علائم سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ شباهت زیادی دارند، اما تفاوتهایی نیز میان آنها وجود دارد. اندیشه مُعاصِر در این گزارش علائم بیماریها، زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا و نکات پیشگیری را بررسی میکند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ با نزدیک شدن به فصل سرد سال، افزایش بیماریهای تنفسی دوباره مورد توجه قرار گرفته است و بسیاری از افراد با مشاهده علائمی مانند آبریزش بینی، گلودرد، سرفه، تب، بدن درد و خستگی نمیدانند با سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا کووید ۱۹ مواجه هستند. متخصصان بیماریهای عفونی و اپیدمیولوژی تأکید دارند که شباهت میان علائم این بیماریها زیاد است و نمیتوان تنها بر اساس نشانههای ظاهری، تشخیص قطعی داد.
قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، با اشاره به شباهت علائم بیماریهای تنفسی توضیح داده است که سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ میتوانند با نشانههای مشابهی ظاهر شوند، اما شدت و نحوه شروع بیماری در آنها متفاوت است. به گفته او، سرماخوردگی در اغلب موارد بیماری خفیفتری است، در حالی که آنفلوآنزا معمولا با شروع ناگهانی علائم و بدن درد و تب بیشتر همراه میشود.
سرماخوردگی یکی از شایعترین بیماریهای تنفسی است که معمولا با علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه و گلودرد خود را نشان میدهد. در بسیاری از موارد، شدت علائم سرماخوردگی نسبت به آنفلوآنزا کمتر است و بیمار بدون نیاز به درمان اختصاصی طی چند روز بهبود پیدا میکند.
البته شدت بیماری در افراد مختلف یکسان نیست و شرایط جسمی، سن و وضعیت سیستم ایمنی میتواند در نحوه بروز علائم تأثیر داشته باشد.
آبریزش بینی و عطسه از جمله نشانههایی هستند که بیشتر در سرماخوردگی دیده میشوند، اما وجود این علائم به تنهایی نمیتواند تشخیص قطعی ایجاد کند؛ زیرا برخی عفونتهای ویروسی دیگر نیز ممکن است با علائم مشابه آغاز شوند.
یکی از مهمترین تفاوتهایی که درباره آنفلوآنزا مطرح میشود، شروع ناگهانی علائم است. فرد مبتلا ممکن است در مدت کوتاهی دچار تب، بدن درد، سردرد، ضعف و سرفه شود.
تب بالاتر، احساس کوفتگی و درد عضلانی معمولا در آنفلوآنزا برجستهتر است. به همین دلیل، فردی که از وضعیت عادی به شکل ناگهانی دچار تب و بدن درد شدید میشود، ممکن است به آنفلوآنزا مبتلا شده باشد.
با این حال، حتی این علائم نیز برای تشخیص قطعی کافی نیستند و در صورت نیاز، تشخیص پزشک و آزمایش میتواند به تعیین نوع عفونت کمک کند.
کووید ۱۹ نیز مانند بسیاری از عفونتهای تنفسی میتواند با تب، گلودرد، سرفه و خستگی همراه باشد. در موارد شدیدتر، مشکلات تنفسی و تنگی نفس نیز ممکن است ایجاد شود.
یکی از نکات مهم درباره کووید ۱۹ این است که علائم آن میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. بنابراین نمیتوان صرفا بر اساس وجود یا نبود یک علامت خاص، ابتلا به کرونا را تأیید یا رد کرد.
مرادی نیز تأکید کرده است که شباهت میان علائم بیماریهای تنفسی باعث میشود تشخیص قطعی تنها بر اساس نشانههای بالینی امکانپذیر نباشد.
به طور کلی میتوان برخی تفاوتهای رایج میان این بیماریها را در نحوه شروع و شدت علائم مشاهده کرد.
| بیماری | علائم شایع | نحوه شروع معمول |
|---|---|---|
| سرماخوردگی | آبریزش بینی، عطسه، گلودرد | معمولا تدریجی |
| آنفلوآنزا | تب، بدن درد، سردرد، ضعف، سرفه | اغلب ناگهانی |
| کووید ۱۹ | تب، گلودرد، سرفه، خستگی | متغیر |
این جدول تنها برای مقایسه علائم رایج است و نباید به عنوان ابزار تشخیص پزشکی استفاده شود. بسیاری از علائم میان بیماریهای تنفسی مشترک هستند و تشخیص دقیق در موارد لازم باید توسط پزشک انجام شود.
یکی از پرسشهای مهم با نزدیک شدن فصل پاییز، زمان مناسب برای تزریق واکسن آنفلوآنزا است.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت اعلام کرده است که بهتر است واکسن آنفلوآنزا پیش از آغاز فصل افزایش بیماری تزریق شود. بر اساس این توضیحات، شهریور و مهر معمولا زمان مناسبی برای واکسیناسیون در نظر گرفته میشود.
البته زمان تزریق میتواند با توجه به شرایط فرد و توصیه پزشک متفاوت باشد. به ویژه افراد در معرض خطر باید درباره واکسیناسیون با پزشک یا مراکز بهداشتی مشورت کنند.
بر اساس توضیحات مطرح شده، واکسن آنفلوآنزا بیشتر برای گروههای پرخطر مورد توجه قرار دارد. سالمندان و افرادی که بیماریهای زمینهای دارند، از جمله گروههایی هستند که میتوانند با نظر پزشک از واکسیناسیون بهره ببرند.
بنابراین تزریق واکسن برای همه افراد به یک شکل توصیه نمیشود و شرایط سنی، بیماریهای زمینهای و وضعیت فرد باید در تصمیمگیری مورد توجه قرار گیرد.
کووید ۱۹ همچنان در گردش است، اما شرایط آن با سالهای ابتدایی همهگیری تفاوت کرده است. به گفته مرادی، این بیماری اکنون در کنار سایر بیماریهای تنفسی به شکل بومی در جامعه گردش دارد و میزان ابتلا در دورههای مختلف افزایش و کاهش پیدا میکند.
او همچنین توضیح داده است که به دلیل ایجاد سطحی از ایمنی در جمعیت و تغییرات مداوم ویروس، استفاده از واکسن کووید ۱۹ نسبت به سالهای نخست همهگیری در سطح جهان کاهش قابل توجهی داشته است.
در شرایط فعلی، واکسیناسیون کووید ۱۹ بیشتر برای گروههای پرخطر مورد توجه قرار میگیرد و تصمیم درباره آن باید با توجه به شرایط فرد و توصیه نظام سلامت انجام شود.
بر اساس دادههای نظام مراقبت کشور در هفته منتهی به ۲۱ شهریور ۱۴۰۵، میزان مثبت شدن آزمایش کرونا در میان افرادی که با علائم عفونتهای تنفسی مراجعه کرده بودند، حدود ۱۱.۷ درصد اعلام شده است.
میزان مثبت شدن آزمایش آنفلوآنزا نیز در همین گروه حدود ۴ درصد گزارش شده است.
مرادی همچنین درباره ویروس کرونا گفته است سویه در گردش از خانواده اومیکرون است و بر اساس توضیحات مطرح شده، ویژگی متمایز و متفاوتی نسبت به سویههای دو سال گذشته گزارش نشده است.
بر اساس اظهارات این اپیدمیولوژیست، طی حدود سه هفته گذشته روند موارد ابتلا به هر دو بیماری تا حدودی افزایشی بوده است. چنین روندی در برخی کشورهای دیگر نیز مشاهده شده است.
با ورود به فصل سرد و افزایش حضور مردم در فضاهای بسته، احتمال افزایش بیماریهای تنفسی وجود دارد. با این حال، درباره زمان دقیق وقوع موج بعدی یا شدت آن نمیتوان با قطعیت اظهار نظر کرد.
به همین دلیل، توصیه متخصصان بیشتر بر رعایت اصول پیشگیری و توجه به علائم بیماری متمرکز است.
رعایت بهداشت تنفسی همچنان یکی از اقدامات مهم برای کاهش انتقال بیماریهای تنفسی محسوب میشود.
تهویه مناسب محیط، شستوشوی منظم دستها، رعایت فاصله در زمان بیماری و استفاده از ماسک در محیطهای شلوغ یا در شرایط افزایش بیماری میتواند در کاهش احتمال انتقال عفونتهای تنفسی نقش داشته باشد.
این توصیهها برای سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ابتلا به برخی عفونتهای تنفسی در گروههای پرخطر میتواند با عوارض بیشتری همراه باشد.
مرادی با اشاره به نقش واکسیناسیون گفته است که واکسن آنفلوآنزا میتواند میزان پیشگیری از بیماری را در حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد افزایش دهد.
میزان اثربخشی واکسن میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار گیرد؛ از جمله میزان تطابق واکسن با ویروسهای در گردش، سن فرد و وضعیت سیستم ایمنی.
به همین دلیل، حتی پس از واکسیناسیون نیز رعایت اصول بهداشت تنفسی اهمیت خود را از دست نمیدهد.
یکی از اشتباهات رایج در زمان ابتلا به بیماریهای تنفسی، مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک است.
سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ بیماریهای ویروسی هستند و آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای ویروسی کاربرد ندارند. مصرف بیدلیل این داروها علاوه بر اینکه کمکی به درمان بیماری ویروسی نمیکند، میتواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود.
در برخی شرایط ممکن است پزشک تشخیص دهد عفونت باکتریایی نیز ایجاد شده و بیمار به آنتیبیوتیک نیاز دارد؛ اما چنین تصمیمی باید پس از ارزیابی پزشکی گرفته شود.
بیشتر عفونتهای تنفسی در افراد سالم و بدون بیماری زمینهای، خفیف هستند و با استراحت و مراقبت مناسب بهبود پیدا میکنند. با این حال، در صورت بروز علائم شدید یا غیرمعمول، مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
تنگی نفس، اختلال قابل توجه در وضعیت عمومی، تب پایدار یا شدید، بدتر شدن علائم پس از یک دوره بهبود و علائم شدید در سالمندان یا افراد دارای بیماریهای زمینهای از مواردی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
با نزدیک شدن به فصل سرد، افزایش بیماریهای تنفسی موضوعی قابل انتظار است؛ اما نمیتوان صرفا بر اساس افزایش موارد طی چند هفته، زمان یا شدت یک موج آینده را با قطعیت تعیین کرد.
آنچه میتواند در این دوره اهمیت بیشتری داشته باشد، شناخت علائم، استراحت هنگام بیماری، رعایت بهداشت تنفسی، تهویه مناسب، پرهیز از حضور در محیطهای شلوغ هنگام داشتن علائم و خودداری از مصرف خودسرانه دارو است.
در مورد واکسن آنفلوآنزا نیز گروههای پرخطر میتوانند با توجه به شرایط فردی خود درباره زمان و ضرورت واکسیناسیون با پزشک یا مراکز بهداشتی مشورت کنند.
اندیشه مُعاصِر تأکید میکند که شباهت علائم سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ به این معنا نیست که هر سه بیماری از نظر شدت یا عوارض یکسان هستند. در صورت وجود علائم شدید یا نگرانی درباره وضعیت بیمار، تشخیص نهایی باید بر اساس ارزیابی پزشکی انجام شود و نه صرفا جستوجوی علائم در اینترنت.
در نهایت، مهمترین پیام متخصصان برای فصل پیش رو این است که رعایت بهداشت تنفسی، تهویه مناسب، توجه به گروههای پرخطر و پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک میتواند در مدیریت بیماریهای تنفسی نقش مهمی داشته باشد.
