به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ بر اساس آخرین گزارش‌های وزارت بهداشت، وضعیت بیماری‌های تنفسی در کشور با افزایش نگران‌کننده‌ای همراه شده و کووید-۱۹ از آستانه هشدار بالا عبور کرده است. نسبت نمونه‌های مثبت کرونا در هفته منتهی به ۳ مهر ۱۴۰۵ به ۱۷.۴ درصد رسیده که نسبت به هفته قبل (۸.۹ درصد) حدود دو برابر رشد داشته است .بر اساس داده‌های نظام مراقبت دیده‌وری تنفسی، هم مراجعین سرپایی و هم بیماران بستری افزایش نشان می‌دهند؛ به‌طوری‌که علائم شبه‌آنفلوانزا در سرپایی از ۶.۵ درصد به ۸.۱ درصد و علائم شدید تنفسی در بستری از ۷.۴ درصد به ۱۰.۵ درصد رسیده است . بررسی ۷۸ نمونه PCR مثبت کووید-۱۹ که در ماه گذشته توالی‌یابی ژنتیکی شده‌اند، نشان می‌دهد تمامی نمونه‌ها متعلق به سویه اومیکرون و زیررده XFG بوده‌اند و ۸۹ درصد نمونه‌های مرداد به زیررده RV.۱ تعلق داشته‌اند .

در بخش آنفلوانزا نیز در هفته بیست‌وهفتم سال جاری، از مجموع ۵,۵۷۲ نمونه تنفسی آزمایش‌شده، ۱۲۶ مورد (۲.۳ درصد) مثبت آنفلوانزا بوده است. تایپ غالب آنفلوانزا در گردش در کشور، نوع B است (۸۰.۷ درصد)، در حالی که در مقطع مشابه سال گذشته نوع A غالب بود . ۳۶.۵ درصد موارد مثبت آنفلوانزا به گروه سنی کودکان تعلق دارد که بیشترین سهم مربوط به کودکان ۲ تا ۵ سال با ۱۶.۶ درصد است . از نظر پراکندگی استانی، درصد مثبت آنفلوانزا در استان بوشهر (۳۰.۷ درصد) بالاتر از آستانه هشدار بالا و در استان‌های فارس (۹.۳ درصد)، خوزستان (۷.۴ درصد)، کرمان (۶.۱ درصد) و هرمزگان (۵.۳ درصد) بالاتر از آستانه هشدار پایین گزارش شده است .

در شرق آسیا، به‌ویژه چین و کره جنوبی، شاهد افزایش فعالیت آنفلوانزا و افزایش موارد بستری هستیم و کارشناسان این الگو را سیگنالی برای آمادگی بیشتر ایران در هفته‌های پیش‌رو تلقی می‌کنند. وزارت بهداشت بر ضرورت استفاده از ماسک در فضاهای بسته، تهویه مناسب، رعایت آداب تنفسی، شست‌وشوی مرتب دست‌ها و مراجعه به مراکز درمانی در صورت بروز علائم شدید تأکید کرده است. گروه‌های پرخطر شامل سالمندان، بیماران زمینه‌ای و افراد دارای نقص سیستم ایمنی باید واکسیناسیون فصلی خود را به‌روز نگه دارند .

بر اساس داده‌های نظام مراقبت دیده وری تنفسی ۲ پاتوژن (آنفلوانزا و کووید-۱۹) در هفته بیست و هفتم سال ۱۴۰۵ (هفته منتهی به ۳ مهر)، نسبت موارد دارای علائم عفونت‌های تنفسی، نسبت به هفته گذشته، هم در مراجعین سرپایی و هم در مراجعین بستری، افزایش نشان داده است؛ به طوری که ۸.۱ درصد از مراجعین سرپایی، دارای علائم شبه آنفلوانزا (ILI) و ۱۰.۵ درصد از مراجعین بستری، دارای علائم تنفسی شدید (SARI) بوده‌اند. این نسبت‌ها در هفته قبل به ترتیب ۶.۵ درصد و ۷.۴ درصد بوده است.

در این نظام مراقبت دیده وری، از میان ۲۲۳ نمونه تنفسی اخذ شده از مراجعین با تظاهرات ILI یا SARI، نسبت نمونه‌های مثبت از نظر آنفلوانزا، به ۱.۷ درصد رسیده که این نسبت در هفته مشابه سال قبل، ۰.۹ درصد بوده است.
همچنین نسبت نمونه‌های مثبت از نظر کووید-۱۹، نسبت به هفته قبل افزایش نشان داده، از آستانه هشدار بالا عبور کرده و به ۱۷.۴ درصد رسیده است؛ لذا ضرورت تشدید مراقبت عفونت‌های حاد تنفسی همچنان مورد تاکید ویژه قرار می‌گیرد. این نسبت در هفته مشابه سال قبل ۸.۹ درصد بوده است.

بر اساس داده‌های نظام مراقبت غیردیده وری آزمایشگاهی، در هفته بیست و هفتم سال جاری، مجموعا تعداد ۵۵۷۲ نمونه تنفسی که ۹۶.۶ درصد آنها از بیماران بستری اخذ شده، در آزمایشگاه‌های مولکولی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور آزمایش شده و از میان آنها ۱۲۶ مورد معادل ۲.۳ درصد موارد، مثبت آنفلوانزا بوده است. نکته حائز توجه، افزایش ۱۳.۵ درصدی فراوانی نمونه‌های تنفسی آزمایش شده در این هفته، نسبت به هفته قبل است.

همچنان تایپ غالب ویروس آنفلوانزای در گردش در کشور، “B” می‌باشد (۸۰.۷ درصد). لازم به توضیح است که در مقطع زمانی مشابه در سال قبل (۱۴۰۴)، تایپ غالب ویروس “A” بوده است.

بنا بر این گزارش ۳۶.۵ درصد موارد مثبت آنفلوانزا به گروه سنی کودکان تعلق داشته‌اند، شامل: گروه سنی زیر ۲ سال: ۷.۹ درصد، گروه سنی ۲ تا ۵ سال: ۱۶.۶ درصد و گروه سنی ۶ تا ۱۵ سال: ۱۲ درصد.

درصد مثبت آنفلوانزا در استان بوشهر (۳۰.۷ درصد) همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا است. در استان‌های فارس (۹.۳ درصد)، خوزستان (۷.۴ درصد)، کرمان (۶.۱ درصد) و هرمزگان (۵.۳ درصد) درصد مثبت آنفلوانزا، بالاتر از آستانه هشدار پایین (۵ درصد) گزارش شده است.

بر اساس داده‌های نظام مراقبت دیده وری سویه‌های در گردش کووید-۱۹: تمامی ۷۸ نمونه PCR+ کووید-۱۹ که در ماه گذشته تحت آزمایش توالی یابی ژنتیکی قرار گرفتند (۶۳ نمونه مربوط به مردادماه و ۱۵ نمونه مربوط به شهریورماه)، متعلق به سویه اومیکرون و زیررده‌ی (sub-lineage) XFG بوده‌اند. تمامی نمونه‌های شهریورماه و ۸۹ درصد از نمونه‌های مردادماه متعلق به RV.۱ یکی از زیررده‌های XFG.۲۳.۱.۳ بوده‌اند.

در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶، الگوی گردش پاتوژن‌های تنفسی در مناطق مختلف جهان همچنان ناهمگون است. در سطح جهانی، فعالیت کووید-۱۹ پایین و نسبتاً پایدار باقی مانده است، در حالی که فعالیت آنفلوانزا در برخی مناطق نیمکره شمالی و به‌ویژه شرق آسیا در حال افزایش است. فعالیت RSV در سطح جهانی همچنان پایین گزارش می‌شود. در شرق آسیا، افزایش فعالیت آنفلوانزا در کنار افزایش موارد بستری در کره جنوبی، از سیگنال‌های مهم فعلی برای پایش روند فصل تنفسی محسوب می‌شود.

در مقطع کنونی، مهم‌ترین سیگنال منطقه‌ای، افزایش فعالیت آنفلوانزا در شرق آسیا است. این افزایش در چین و کره جنوبی مشاهده می‌شود و در کره جنوبی با افزایش مستقیم موارد بستری آنفلوانزا همراه بوده است. در مقابل، در همین منطقه، کووید-۱۹ پایین‌تر از آنفلوانزا قرار دارد؛ هرچند در کره جنوبی، درصد مثبت شدن و همچنین بستری کووید-۱۹ افزایش نشان داده است.

در نیمکره غربی، الگو متفاوت است: در آمریکا فعالیت کووید-۱۹ هنوز بالاست، در عین حال روندی نزولی دارد؛ اما فعالیت آنفلوانزا و RSV همچنان پایین باقی مانده است؛ در انگلستان، نسبت مثبت شدن هر سه پاتوژن همچنان در سطوح پایین یا پایه قرار دارند، هرچند کووید-۱۹ و آنفلوانزا هر دو در حال افزایش‌اند.

بنابراین، برای پایش ایران در هفته‌های پیش‌رو، پایش همزمان روند کووید-۱۹ و آنفلوانزا، همراه با تعیین تایپ / ساب تایپ آنفلوانزا و واریانت‌های کووید-۱۹، اهمیت بیشتری از اتکا به یک شاخص منفرد دارد. افزایش فعلی آنفلوانزا در شرق آسیا، به‌ویژه با توجه به افزایش موارد بستری در کره جنوبی، یک سیگنال قابل توجه برای آمادگی و پایش نزدیک‌تر فصل تنفسی در ایران است؛ اما از این داده‌ها نمی‌توان زمان یا ارتفاع موج آینده ایران را به‌طور دقیق پیش‌بینی کرد. البته بالا بودن نسبت یک واریانت در نمونه‌های مثبت کووید- ۱۹ (۹۰ درصد < RV.۱)، می‌تواند به نفع طولانی شدن فاز صعودی موج در کشور باشد.

واریانت‌های کووید-۱۹

در آخرین داده تجمیعی سازمان جهانی بهداشت، XFG همچنان شایع‌ترین واریانت گزارش‌شده در سطح جهانی است. سازمان جهانی بهداشت در حال حاضر واریانت‌های XFG، NB.۱.۸.۱، PQ.۱۶.۱.۱ و BA.۳.۲ را به‌عنوان Variants Under Monitoring (VUM) دنبال می‌کند. در داده‌های منتهی به ۱۶ اوت ۲۰۲۶، XFG حدود ۴۱% از توالی‌های شناسایی شده را تشکیل می‌داد؛ و پس از آن NB.۱.۸.۱ و PQ.۱۶.۱.۱، به ترتیب با حدود ۱۷ درصد و ۱۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. لازم به ذکر است که بر اساس شواهد موجود، سازمان جهانی بهداشت، خطر اضافی قابل اثباتی برای این واریانت‌ها نسبت به سایر واریانت‌های در گردش فعلی گزارش نکرده است.

توجه: با توجه به کاهش پوشش و نمایندگی نظام‌های توالی یابی ژنومی در بسیاری از کشورها، سهم واریانت‌ها باید با احتیاط تفسیر شود و تغییرات کوچک در درصد‌ها نباید به‌عنوان تغییر واقعی در الگوی گردش تلقی شود.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.