به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی یکی از مهم ترین موضوعاتی است که برای بیمه شدگان و افرادی که در آستانه بازنشستگی قرار دارند اهمیت دارد. در سازمان تامین اجتماعی، مبلغ مستمری بازنشستگی به طور مستقیم به سابقه پرداخت حق بیمه و دستمزد یا حقوقی که مبنای پرداخت حق بیمه قرار گرفته است ارتباط دارد.بر اساس ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، متوسط مزد یا حقوق بیمه شده در دو سال پایانی پرداخت حق بیمه یکی از اصلی ترین مبناهای محاسبه مستمری است.به همین دلیل، افزایش حقوق در سال های پایانی خدمت می تواند بر مبلغ مستمری اثر داشته باشد، اما هر افزایش حقوقی بدون ضابطه به طور خودکار باعث افزایش مستمری نخواهد شد.در محاسبه حقوق بازنشستگی، سابقه بیمه نیز اهمیت اساسی دارد و میزان مستمری با توجه به سنوات پرداخت حق بیمه تعیین می شود.فرمول قانونی به گونه ای طراحی شده که مستمری بر اساس یک سی ام متوسط مزد یا حقوق ضرب در سنوات پرداخت حق بیمه محاسبه شود.بنابراین فردی با سابقه کمتر از ۳۰ سال، اصولا مستمری متناسب با سابقه خود دریافت می کند.همچنین افزایش های سالانه حقوق بازنشستگان پس از برقراری مستمری، موضوعی جدا از فرمول اولیه تعیین مستمری است.در سال ۱۴۰۵ نیز سازمان تامین اجتماعی احکام افزایش سالانه و مرحله سوم متناسب سازی را برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر کرده است.جزئیات مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی و فرمول تعیین مستمری را در ادامه بخوانید.

مبنای اصلی محاسبه حقوق بازنشستگی چیست؟

مهم ترین مبنا در تعیین مستمری بازنشستگی در سازمان تامین اجتماعی، متوسط مزد یا حقوقی است که بابت آن حق بیمه پرداخت شده است.

طبق ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، متوسط مزد یا حقوق برای محاسبه مستمری عبارت است از مجموع مزد یا حقوقی که بیمه شده در دو سال آخر پرداخت حق بیمه بر اساس آن حق بیمه پرداخت کرده، تقسیم بر ۲۴.

بنابراین برخلاف تصور برخی افراد، ملاک محاسبه صرفا آخرین حقوق دریافتی نیست، بلکه متوسط حقوق و دستمزد مشمول کسر حق بیمه در دوره قانونی مورد توجه قرار می گیرد.

برای مثال اگر فردی در دو سال پایانی خدمت، مبالغ متفاوتی به عنوان حقوق مشمول بیمه داشته باشد، سازمان تامین اجتماعی مجموع مبالغ مشمول بیمه این دوره را محاسبه کرده و متوسط آن را به دست می آورد.

فرمول محاسبه حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی

فرمول اصلی ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی به صورت زیر است:

مستمری بازنشستگی = متوسط مزد یا حقوق در دو سال آخر × سنوات پرداخت حق بیمه ÷ ۳۰

در قانون برای میزان مستمری محدودیت نیز تعیین شده است و مستمری نباید از نسبت مقرر در ماده ۷۷ تجاوز کند.

به زبان ساده، دو عامل مهم در این فرمول عبارتند از:

۱. متوسط حقوق و دستمزد مشمول بیمه در دو سال پایانی
۲. تعداد سال های سابقه پرداخت حق بیمه

به همین دلیل، سابقه بیمه بیشتر و متوسط دستمزد بالاتر، در چارچوب مقررات، می تواند بر مبلغ مستمری اثر بگذارد.

آیا فقط حقوق دو سال آخر ملاک است؟

برای محاسبه عادی مستمری تامین اجتماعی، مبنای قانونی همان متوسط مزد یا حقوق مشمول بیمه در دو سال آخر پرداخت حق بیمه است.

اما یک نکته مهم وجود دارد؛ افزایش حقوق در سال های پایانی باید در چارچوب مقررات و روال بیمه ای باشد.

در مواردی که افزایش دستمزد دو سال پایانی غیرمتعارف تشخیص داده شود، موضوع می تواند مشمول مقررات و بررسی های خاص شود. بنابراین نمی توان صرفا با افزایش ناگهانی حقوق در ماه های پایانی خدمت، مبلغ مستمری را بدون توجه به مقررات افزایش داد.

این موضوع به ویژه برای افرادی اهمیت دارد که در سال های پایانی کار با تغییر قابل توجه در دستمزد یا عنوان شغلی مواجه می شوند.

سابقه بیمه چه تاثیری بر حقوق بازنشستگی دارد؟

سابقه بیمه یکی از ارکان اصلی تعیین مستمری است.

برای نمونه، اگر متوسط حقوق مشمول بیمه فردی ۲۰ میلیون تومان باشد و او ۳۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، با استفاده از فرمول ساده قانونی، مستمری پایه او حدود ۲۰ میلیون تومان خواهد بود.

اما اگر همین فرد با ۲۵ سال سابقه بازنشسته شود، در محاسبه ساده فرمول، میزان مستمری متناسب با نسبت سابقه او یعنی حدود ۱۶ میلیون و ۶۶۷ هزار تومان خواهد بود.

البته این مثال صرفا برای توضیح فرمول است و مبلغ نهایی مستمری هر فرد می تواند تحت تاثیر مقررات مربوط به صندوق، حداقل مستمری، مزایا، سوابق خاص، احکام قانونی و سایر عوامل قرار گیرد.

آیا حداقل حقوق در محاسبه مستمری اهمیت دارد؟

بله. در تعیین مستمری، حداقل های قانونی نیز اهمیت دارند.

در سال ۱۴۰۵ سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است که مستمری حداقل بگیران مطابق مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی و مصوبه شورای عالی کار افزایش یافته است. طبق اعلام سازمان، مستمری حداقل بگیران در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است.

بنابراین مبلغ نهایی پرداختی یک بازنشسته صرفا با ضرب میانگین حقوق در سابقه به دست نمی آید و باید ضوابط حداقل مستمری و مقررات مربوط نیز در نظر گرفته شود.

حقوق مشمول بیمه با دریافتی خالص تفاوت دارد

یکی از نکات مهم در محاسبه حقوق بازنشستگی این است که مبلغ خالص دریافتی کارمند یا کارگر، لزوما همان مبلغی نیست که مبنای محاسبه مستمری قرار می گیرد.

آنچه در فرمول ماده ۷۷ اهمیت دارد، مزد یا حقوقی است که بر اساس آن حق بیمه پرداخت شده است.

به همین دلیل، مزایا، پرداخت های غیرمشمول بیمه، کسورات و سایر اقلام فیش حقوقی باید از نظر مشمول بودن در کسر حق بیمه بررسی شوند.

این موضوع یکی از دلایلی است که باعث می شود دو فرد با دریافتی ماهانه مشابه، در صورت تفاوت در سابقه بیمه یا حقوق مشمول بیمه، مستمری متفاوتی داشته باشند.

آیا افزایش حقوق سالانه بازنشستگان همان مبنای محاسبه اولیه است؟

خیر. باید میان تعیین مستمری اولیه و افزایش سالانه مستمری پس از بازنشستگی تفاوت قائل شد.

مبلغ مستمری اولیه هنگام برقراری بازنشستگی بر اساس قوانین مربوط به سابقه و متوسط مزد یا حقوق مشمول بیمه محاسبه می شود.

پس از برقراری مستمری نیز دولت و سازمان تامین اجتماعی مطابق قوانین و مصوبات مربوط، افزایش های سالانه را اعمال می کنند.

برای سال ۱۴۰۵، سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است که مستمری حداقل بگیران ۶۰ درصد و سایر سطوح ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال افزایش یافته است.

این افزایش سالانه را نباید با فرمول تعیین مستمری اولیه اشتباه گرفت.

متناسب سازی چه تاثیری بر حقوق بازنشستگان دارد؟

متناسب سازی نیز موضوعی جدا از فرمول اولیه تعیین مستمری است.

سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ مرحله سوم و پایانی متناسب سازی را اجرا کرده و احکام مربوط به افزایش سالانه و متناسب سازی برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر شده است.

بنابراین مبلغی که یک بازنشسته در فیش حقوقی سال ۱۴۰۵ مشاهده می کند ممکن است علاوه بر مستمری پایه، شامل افزایش سالانه و مبالغ ناشی از متناسب سازی نیز باشد.

در نتیجه برای پاسخ به این پرسش که «حقوق بازنشستگی من دقیقا چقدر می شود؟» باید حکم مستمری و سوابق فرد به صورت موردی بررسی شود.

مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی با سابقه کمتر از ۳۰ سال

اگر فرد با سابقه کامل ۳۰ سال بازنشسته نشود، سابقه بیمه در فرمول مستمری اثر مستقیم دارد.

برای مثال:

بنابراین سابقه بیمه کمتر، در حالت عادی به معنی سهم کمتر از متوسط مزد در فرمول محاسبه مستمری است.

تغییرات سنوات لازم برای بازنشستگی در برنامه هفتم

یکی از موضوعاتی که باید از فرمول محاسبه مستمری جدا شود، سنوات الزامی بیمه پردازی برای احراز شرایط بازنشستگی است.

آیین نامه اجرایی ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم برای برخی بیمه شدگان، افزایش سنوات الزامی بیمه پردازی را پیش بینی کرده است. بر اساس این آیین نامه، میزان افزایش برای افراد با سابقه های مختلف متفاوت است و برای سابقه های بالاتر از ۲۸ سال، افزایش سنوات در جدول مربوط پیش بینی نشده است.

همچنین سقف سنوات الزامی بیمه پردازی در این آیین نامه برای مردان ۳۵ سال و برای زنان ۳۰ سال تعیین شده است، با رعایت شرایط و تبصره های قانونی.

بنابراین تغییرات مربوط به شرایط بازنشستگی را نباید با تغییر فرمول محاسبه مبلغ مستمری یکی دانست.

آیا حقوق سال های پایانی می تواند حقوق بازنشستگی را افزایش دهد؟

از نظر فرمول قانونی، افزایش متوسط حقوق مشمول بیمه در دوره مبنا می تواند باعث افزایش مستمری شود.

اما این موضوع به شرط آن است که حقوق و دستمزد مورد نظر واقعا مبنای پرداخت حق بیمه قرار گرفته باشد و افزایش آن نیز مطابق ضوابط قانونی باشد.

به همین دلیل توصیه می شود بیمه شدگان پیش از بازنشستگی، سابقه بیمه و دستمزدهای ثبت شده خود را بررسی کنند و در صورت مشاهده مغایرت، موضوع را از مسیرهای رسمی سازمان تامین اجتماعی پیگیری کنند.

مشاهده حکم و جزئیات محاسبه مستمری در سال ۱۴۰۵

سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ امکان مشاهده جزئیات محاسبات مستمری متناسب سازی شده را در سامانه خدمات غیرحضوری فراهم کرده است.

بر اساس اعلام رسمی سازمان، بازنشستگان و مستمری بگیران می توانند وارد سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی شوند و از بخش «مستمری بگیران» و سپس «حکم مستمری بگیران» و گزینه «مشاهده حکم افزایش سالیانه»، جزئیات حکم خود را مشاهده کنند.

این بخش می تواند برای افرادی که می خواهند بدانند مبلغ نهایی مستمری آنها چگونه تعیین شده است، کاربردی باشد.

جمع بندی مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی

در مجموع، برای بیمه شدگان تامین اجتماعی، متوسط مزد یا حقوق مشمول بیمه در دو سال پایانی و میزان سابقه پرداخت حق بیمه از مهم ترین عوامل تعیین مستمری بازنشستگی هستند.

فرمول اصلی بر مبنای ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، یک سی ام متوسط مزد یا حقوق ضرب در سنوات پرداخت حق بیمه است و محدودیت های قانونی نیز برای آن وجود دارد.

در کنار این فرمول، حداقل های قانونی، مقررات صندوق، نحوه برقراری مستمری و پس از آن افزایش های سالانه و متناسب سازی می توانند بر مبلغ دریافتی بازنشسته اثر بگذارند.

بنابراین برای محاسبه دقیق حقوق بازنشستگی یک فرد، نمی توان تنها آخرین فیش حقوقی را ملاک قرار داد؛ بلکه سابقه بیمه، دستمزدهای مشمول بیمه در دوره مبنا و مقررات زمان بازنشستگی باید بررسی شود.

اندیشه قرن در گزارش های بعدی، جدول محاسبه حقوق بازنشستگی بر اساس ۲۰، ۲۵، ۳۰ و ۳۵ سال سابقه و همچنین نحوه محاسبه مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ را نیز بررسی خواهد کرد.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.