سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده یک گروه تخصصی برای بررسی شواهد مربوط به غربالگری و تشخیص هایپرگلیسمی در دوران بارداری تشکیل شده است. این گروه قرار است در روزهای ۲۰ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ شواهد علمی موجود را بررسی کند و مشخص شود که آیا توصیه ها و...
بهبه گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ سازمان جهانی بهداشت از آغاز فرآیند بازنگری توصیه های مربوط به غربالگری، تشخیص و طبقه بندی هایپرگلیسمی یا افزایش قند خون در دوران بارداری خبر داده است؛ اقدامی که قرار است با بررسی شواهد علمی جدید، معیارهای مورد استفاده برای شناسایی اختلالات قند خون در دوران بارداری را به روز کند. WHO اعلام کرده است حدود یک مورد از هر شش تولد زنده در جهان، معادل حدود ۲۱ میلیون تولد در سال، تحت تاثیر نوعی افزایش قند خون در دوران بارداری قرار دارد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه مُعاصِر؛ سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده یک گروه تخصصی برای بررسی شواهد مربوط به غربالگری و تشخیص هایپرگلیسمی در دوران بارداری تشکیل شده است. این گروه قرار است در روزهای ۲۰ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ شواهد علمی موجود را بررسی کند و مشخص شود که آیا توصیه ها و معیارهای فعلی نیازمند اصلاح و به روزرسانی هستند یا خیر.
موضوع افزایش قند خون در بارداری از آن جهت اهمیت دارد که این وضعیت فقط به دیابت بارداری محدود نمی شود. بر اساس توضیح WHO، هایپرگلیسمی در دوران بارداری می تواند شامل دیابتی باشد که پیش از بارداری وجود داشته، دیابتی که نخستین بار در دوران بارداری تشخیص داده می شود و همچنین دیابت بارداری باشد. تشخیص دقیق نوع اختلال قند خون به ویژه در مناطقی که دیابت تشخیص داده نشده شیوع بالایی دارد، می تواند دشوار باشد.
دیابت بارداری به نوعی اختلال در تنظیم قند خون گفته می شود که در دوران بارداری شناسایی می شود. در این دوره، تغییرات هورمونی و متابولیکی می تواند نحوه استفاده بدن از انسولین را تغییر دهد و در برخی زنان باعث افزایش سطح گلوکز خون شود.
با این حال، همه موارد افزایش قند خون در دوران بارداری یکسان نیستند. ممکن است یک زن پیش از بارداری به دیابت مبتلا بوده باشد اما بیماری او تشخیص داده نشده باشد. در برخی افراد نیز دیابت برای نخستین بار در دوران بارداری شناسایی می شود و گروه دیگری به دیابت بارداری مبتلا هستند.
همین تفاوت یکی از دلایل اهمیت طبقه بندی دقیق وضعیت قند خون است؛ زیرا نوع اختلال می تواند بر نحوه مراقبت و پیگیری پزشکی تاثیر بگذارد.
اندیشه//معاصر نوشت: سازمان جهانی بهداشت تاکید کرده است که تمایز میان دیابت پیش از بارداری، دیابت نخستین بار تشخیص داده شده در دوران بارداری و دیابت بارداری، به ویژه در کشورهایی با میزان بالای دیابت تشخیص داده نشده، می تواند چالش برانگیز باشد.
معیارهای تشخیصی افزایش قند خون در دوران بارداری موضوع جدیدی نیست و WHO پیش از این نیز برای آن دستورالعمل داشته است.
سازمان جهانی بهداشت در اطلاعیه جدید خود اعلام کرده توصیه های سال ۲۰۱۳ درباره معیارهای تشخیصی و طبقه بندی هایپرگلیسمی نخستین بار شناسایی شده در دوران بارداری، اکنون نیازمند بررسی مجدد هستند؛ زیرا از زمان انتشار آن توصیه ها، شواهد علمی تازه ای درباره روش های غربالگری، تشخیص و طبقه بندی به دست آمده است.
به همین دلیل، WHO بررسی شواهد جدید را در دستور کار قرار داده است تا توصیه های آینده با دانش علمی روز هماهنگ باشند و بتوانند در نظام های سلامت با منابع و شرایط متفاوت نیز کاربرد داشته باشند.
یکی از مهم ترین اعداد اعلام شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، برآورد حدود ۲۱ میلیون تولد زنده در سال است که با نوعی هایپرگلیسمی در دوران بارداری همراه هستند.
به بیان دیگر، حدود یک مورد از هر شش تولد زنده در جهان تحت تاثیر افزایش قند خون در دوران بارداری قرار دارد. WHO همچنین تاکید کرده است که بار بیماری دیابت در جهان قابل توجه و رو به افزایش است و بخش بزرگی از موارد در کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط رخ می دهد.
این وضعیت اهمیت تدوین دستورالعمل هایی را افزایش می دهد که فقط برای نظام های سلامت با امکانات گسترده قابل اجرا نباشند، بلکه بتوان از آنها در شرایط مختلف اقتصادی و درمانی نیز استفاده کرد.
افزایش قند خون در دوران بارداری می تواند با پیامدهای نامطلوب برای مادر و نوزاد همراه باشد.
WHO از اختلالات فشار خون مرتبط با بارداری، مرده زایی، ماکروزومی یا وزن بالای هنگام تولد، افت قند خون نوزاد و آسیب های هنگام تولد به عنوان برخی از پیامدهای مرتبط با هایپرگلیسمی در دوران بارداری نام برده است.
بنابراین، تشخیص به موقع و طبقه بندی درست وضعیت قند خون اهمیت دارد تا فرد بتواند مراقبت متناسب با شرایط خود را دریافت کند.
این موضوع فقط به زمان بارداری نیز محدود نمی شود. WHO پیش تر در دستورالعمل های مربوط به مدیریت دیابت در دوران بارداری به پیامدهای بلندمدت برای مادر و کودک نیز توجه کرده بود.
دیابت بارداری را نباید با دیابت نوع یک یا دیابت نوع دو یکسان دانست.
در دیابت نوع یک، بدن به دلیل یک فرآیند خودایمنی توانایی تولید انسولین را به میزان کافی از دست می دهد. در دیابت نوع دو نیز بدن معمولا نمی تواند به شکل مناسب از انسولین استفاده کند و اختلال در تنظیم قند خون ایجاد می شود.
اما افزایش قند خون در دوران بارداری می تواند در قالب های مختلفی ظاهر شود و تشخیص آن نیازمند ارزیابی پزشکی است.
WHO در توصیه های جدید خود تلاش دارد میان انواع مختلف دیابت و هایپرگلیسمی شناسایی شده در دوران بارداری تمایز دقیق تری ایجاد کند.
افزایش قند خون در دوران بارداری ممکن است در زنان مختلف اتفاق بیفتد و نمی توان فقط بر اساس ظاهر، وزن یا احساس فرد درباره وجود یا نبود دیابت قضاوت کرد.
سابقه دیابت، سابقه دیابت بارداری، برخی شرایط پزشکی و عوامل خطر می توانند در ارزیابی پزشک مورد توجه قرار گیرند.
با این حال، تشخیص نهایی باید بر اساس ارزیابی پزشکی و نتایج آزمایش های مربوط به قند خون انجام شود.
به همین دلیل، مراجعه منظم برای مراقبت های دوران بارداری اهمیت دارد و اگر پزشک انجام آزمایش یا غربالگری قند خون را توصیه کند، نباید آن را نادیده گرفت.
یکی از نکات مهم در اختلالات قند خون این است که بالا بودن قند خون همیشه با نشانه های واضح همراه نیست.
به همین دلیل نمی توان فقط بر اساس احساس تشنگی، گرسنگی، خستگی یا علائم دیگر درباره وجود یا نبود دیابت بارداری تصمیم گرفت.
غربالگری و آزمایش های پزشکی برای همین منظور اهمیت دارند؛ زیرا ممکن است یک اختلال متابولیک در شرایطی شناسایی شود که فرد هنوز علائم مشخصی احساس نمی کند.
اندیشه//معاصر نوشت: تشخیص به موقع می تواند به تیم درمان کمک کند تا مراقبت و پایش مناسب تری برای مادر و جنین در نظر بگیرد.
قند خون مادر با وضعیت متابولیک جنین ارتباط دارد و افزایش قند خون در دوران بارداری می تواند با برخی پیامدهای نامطلوب همراه باشد.
بر اساس اعلام WHO، ماکروزومی یا وزن بالای هنگام تولد، افت قند خون نوزاد و آسیب های هنگام تولد از جمله پیامدهایی هستند که با هایپرگلیسمی در دوران بارداری ارتباط دارند.
به همین دلیل، مدیریت مناسب قند خون و پیگیری پزشکی در صورت تشخیص اختلال اهمیت دارد.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده گروه توسعه دستورالعمل یا Guideline Development Group در فاصله ۲۰ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ تشکیل جلسه خواهد داد.
این گروه قرار است شواهد موجود درباره غربالگری و تشخیص هایپرگلیسمی در دوران بارداری را بررسی کند.
WHO همچنین اطلاعات مربوط به اعضای پیشنهادی این گروه و سوابق کوتاه آنها را منتشر کرده و از افراد دعوت کرده است در صورت مشاهده تعارض منافع قابل توجه، موضوع را از طریق فرآیند اعلام شده به سازمان اطلاع دهند.
بنابراین، در حال حاضر فرآیند بازنگری در مرحله بررسی شواهد و تدوین توصیه های جدید قرار دارد و نباید آن را به معنای تغییر فوری معیارهای تشخیصی در همه کشورها تلقی کرد.
در حال حاضر مهم ترین نکته این است که WHO فرآیند بازنگری را آغاز کرده است؛ اما آغاز بازنگری به معنای آن نیست که زنان باردار باید آزمایش ها یا درمان های خود را به صورت خودسرانه تغییر دهند.
توصیه های جدید پس از تکمیل بررسی شواهد و فرآیند تدوین راهنما منتشر خواهند شد.
تا آن زمان، زنان باردار باید مطابق دستورالعمل های پزشکی محل زندگی خود و توصیه پزشک یا تیم درمانی مراقبت شوند.
سابقه افزایش قند خون در دوران بارداری می تواند برای مراقبت های سلامت آینده نیز اهمیت داشته باشد.
WHO در دستورالعمل جهانی سال ۲۰۲۵ درباره مدیریت دیابت در دوران بارداری، بر مراقبت و پایش قند خون و ارائه مراقبت متناسب با شرایط هر زن تاکید کرده است. این دستورالعمل شامل توصیه هایی درباره تغذیه، فعالیت بدنی، پایش قند خون و درمان دارویی در صورت نیاز است.
بنابراین، زنانی که در دوران بارداری با دیابت یا افزایش قند خون مواجه شده اند، بهتر است درباره مراقبت های بعدی با پزشک خود مشورت کنند.
تغذیه متعادل یکی از بخش های مهم مراقبت از زنان باردار است؛ اما در صورت تشخیص دیابت بارداری، رژیم غذایی باید متناسب با شرایط مادر و جنین تنظیم شود.
کاهش شدید مواد غذایی یا حذف گروه های اصلی غذایی بدون مشورت پزشک یا متخصص تغذیه می تواند مناسب نباشد.
در دستورالعمل سال ۲۰۲۵، WHO بر مراقبت فردمحور و توصیه های مرتبط با رژیم غذایی، فعالیت بدنی و اهداف کنترل قند خون تاکید کرده است.
بنابراین، اگر فردی به دیابت بارداری مبتلا شده است، بهتر است برنامه غذایی و درمانی خود را بر اساس نظر تیم پزشکی تنظیم کند.
اعلام بازنگری معیارهای تشخیص هایپرگلیسمی از سوی WHO به این معنا نیست که همه زنان باردار باید آزمایش جدیدی انجام دهند یا معیارهای فعلی تشخیص خود را کنار بگذارند.
این بازنگری یک فرآیند علمی برای بررسی شواهد جدید است و پس از تکمیل آن، توصیه های رسمی به روز خواهد شد.
در شرایط فعلی، انجام منظم مراقبت های بارداری، انجام آزمایش های تجویز شده و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده هرگونه نگرانی، همچنان اهمیت دارد.
سازمان جهانی بهداشت در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ از آغاز فرآیند بازنگری توصیه های مربوط به غربالگری، تشخیص و طبقه بندی هایپرگلیسمی در دوران بارداری خبر داد. بر اساس اعلام این سازمان، حدود یک مورد از هر شش تولد زنده در جهان، معادل حدود ۲۱ میلیون تولد در سال، تحت تاثیر نوعی افزایش قند خون در دوران بارداری قرار دارد.
WHO اعلام کرده است که شواهد جدید درباره روش های غربالگری، تشخیص و طبقه بندی باعث شده توصیه های پیشین مورد بازبینی قرار گیرند. گروه تخصصی WHO نیز قرار است در روزهای ۲۰ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ شواهد موجود را بررسی کند.
افزایش قند خون در دوران بارداری می تواند با پیامدهایی مانند اختلالات فشار خون بارداری، مرده زایی، وزن بالای هنگام تولد، افت قند خون نوزاد و آسیب های هنگام تولد همراه باشد. به همین دلیل، تشخیص و مراقبت مناسب از زنان باردار اهمیت زیادی دارد.
با وجود آغاز این بازنگری، هنوز نباید معیارهای جدیدی را جایگزین دستورالعمل های مورد استفاده در نظام سلامت کرد. مادران باردار باید مراقبت های معمول خود را طبق توصیه پزشک ادامه دهند و از تغییر خودسرانه رژیم غذایی، دارو یا برنامه آزمایش های خودداری کنند.
منبع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)، ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
