به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ افزایش حقوق کارگران در سه سال ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ یکی از موضوعات مهم بازار کار بوده است. در این دوره، درصد افزایش حداقل مزد از حدود ۳۵ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۴۵ درصد در سال ۱۴۰۴ و سپس به ۶۰ درصد در سال ۱۴۰۵ رسید. در کنار افزایش پایه مزد، رقم برخی مزایای قانونی مانند بن کارگری، حق مسکن، حق اولاد و پایه سنوات نیز تغییر کرده و همین موضوع باعث شده مبلغ دریافتی نهایی کارگران با پایه حقوق تفاوت داشته باشد.

بررسی مصوبات شورای عالی کار نشان می دهد برای مقایسه حقوق کارگران نباید فقط درصد افزایش دستمزد را در نظر گرفت. «حداقل مزد»، «سایر سطوح مزدی» و «حداقل دریافتی» سه مفهوم متفاوت هستند و هر کدام فرمول جداگانه ای دارند. به همین دلیل، کارگری که حداقل بگیر نیست، لزوما به اندازه درصد اعلام شده برای حداقل مزد افزایش حقوق دریافت نمی کند.

جدول مقایسه ای حقوق کارگران در سال های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵

ارقام پایه مزد روزانه و درصدهای افزایش، از مصوبات شورای عالی کار استخراج شده اند. برای سال ۱۴۰۵، بخشنامه رسمی مزد حداقل مزد روزانه را ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال و افزایش سایر سطوح مزدی را ۴۵ درصد به اضافه روزانه ۵۱۹,۵۴۹ ریال تعیین کرده است.

حقوق کارگران در سال ۱۴۰۳ چقدر افزایش یافت؟

در سال ۱۴۰۳، شورای عالی کار افزایش حداقل مزد کارگران را حدود ۳۵ درصد تصویب کرد. بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حداقل مزد روزانه به ۲,۳۸۸,۷۲۸ ریال رسید و سایر سطوح مزدی نیز ۲۲ درصد به اضافه رقم ثابت روزانه ۲۳۰,۰۲۶ ریال افزایش یافت.

در آن سال، یکی از تغییرات مهم در مزایای کارگران، پرداخت حق تاهل ۵۰۰ هزار تومانی برای کارگران متاهل بود. بن کارگری نیز از ۱.۱ میلیون تومان به ۱.۴ میلیون تومان افزایش پیدا کرد، در حالی که حق مسکن ۹۰۰ هزار تومان باقی ماند.

در نتیجه، مبلغی که کارگر در فیش حقوقی دریافت می کرد صرفا برابر با پایه مزد نبود و مزایای قانونی نیز به آن اضافه می شد.

وزارت کار در زمان اعلام مصوبه ۱۴۰۳ اعلام کرده بود که حداقل دریافتی کارگران با احتساب مزایا و بر اساس وضعیت خانوار افزایش قابل توجهی نسبت به سال قبل پیدا می کند. برای نمونه، حداقل دریافتی کارگر دارای دو فرزند در محاسبات اعلام شده به بیش از ۱۱.۶ میلیون تومان رسید.

افزایش حقوق کارگران در سال ۱۴۰۴

سال ۱۴۰۴ دومین سال مورد بررسی در این جدول است. در این سال، حداقل مزد کارگران ۴۵ درصد افزایش یافت. این افزایش باعث شد پایه مزد ماهانه کارگران به محدوده ۱۰.۳ میلیون تومان برسد.

در مورد سایر سطوح مزدی نیز افزایش ۳۲ درصدی به اضافه یک رقم ثابت روزانه تعیین شد. بنابراین کارگرانی که حقوق آنها بیشتر از حداقل مزد است، باید بر اساس فرمول مربوط به سایر سطوح مزدی محاسبه شوند.

یکی از نکات مهم درباره مقایسه حقوق ۱۴۰۴ با ۱۴۰۳ این است که افزایش ۴۵ درصدی مربوط به حداقل بگیران بود و نباید آن را به تمام کارگران تعمیم داد. میزان افزایش حقوق کارگران دارای دستمزد بالاتر از حداقل، بر اساس مصوبه سایر سطوح مزدی تعیین می شد.

حقوق کارگران در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش پیدا کرد؟

در سال ۱۴۰۵، درصد افزایش حداقل مزد به ۶۰ درصد رسید. این رقم در مقایسه با افزایش دو سال قبل، تغییر قابل توجهی محسوب می شود.

بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل مزد روزانه در سال ۱۴۰۵ برابر با ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال تعیین شده است. بنابراین پایه مزد ۳۰ روزه کارگر به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان می رسد.

همچنین برای کارگرانی که مشمول سایر سطوح مزدی هستند، افزایش ۴۵ درصدی مزد ثابت یا مزد مبنا به اضافه روزانه ۵۱۹,۵۴۹ ریال تعیین شده است.

بنابراین در سال ۱۴۰۵ باید میان «۶۰ درصد افزایش حداقل مزد» و «۴۵ درصد افزایش سایر سطوح مزدی به اضافه رقم ثابت» تفاوت قائل شد.

جدول پایه حقوق کارگران در سه سال اخیر

برای اینکه مقایسه ساده تر باشد، پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه را می توان به شکل زیر خلاصه کرد:

این جدول فقط پایه مزد را نشان می دهد و نباید آن را با مبلغ نهایی فیش حقوقی اشتباه گرفت. مزایایی مانند بن کارگری، حق مسکن، حق تاهل، حق اولاد و پایه سنوات می توانند مبلغ نهایی دریافتی را افزایش دهند.

بن کارگری در سال های ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

یکی از بخش های مهم حقوق کارگران، کمک هزینه اقلام مصرفی یا همان بن کارگری است.

در سال ۱۴۰۳، بن کارگری به ۱.۴ میلیون تومان رسید. در سال ۱۴۰۴ این رقم به ۲.۲ میلیون تومان افزایش یافت و در سال ۱۴۰۵ نیز رقم ۲.۲ میلیون تومان در مصوبه مزد لحاظ شد.

بنابراین اگر فقط پایه مزد را با دریافتی نهایی مقایسه کنیم، ممکن است تصویر دقیقی از تغییر حقوق کارگر به دست نیاید.

حق مسکن کارگران در سه سال اخیر

حق مسکن نیز یکی دیگر از آیتم های مهم فیش حقوقی کارگران است.

در سال های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ رقم حق مسکن ۹۰۰ هزار تومان بود. در مصوبه مزد ۱۴۰۵، رقم حق مسکن ۳ میلیون تومان اعلام شد.

تغییر حق مسکن در کنار افزایش پایه مزد باعث شده ساختار دریافتی کارگران در سال ۱۴۰۵ با سال های قبل تفاوت داشته باشد.

با این حال، هنگام محاسبه حقوق یک کارگر باید وضعیت اجرای هر مزیت و مقررات مربوط به آن را نیز در نظر گرفت و صرفا جمع کردن ارقام اسمی بدون توجه به شرایط قانونی می تواند نتیجه نادرست ایجاد کند.

حق اولاد کارگران در سه سال اخیر

حق اولاد به حداقل مزد کارگران وابسته است و با افزایش حداقل مزد، مبلغ آن نیز تغییر می کند.

در سال ۱۴۰۳، حق اولاد هر فرزند حدود ۷۱۶ هزار تومان بود. در سال ۱۴۰۴ این رقم به حدود ۱.۰۳۹ میلیون تومان رسید و در سال ۱۴۰۵ نیز به حدود ۱.۶۲۵ میلیون تومان برای هر فرزند افزایش یافت.

بنابراین تعداد فرزندان نیز در تعیین دریافتی نهایی خانوار کارگری نقش دارد.

حق تاهل کارگران چقدر است؟

حق تاهل یکی از مزایایی است که برای کارگران متاهل در نظر گرفته می شود.

این مزایا در سال ۱۴۰۳ با مبلغ ۵۰۰ هزار تومان وارد محاسبات حقوق کارگران شد و در سال های بعد نیز رقم اعلام شده برای آن ۵۰۰ هزار تومان بود.

به همین دلیل، هنگام محاسبه حداقل دریافتی یک کارگر متاهل، علاوه بر پایه مزد باید حق تاهل و سایر مزایای قانونی نیز مورد توجه قرار گیرد.

پایه سنوات در حقوق کارگران چیست؟

پایه سنوات با حداقل مزد تفاوت دارد. این مبلغ به کارگرانی تعلق می گیرد که شرایط سابقه لازم را داشته باشند.

بر اساس بخشنامه مزد ۱۴۰۵، به کارگرانی که در سال ۱۴۰۵ دارای یک سال سابقه کار باشند یا یک سال از دریافت آخرین پایه سنواتی آنها گذشته باشد، روزانه ۱۶۶,۶۶۷ ریال به عنوان پایه سنوات پرداخت می شود.

بنابراین کارگری که تازه وارد بازار کار شده است، لزوما همان پایه سنواتی کارگر باسابقه را دریافت نمی کند.

تفاوت حداقل مزد و حداقل دریافتی کارگران

یکی از اشتباهات رایج در خبرهای مربوط به دستمزد این است که پایه حقوق با دریافتی نهایی یکسان در نظر گرفته می شود.

حداقل مزد همان پایه قانونی دستمزد است که برای کارگر تعیین می شود، اما حداقل دریافتی می تواند با اضافه شدن مزایای قانونی، رقم بالاتری باشد.

برای مثال، کارگر متاهل دارای فرزند علاوه بر مزد پایه ممکن است مشمول حق تاهل، حق اولاد، بن کارگری، حق مسکن و در صورت داشتن شرایط، پایه سنوات نیز باشد.

از طرف دیگر، کسورات قانونی نیز می تواند رقم نهایی واریزی به حساب کارگر را تغییر دهد.

به همین دلیل، برای مقایسه دقیق دریافتی دو کارگر، باید وضعیت تاهل، تعداد فرزندان، سابقه کار، نوع قرارداد، مزایای شغلی و سایر شرایط آنها نیز مشخص باشد.

جدول افزایش حقوق کارگران؛ از ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵

اگر فقط درصد افزایش حداقل مزد را در سه سال اخیر بررسی کنیم، روند به این شکل بوده است:

۱۴۰۳: حدود ۳۵ درصد

۱۴۰۴: ۴۵ درصد

۱۴۰۵: ۶۰ درصد

این ارقام نشان می دهد درصد افزایش حداقل مزد در سال ۱۴۰۵ نسبت به دو سال قبل بالاتر بوده است. البته این موضوع به تنهایی به معنای آن نیست که همه کارگران دقیقا ۶۰ درصد افزایش حقوق گرفته اند؛ زیرا برای سایر سطوح مزدی فرمول متفاوتی تصویب شده است.

افزایش حقوق سایر سطوح مزدی در سه سال اخیر

کارگرانی که بیش از حداقل مزد دریافت می کنند، معمولا در گروه سایر سطوح مزدی قرار می گیرند.

در سال ۱۴۰۳، افزایش این گروه ۲۲ درصد به اضافه روزانه ۲۳۰,۰۲۶ ریال بود. در سال ۱۴۰۴، افزایش سایر سطوح به ۳۲ درصد به اضافه رقم ثابت روزانه رسید و در سال ۱۴۰۵ نیز ۴۵ درصد به اضافه روزانه ۵۱۹,۵۴۹ ریال تصویب شد.

این فرمول به این معناست که نمی توان برای تمام کارگران یک درصد ثابت افزایش حقوق در نظر گرفت.

آیا حقوق همه کارگران ۶۰ درصد افزایش یافته است؟

خیر. عدد ۶۰ درصد مربوط به افزایش حداقل مزد کارگران در سال ۱۴۰۵ است.

برای سایر سطوح مزدی، افزایش ۴۵ درصد به اضافه مبلغ ثابت روزانه تعیین شده است. بنابراین کارگری که حقوق پایه او بیشتر از حداقل مزد است باید با فرمول سایر سطوح مزدی محاسبه شود.

این تفاوت برای محاسبه فیش حقوقی بسیار مهم است و یکی از پرسش های پرتکرار کارگران در زمان اجرای مصوبه مزد به شمار می رود.

جمع بندی جدول افزایش حقوق کارگران در ۳ سال اخیر

بررسی مصوبات سه سال ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان می دهد که حداقل مزد کارگران در این دوره افزایش قابل توجهی داشته است. حداقل مزد روزانه از ۲,۳۸۸,۷۲۸ ریال در سال ۱۴۰۳ به ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال در سال ۱۴۰۴ و سپس به ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

در همین دوره، پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه نیز از حدود ۷.۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰.۳۹ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ و حدود ۱۶.۶۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

با این حال، مبلغ نهایی حقوق کارگران فقط با پایه مزد تعیین نمی شود. بن کارگری، حق مسکن، حق تاهل، حق اولاد، پایه سنوات، اضافه کاری و سایر مزایا در کنار کسورات قانونی، رقم نهایی فیش حقوقی را مشخص می کنند.

بر اساس آخرین بخشنامه مزد، در سال ۱۴۰۵ حداقل مزد روزانه ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال و افزایش سایر سطوح مزدی ۴۵ درصد به اضافه روزانه ۵۱۹,۵۴۹ ریال تعیین شده است.

بنابراین کارگران برای بررسی میزان افزایش حقوق خود باید به جای توجه صرف به یک درصد، جدول کامل مزد و مزایای سال مربوطه و وضعیت شخصی خود را ملاک قرار دهند.

اندیشه مُعاصِر در ادامه پیگیری اخبار حقوق و دستمزد، جزئیات تغییرات حقوق کارگران، فیش حقوقی، پایه سنوات، مزایای خانوادگی و مصوبات جدید شورای عالی کار را منتشر خواهد کرد.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.