گواهی انحصار وراثت یا «گواهی حصر وراثت»، سندی رسمی است که وراث قانونی متوفی و سهم‌الارث هر یک از آنان را مشخص می‌کند. این گواهی یکی از اسناد حقوقی مهم برای تعیین وراث و تقسیم ارث محسوب می‌شود و وراث برای انجام اموری مانند انتقال اموال، بر...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ با اجرای بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم توسعه، از سوم مردادماه ۱۴۰۴، صدور گواهی انحصار وراثت از صلاحیت مراجع قضایی خارج شده و مستقیماً بر عهده سازمان ثبت احوال کشور قرار گرفته است. بر اساس این قانون، گواهی انحصار وراثت بدون نیاز به درخواست وراث یا سایر ذینفعان، حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت واقعه فوت به صورت الکترونیکی صادر و از طریق سامانه ابلاغ به نشانی verasat.ncr.ir و سامانه سهیم به نشانی sahim.sabteahval.ir به وراث و ذینفعان ابلاغ می‌شود.
به گزارش اندیشه قرن، این تغییر بزرگ در فرآیند صدور گواهی انحصار وراثت، گامی مهم در جهت تسهیل فرآیندهای اداری، کاهش مراجعات حضوری و افزایش دقت و سرعت در رسیدگی به امور وراثت محسوب می‌شود. در این گزارش، به بررسی کامل جزئیات این سامانه، نحوه دریافت گواهی و فرآیند اعتراض به آن می‌پردازیم.
گواهی انحصار وراثت یا «گواهی حصر وراثت»، سندی رسمی است که وراث قانونی متوفی و سهم‌الارث هر یک از آنان را مشخص می‌کند. این گواهی یکی از اسناد حقوقی مهم برای تعیین وراث و تقسیم ارث محسوب می‌شود و وراث برای انجام اموری مانند انتقال اموال، برداشت از حساب بانکی متوفی، دریافت سهم‌الارث و سایر امور حقوقی به آن نیاز دارند .
با اجرای بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم توسعه، فرآیند صدور گواهی انحصار وراثت از صلاحیت مراجع قضایی خارج شده و مستقیماً بر عهده سازمان ثبت احوال کشور قرار گرفته است .
| تغییر | توضیحات |
|---|---|
| تغییر مرجع صدور | از قوه قضائیه به سازمان ثبت احوال کشور |
| حذف نیاز به درخواست | برای فوت‌های جدید، نیاز به درخواست وراث نیست و گواهی به صورت خودکار صادر می‌شود |
| صدور ظرف ۲۰ روز | گواهی حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت فوت صادر می‌شود |
| حذف تشریفات | تشریفات پیچیده‌ای مانند ثبت درخواست، نشر آگهی و جلسه رسیدگی حذف شده است |
| ابلاغ الکترونیک | گواهی از طریق سامانه‌های الکترونیک به وراث ابلاغ می‌شود |
نکته مهم: از تاریخ ۱۴۰۴/۰۵/۰۳، تمامی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی موظف‌اند از پذیرش درخواست‌های مرتبط با صدور گواهی انحصار وراثت خودداری کنند و ادامه ثبت چنین درخواست‌هایی فاقد وجاهت قانونی خواهد بود .
دو سامانه اصلی برای دریافت و ابلاغ گواهی انحصار وراثت وجود دارد:
این سامانه به عنوان درگاه اصلی ابلاغ گواهی انحصار وراثت شناخته می‌شود و گواهی صادرشده توسط سازمان ثبت احوال در آن منتشر می‌شود .
سامانه سهیم یا سامانه هویت یکتای ملی ایرانیان، درگاه اصلی برای ثبت درخواست و دریافت گواهی انحصار وراثت است. رسیدگی به کلیه درخواست‌های صدور گواهی انحصار وراثت صرفاً از طریق این سامانه امکان‌پذیر خواهد بود .
| سامانه | آدرس | کاربرد |
|---|---|---|
| سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت | verasat.ncr.ir | ابلاغ و انتشار گواهی صادرشده |
| سامانه سهیم | sahim.sabteahval.ir | ثبت درخواست، دریافت گواهی، ثبت اعتراض |
بر اساس ساختار جدید، برای متوفیانی که واقعه فوت آن‌ها از سوم مردادماه ۱۴۰۴ به بعد در سامانه ثبت احوال ثبت شده باشد، فرآیند صدور گواهی به صورت خودکار انجام می‌شود و نیازی به درخواست وراث نیست .
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله ۱: ثبت واقعه فوت | مرکز درمانی، پزشکی قانونی یا آرامستان واقعه فوت را به صورت برخط به سازمان ثبت احوال اعلام می‌کند. مهلت ۲۰ روزه از زمان ثبت واقعه محاسبه می‌شود |
| مرحله ۲: بررسی اطلاعات خانواده | ثبت احوال اطلاعات روابط سببی و نسبی، همسر، فرزندان، والدین و سایر وراث احتمالی را از پایگاه خانواده بررسی می‌کند |
| مرحله ۳: صدور گواهی | سازمان ثبت احوال ظرف ۲۰ روز پس از ثبت فوت، گواهی انحصار وراثت را صادر می‌کند |
| مرحله ۴: ارسال پیامک و ابلاغ الکترونیک | پس از صدور، پیام اطلاع‌رسانی برای وراث شناسایی‌شده ارسال می‌شود و گواهی از طریق سامانه سهیم یا سامانه ابلاغ قابل دریافت است |
گواهی صادره حاوی اطلاعاتی از جمله نام متوفی و وراث، نسبت خانوادگی، میزان سهم‌الارث هر فرد با در نظر گرفتن حجب، موانع ارث و وجود وصیت‌نامه رسمی خواهد بود .
بر اساس اعلام سازمان ثبت احوال، دریافت‌کنندگان می‌توانند پس از احراز هویت در سامانه سهیم و پرداخت تعرفه قانونی، فایل رسمی گواهی را دریافت کنند .
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله ۱ | دریافت پیامک اطلاع‌رسانی مبنی بر صدور گواهی |
| مرحله ۲ | مراجعه به سامانه سهیم به نشانی sahim.sabteahval.ir |
| مرحله ۳ | احراز هویت در سامانه |
| مرحله ۴ | پرداخت تعرفه قانونی |
| مرحله ۵ | دریافت فایل رسمی گواهی |
نکته مهم: گواهی‌های صادره نیازی به برابر اصل شدن ندارند و بر اساس تدابیر پیش‌بینی‌شده، در تمامی سازمان‌های مربوطه صحت‌سنجی آنلاین آن‌ها انجام می‌شود .
در صورت وجود اعتراض به گواهی صادرشده، فرآیند زیر طی می‌شود:
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله ۱: ثبت اعتراض | معترض می‌تواند ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را در سامانه سهیم ثبت و مستندات خود را بارگذاری کند |
| مرحله ۲: بررسی هیئت حل اختلاف | هیئت حل اختلاف ثبت احوال به بررسی مدارک و مستندات اعتراضات می‌پردازد و رأی مقتضی صادر می‌کند |
| مرحله ۳: اعتراض به رأی هیئت | در صورت عدم پذیرش رأی هیئت حل اختلاف، معترضان می‌توانند ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ رأی، اعتراض خود را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنند |
بر اساس بخشنامه صادره، رسیدگی به درخواست‌های صدور گواهی حصر وراثت که قبل از تاریخ ۱۴۰۴/۰۵/۰۳ در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شده یا در دادگاه‌های صلح در جریان رسیدگی است، مطابق روال قبل ادامه می‌یابد و دادگاه رسیدگی به درخواست را ادامه داده و از صدور قرار عدم صلاحیت خودداری می‌کند .
همچنین طبق ماده ۲۰ آیین‌نامه اجرایی، برای فوتی‌های قبل از اجرای آیین‌نامه (قبل از ۱۴۰۴/۰۵/۰۳)، سازمان ثبت احوال باید بر اساس درخواست ذینفعان گواهی انحصار وراثت صادر کند و این نوع گواهی نیز از صلاحیت مراجع قضایی خارج است .
شهروندانی که تا پیش از این نسبت به انحصار وراثت اقدامی نکرده‌اند، می‌توانند با مراجعه به سامانه سهیم به آدرس sahim.sabteahval.ir نسبت به ثبت درخواست خود اقدام کنند .
پاسخ: سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت به نشانی verasat.ncr.ir، درگاه رسمی سازمان ثبت احوال برای ابلاغ و انتشار گواهی انحصار وراثت است که پس از صدور خودکار گواهی، آن را در دسترس وراث و ذینفعان قرار می‌دهد .
پاسخ: رویه خودکار برای متوفیان ایرانی مقیم داخل یا خارج از ایران که واقعه فوت آنان از سوم مرداد ۱۴۰۴ به بعد در سامانه ثبت احوال ثبت شده باشد، پیش‌بینی شده است .
پاسخ: بر اساس قانون، گواهی انحصار وراثت حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت واقعه فوت به صورت الکترونیکی صادر می‌شود .
پاسخ: خیر، با اجرای این طرح، نیازی به مراجعه حضوری و یا درخواست وراث و ذینفعان نیست و گواهی از طریق سامانه ابلاغ و سامانه سهیم در هر زمان و مکان در دسترس است .
پاسخ: معترض می‌تواند ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را در سامانه سهیم ثبت و مستندات خود را بارگذاری کند. هیئت حل اختلاف ثبت احوال به بررسی اعتراض می‌پردازد و رأی مقتضی صادر می‌کند .
پاسخ: اگر پیش از این تاریخ درخواست انحصار وراثت در مرجع قضایی ثبت شده باشد، پرونده همان مسیر سابق را ادامه می‌دهد. اگر هنوز گواهی صادر نشده و پرونده‌ای نیز تشکیل نشده است، باید از طریق سامانه سهیم به آدرس sahim.sabteahval.ir درخواست خود را ثبت کنید .
پاسخ: خیر، گواهی‌های صادره نیازی به برابر اصل شدن ندارند و بر اساس تدابیر پیش‌بینی‌شده، در تمامی سازمان‌های مربوطه صحت‌سنجی آنلاین آن‌ها انجام می‌شود .
پاسخ: از مزایای این طرح می‌توان به حذف فرآیندهای پیچیده و سنتی مانند ثبت درخواست و انتشار آگهی، سرعت در صدور گواهی به واسطه استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی مرتبط، افزایش امنیت اطلاعات هویتی، کاهش مراجعات حضوری و صرفه‌جویی در زمان و هزینه اشاره کرد .
به گزارش اندیشه قرن، سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت به نشانی verasat.ncr.ir و سامانه سهیم به نشانی sahim.sabteahval.ir، دو درگاه اصلی برای دریافت و ابلاغ گواهی انحصار وراثت در ساختار جدید محسوب می‌شوند. با اجرای بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم توسعه از سوم مرداد ۱۴۰۴، صدور گواهی انحصار وراثت از صلاحیت مراجع قضایی خارج شده و مستقیماً بر عهده سازمان ثبت احوال قرار گرفته است .
گواهی انحصار وراثت برای فوت‌های جدید، بدون نیاز به درخواست وراث و ظرف ۲۰ روز پس از ثبت فوت به صورت خودکار صادر می‌شود و از طریق پیامک به وراث اطلاع‌رسانی می‌شود . دریافت‌کنندگان می‌توانند پس از احراز هویت در سامانه سهیم و پرداخت تعرفه قانونی، فایل رسمی گواهی را دریافت کنند .
در صورت اعتراض به گواهی صادرشده، معترض می‌تواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را در سامانه سهیم ثبت کند و هیئت حل اختلاف ثبت احوال به آن رسیدگی خواهد کرد . این طرح گامی مهم در جهت تسهیل فرآیندهای اداری، کاهش مراجعات حضوری و افزایش دقت و سرعت در رسیدگی به امور وراثت محسوب می‌شود .
پایان/*
.
