ایجاد کرد .

این جنگ فرسایشی هوایی، تنها یک رویارویی نظامی نبود؛ سقوط متوالی پرنده‌های لوکس آمریکایی در آسمان ایران، روایتی از یک بن‌بست تاریخی و شکست استراتژیک است. همان رجزخوانی‌های «نیمی از قدرت نظامی جهان» در برابر پدافندی که با یک‌صدم هزینه دشمن عمل می‌کند، به پوچی و بی‌اعتباری رسید.

در حالی که واشنگتن با ادعای در اختیار داشتن نیمی از قدرت و فناوری نظامی کل سیاره زمین رجزخوانی می‌کرد، امروز در یک بن‌بست تاریخی و جنگ فرسایشی همه‌جانبه، به گوشه رینگ رانده و کیش‌ومات شده است.

امیر سرتیپ شیخ به مناسبت هفته دفاع مقدس درباره سازوکار ارتش جمهوری اسلامی ایران برای ارتقاء توان رزمی این سازمان گفت‌وگویی داشته؛ متن کامل گفت و گو به شرح ذیل است:

با توجه به تقارن هفته دفاع مقدس با جنگ‌های تحمیلی اخیر، ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس اول، دوم و سوم را گرامی می‌داریم. سرافرازی امروز ایران اسلامی مرهون جانفشانی شهداست. هفته دفاع مقدس را بار دیگر بازیابی هویتی می‌کنیم؛ چرا که این هفته، یک هفته تقویمی نیست؛ بلکه یک هفته هویتی است و باید این هفته بازهویت شود تا نسل جوان با اسطوره‌ها و بزرگان خود که نماد مقاومت هستند، آشنا شوند و مسیر و سبک زندگی مقاومت را آموزش ببینند.

سرافرازی امروز ایران اسلامی مرهون جانفشانی شهداست. هفته دفاع مقدس را بار دیگر بازیابی هویتی می‌کنیم؛ چرا که این هفته، یک هفته تقویمی نیست؛ بلکه یک هفته هویتی است و باید این هفته بازهویت شود تا نسل جوان با اسطوره‌ها و بزرگان خود که نماد مقاومت هستند، آشنا شوند و مسیر و سبک زندگی مقاومت را آموزش ببینند.

مقاومت یک سبک زندگی و مکتب است و حتماً باید این آموزش داده شود و هفته دفاع مقدس این را امکان‌پذیر می‌کند. همه تلاش می‌کنند تا این بازیابی هویتی انجام شود و بازیابی هویت تمدنی ایران اسلامی که ایران را ارزشمند و بزرگ و ایران را در مقابل دشمنان استوار، عزتمند و قدرتمند کرده؛ ضروری است.

کشور جمهوری اسلامی ایران در تاریخ پس از انقلاب، درگیر حوادث بسیار بزرگی بوده و توانسته با همین اتکای قدرت نرم، از پس حوادث و از خاکستر جنگ، ققنوس‌وار بیرون بیاید و قدرت خود را نشان دهد. چیزی که اکنون جهانیان به قدرت ایران اعتراف می‌کنند، مرهون رشادت جوانان و مردمانی است که ظلم‌پذیر و ستم‌پذیر نیست و امید است که ما هم وارثان این نسل گذشته باشیم و بر همین مدار حرکت کنیم.

در دفاع مقدس هشت‌ساله، ما توانستیم بگوییم که ایران می‌تواند در مقابل هجمه جهانی بایستد، در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه توانستیم بازدارندگی را به چالش بکشیم و در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه قدرت بازدارندگی و تثبیت بازدارندگی را به جهانیان نشان دادیم. ما قدرت جمهوری اسلامی ایران را در فرآیند قدرت جهانی نشان دادیم و تثبیت کردیم و آنچه امروز درباره عرصه‌های عملیاتی و تاکتیکی می‌گویند، اقتدار ایران در عرصه جهانی و مقابله با فناوری جهانی هژمون‌های دنیایی چه از نظر تاکتیک و چه از نظر تجهیزات است.

نظام جمهوری اسلامی ایران با به چالش‌کشیدن تاکتیک‌های دشمنان در میدان جنگ و به چالش‌کشیدن اصول نظامی و دکترین دشمن نشان داده که یک بازیگر قدرتمند در عرصه جهانی و منطقه‌ای است. دشمن یک فاصله نابرابر از نظر تجهیزات نظامی با ما دارد؛ اما موازنه قدرت جمهوری اسلامی ایران نشان داد که دشمن در موضع انفعال قرار دارد و کیش و مات شده است و این به برکت نظام جمهوری اسلامی ایران است.

امروز ایران دشمن را به گوشه رینگ برده و این مرهون بزرگمردی و پایمردی مردانی است که این ارزش را به نسل جدید منتقل کرده‌اند؛ لذا یاد و خاطره اسطوره‌های ایران اسلامی را گرامی می‌داریم و بر مدار همین عزت و افتخار حرکت می‌کنیم.

از زمان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تاکنون تحولات نوین جنگ را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دو طرف پس از دو جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و نبرد هرمز یک تنفس داشتند بر این اساس، ما امروز در شرایط نه جنگ و نه صلح تلاش می‌کنیم تا توانایی‌های خود را گسترش دهیم و یک بازنگری در تاکتیک‌ها، تکنیک‌ها و رفتارهای خود داشته باشیم.

ترکیب درست تجهیزات و تسلیحات و سامانه‌ها، قدرت دشمن آمریکایی صهیونی را به چالش کشیده است؛ امروز خبرهایی از مورد اصابت قرار دادن پهپادهای دشمن می‌شنوید و این یعنی ما به یک فناوری دست یافته‌ایم که می‌توانیم فناوری دشمنان را به چالش بکشیم و پرنده‌های بدون سرنشین آنها را سرنگون کنیم.

ما توانستیم با قاعده اقتصاد دفاع، دشمن را به ورطه ورشکستگی برسانیم و منطق اقتصاد دفاع دشمن را به چالش بکشیم؛ همچنین ما با هزینه کم، باعث شدیم تا دشمن با شلیک موشک‌های دفاعی، ذخایر خود را خالی کند. ما با موشک‌های ارزان‌قیمت، دشمن را به ورطه ورشکستیگی نظامی رساندیم، با استفاده از پهپادهای ارزان‌قیمت امکانات لوکس دشمن را به چالش کشیدیم و باعث شدیم تا آمریکایی‌ها ذخایرشان را تخلیه کنند.

امروز در عرصه نظامی صرف تلفات‌گیری از دشمن ملاک نیست، بلکه برنده جنگ، طرفی است که بتواند در یک بازی طولانی‌مدت، دشمن را به چالش بکشد و ما در این جنگ فرسایشی طولانی‌مدت، دشمن را به چالش کشیدیم و در گوشه‌ای از زمین بازی شطرنج وادار به مذاکره کردیم و این خلاقیت فرماندهان صحنه نبرد است.

توان رزمی ارتش جمهوری اسلامی ایران هم‌اکنون در چه سطحی است؟

ما در عرصه دفاعی هم مؤلفه‌های قدرت را تقویت کردیم و به موفقیت‌های خوبی دست یافتیم که در گوشه‌ای از آن دیدید که پرنده‌های بدون سرنشین دشمن را سرنگون و دامنه حضور دشمن را در اطراف ایران محدود کردیم؛ لذا آنها مجبور شدند که در فواصل دورتر مستقر شوند و عملیات انجام می‌دهند که در این زمینه هم دچار چالش جدی شده‌اند؛ همچنین ما توانستیم قدرت خود را بازآرایی کنیم و پهپاد آرش را به خوبی ارتقا داده‌ایم تا بتوانیم در میدان نبرد هرچه بهتر از آن استفاده کنیم.

ما تا آخرین قطره خون خود می‌ایستیم و طعم شیرین پیروزی را در مقابل بزرگترین هژمون نظامی و فناوری جهان خواهیم چشید. ایران با وجود تحریم‌ها از پس قوی‌ترین نیروی نظامی جهان بر آمده است؛ قدرتی که مدعی است ۵۰ درصد امکانات نظامی سراسر جهان را در اختیار دارد؛ ما همچنین (در صحنه نبرد) نشان دادیم که اراده ملی بر فناوری پیروز است.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.

مطالب مرتبط

برنجستان