جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به هنری ب. کاگان (Henri B. Kagan) و کنسو سوآی (Kenso Soai) تعلق گرفت. این جایزه به دلیل پژوهش‌های پیشگامانه آنها درباره شیمی نامتقارن و چگونگی ایجاد برتری یک ساختار آینه‌ای مولکول‌ها اعطا شده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ آکادمی سلطنتی علوم سوئد برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ را معرفی کرد. محور اصلی این جایزه یکی از پرسش‌های مهم شیمی درباره «دست‌سانی» یا Chirality است؛ پدیده‌ای که در آن یک مولکول می‌تواند دو شکل آینه‌ای داشته باشد، در حالی که این دو شکل الزاماً رفتار یکسانی در سامانه‌های زیستی ندارند.
جایزه نوبل شیمی امسال به دو دانشمند، هنری ب. کاگان و کنسو سوآی، تعلق گرفته است.
| برنده | حوزه اصلی فعالیت |
|---|---|
| هنری ب. کاگان | شیمی آلی و سنتز نامتقارن |
| کنسو سوآی | شیمی نامتقارن و خودتقویتی مولکولی |
آکادمی نوبل اعلام کرده است که دستاوردهای این دو دانشمند به حل بخشی از معمای مربوط به نامتقارنی مولکولی در شیمی کمک کرده است.
موضوع اصلی تحقیقات برندگان امسال به این مسئله مربوط می‌شود که چرا در طبیعت و موجودات زنده، از میان دو شکل آینه‌ای یک مولکول، گاهی یکی از آنها به‌طور غالب انتخاب می‌شود.
این پدیده در شیمی اهمیت زیادی دارد، زیرا دو مولکول آینه‌ای می‌توانند در محیط‌های زیستی اثرهای متفاوتی داشته باشند. پژوهش‌های کاگان و سوآی به درک بهتر سازوکارهای ایجاد این عدم تقارن کمک کرده است.
بسیاری از مولکول‌ها را می‌توان به شکل دو ساختار آینه‌ای تصور کرد؛ درست مانند دست راست و دست چپ انسان که تصویر آینه‌ای یکدیگرند اما نمی‌توان آنها را کاملاً بر هم منطبق کرد.
در شیمی، به این ویژگی دست‌سانی یا کایرالیته گفته می‌شود. در برخی فرآیندهای شیمیایی، هدف دانشمندان تولید عمدتاً یکی از این دو شکل است. این موضوع در تولید مواد شیمیایی و همچنین پژوهش‌های مرتبط با مولکول‌های زیستی اهمیت ویژه‌ای دارد.
پژوهش‌های مربوط به شیمی نامتقارن درک دانشمندان از نحوه شکل‌گیری و انتخاب ساختارهای مولکولی را افزایش داده است. این حوزه همچنین برای طراحی و ساخت مولکول‌هایی با ویژگی‌های مشخص اهمیت دارد.
آکادمی نوبل در توضیح این دستاورد، مسئله را به معمایی درباره این موضوع مرتبط کرده که چرا حیات در بسیاری از موارد تنها یکی از دو تصویر آینه‌ای مولکول‌ها را ترجیح می‌دهد.
| عنوان | جزئیات |
|---|---|
| جایزه | نوبل شیمی ۲۰۲۶ |
| برندگان | هنری ب. کاگان و کنسو سوآی |
| حوزه | شیمی نامتقارن |
| موضوع اصلی | دست‌سانی و برتری یک ساختار آینه‌ای |
| نهاد اعطاکننده | آکادمی سلطنتی علوم سوئد |
| سال اعلام | ۲۰۲۶ |
نوبل شیمی ۲۰۲۶ به هنری ب. کاگان و کنسو سوآی رسید؛ جایزه‌ای که بر اهمیت پژوهش‌های آنها در زمینه شیمی نامتقارن و دست‌سانی مولکول‌ها تأکید دارد. این تحقیقات به یکی از پرسش‌های بنیادی شیمی درباره تفاوت و انتخاب ساختارهای آینه‌ای مولکول‌ها می‌پردازد و درک دانشمندان از سازوکارهای مولکولی مرتبط با حیات را عمیق‌تر کرده است.
هنری ب. کاگان و کنسو سوآی برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ هستند.
این جایزه به پژوهش‌های آنها در زمینه شیمی نامتقارن و دست‌سانی مولکولی مربوط است.
شاخه‌ای از شیمی است که به تولید و کنترل ساختارهای مولکولی نامتقارن، به‌ویژه انتخاب یکی از دو شکل آینه‌ای یک مولکول، می‌پردازد.
زیرا دو ساختار آینه‌ای یک مولکول می‌توانند در محیط‌های زیستی رفتارهای متفاوتی داشته باشند.
برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام شدند.
پایان/*
اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
