شب دهم محرم، شب عاشورای حسینی، از شبهای پرفضیلت و مغتنم در فرهنگ شیعی است که به روایت منابع دینی، امام حسین (ع) و یارانش آن را تا صبح به عبادت و راز و نیاز پرداختند. برای این شب، اعمالی همچون احیاء، نمازهای مستحبی، قرائت دعا و لعن بر قات...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ شب عاشورا، دهمین شب از ماه محرم الحرام، شبی است که پیش از وقوع واقعه کربلا، امام حسین (ع) و یاران باوفایش آن را با عبادت، دعا و نیایش به صبح رساندند و در روایات از این شب به عنوان فرصتی برای تقرب به خداوند و همراهی با کاروان حسینی یاد شده است .
بر اساس نقل مشهور، امام حسین (ع) در عصر روز تاسوعا از عمر سعد مهلت خواست تا شب را به عبادت بپردازد و این درخواست پذیرفته شد. در آن شب، صدای زمزمه عبادت یاران امام همچون آوای زنبوران عسل از خیمهها به گوش میرسید و جمعی از سپاه دشمن نیز تحت تأثیر این فضای معنوی، به کاروان حسینی پیوستند .
در ادامه، اعمال شب عاشورا بر اساس منابع معتبر روایی بازخوانی میشود.
یکی از مهمترین اعمال شب عاشورا، اقامه صد رکعت نماز است که در کتاب «اقبال الاعمال» سید بن طاووس نقل شده است .
چگونگی این نماز به این شرح است:
در هر رکعت، سوره «حمد» یک مرتبه و سوره «توحید» (قل هو الله احد) سه مرتبه خوانده میشود.
پس از پایان صد رکعت، هفتاد مرتبه این ذکر گفته میشود :
«سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ لِلّهِ وَ لا إِلَهَ إِلا اللّهُ وَ اللّهُ أَکْبَرُ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلا بِاللّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»
در روایت دیگر، پس از این ذکر، استغفار نیز توصیه شده است .
اعمال دیگری که برای شب عاشورا نقل شده، خواندن چهار رکعت نماز در آخر شب است .
چگونگی این نماز:
در هر رکعت، پس از سوره «حمد»، هر یک از «آیة الکرسی»، سوره «توحید»، سوره «فلق» و سوره «ناس» را ده مرتبه بخوانید.
پس از سلام نماز، صد مرتبه سوره «توحید» قرائت شود .
سومین نماز سفارششده، چهار رکعت نماز است که با نماز امیرالمؤمنین علی (ع) برابر دانسته شده و فضیلت فراوان دارد .
چگونگی این نماز:
در هر رکعت، سوره «حمد» یک مرتبه و سوره «توحید» پنجاه مرتبه خوانده شود.
پس از نماز، بسیار ذکر خداوند گفته شود، صلوات بر پیامبر (ص) بسیار فرستاده شود و بر دشمنان اهل بیت (ع) لعن فرستاده شود .
در کتاب «المختصر من المنتخب» و «الریاض» دعایی برای شب عاشورا نقل شده است که پیش از آن، ده رکعت نماز خوانده میشود و در هر رکعت، سوره «حمد» یک بار و سوره «توحید» صد بار تکرار میشود. سپس دعای مفصلی با تکرار نامهای مقدس خداوند و استمداد از اسماء الحسنی قرائت میگردد .
در منابع دینی، برای احیای شب عاشورا فضیلت بسیاری ذکر شده است. بر اساس روایات، عبادت در این شب، برابر با هفتاد سال عبادت است و کسی که این شب را به عبادت بگذراند، گویا با تمام فرشتگان عبادت کرده است .
همچنین تأکید شده که اگر کسی توفیق یابد در این شب در کربلا حاضر شود و در جوار قبر امام حسین (ع) به عبادت و زیارت بپردازد، در زمره شهدای کربلا محشور خواهد شد .
امام رضا (ع) درباره روز عاشورا (که اعمال شب آن نیز مرتبط است) فرمودهاند: هر کس در این روز، دست از تلاش برای دنیا بردارد، خداوند حاجتهای دنیوی و اخروی او را برآورده میسازد. همچنین، کسی که برای منزل خود در این روز چیزی ذخیره کند، آن اموال برایش برکت نخواهد داشت .
۱. نماز صد رکعتی: هر رکعت با حمد و سه توحید؛ پس از پایان، ۷۰ بار ذکر تسبیحات اربعه و استغفار .
۲. چهار رکعت اول (آخر شب): هر رکعت با حمد، آیة الکرسی (۱۰ بار)، توحید (۱۰ بار)، فلق (۱۰ بار)، ناس (۱۰ بار)؛ پس از سلام، ۱۰۰ بار توحید .
۳. چهار رکعت دوم: هر رکعت با حمد و ۵۰ بار توحید؛ پس از آن، ذکر، صلوات و لعن بر دشمنان .
۴. نماز ده رکعتی مقدم بر دعا: هر رکعت با حمد و ۱۰۰ بار توحید؛ سپس دعای نقلشده در منابع .
۵. احیای شب: شبزندهداری، تلاوت قرآن و دعا .
۶. لعنت بر قاتلان: هزار بار لعن بر قاتلان امام حسین (ع) .
۷. پرهیز از روزه در شب و روز عاشورا: به دلیل سنت بنیامیه در روزه گرفتن برای شکر قتل امام، روزه در این روز مکروه است .
شب عاشورا، دهمین شب از ماه محرم، فرصتی ارزشمند برای بهرهمندی از فضای معنوی سوگواری و عبادت است. اعمالی چون نماز صد رکعتی، چهار رکعت نماز در آخر شب، چهار رکعت نماز به نیابت از امیرالمؤمنین (ع)، احیای شب و لعن بر قاتلان امام حسین (ع) در منابع معتبری مانند «اقبال الاعمال» و «مفاتیح الجنان» ذکر شده است .
این شب به روایت تاریخی، شبی بود که امام حسین (ع) و یارانش تا صبح به تلاوت قرآن و مناجات پرداختند و به فرموده معصومان (ع)، عبادت در آن برابر با هفتاد سال عبادت است. زائران و مجاورانی که امکان حضور در حرمهای مطهر را دارند، میتوانند از فیض زیارت و بیتوته در جوار قبور ائمه (ع) بهرهمند شوند و دیگر مؤمنان نیز با خواندن نمازها و دعاهای سفارششده، خود را در این فضای معنوی شریک گردانند.
۱. شب دهم محرم چه شبی است و چه اهمیتی دارد؟
شب دهم محرم، شب عاشورای حسینی است؛ شبی که امام حسین (ع) و یارانش آن را تا صبح به عبادت و راز و نیاز پرداختند و در روایات، احیای آن برابر با هفتاد سال عبادت ذکر شده است .
۲. مهمترین اعمال شب عاشورا چیست؟
احیای شب، نماز صد رکعتی، چهار رکعت نماز در آخر شب، چهار رکعت نماز به نیابت از امیرالمؤمنین (ع)، قرائت دعا و لعن بر قاتلان امام حسین (ع) از مهمترین اعمال این شب هستند .
۳. نماز صد رکعتی شب عاشورا چگونه خوانده میشود؟
در هر رکعت، سوره «حمد» یک بار و سوره «توحید» سه بار خوانده میشود و پس از پایان، هفتاد مرتبه ذکر «سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ لِلّهِ…» گفته میشود .
۴. آیا در شب عاشورا نماز دیگری هم سفارش شده است؟
بله، چهار رکعت نماز در آخر شب (با حمد، آیة الکرسی و توحید، فلق، ناس هر کدام ده بار) و چهار رکعت نماز دیگر (با حمد و پنجاه بار توحید) نیز سفارش شده است .
۵. فضیلت احیای شب عاشورا چیست؟
عبادت در این شب برابر با هفتاد سال عبادت است و کسی که آن را احیا کند، گویا با تمام فرشتگان عبادت کرده است. همچنین در صورت امکان حضور در کربلا، زائر با شهدا محشور میشود .
۶. آیا روزه گرفتن در شب و روز عاشورا توصیه شده است؟
خیر؛ بر اساس منابع، روزه در روز نهم و دهم محرم مکروه است، زیرا بنیامیه این روزها را برای شکر قتل امام حسین (ع) روزه میگرفتند .
۷. آیا در شب عاشورا دعای خاصی سفارش شده است؟
بله؛ در برخی منابع، دعای مفصلی با تکرار نامهای خداوند نقل شده است که پس از ده رکعت نماز (هر رکعت با حمد و صد بار توحید) قرائت میشود .
پایان/*
اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
