به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، آموزش‌وپرورش، ستون فقرات هر جامعه‌ای است که آینده آن را رقم می‌زند. با این حال، آنچه در پس‌زمینه مدارس ایران در حال شکل‌گیری است، بحران خاموشی‌ست که از درون نیروی انسانی آغاز شده و رفته‌رفته کل نظام را درگیر می‌کند. منابع انسانی، به‌جای آنکه موتور تحول باشند، زیر بار فرسایش شغلی، بی‌انگیزگی و ناکارآمدی ساختاری، به نقطه‌ای از سکون و ایستایی رسیده‌اند که نیازمند بازاندیشی فوری در سیاست‌های کلان آموزشی است.

در جامعه‌ای که توسعه‌ی پایدار بر پایه سرمایه انسانی است، بی‌توجهی به کیفیت وi سلامت منابع انسانی در مدارس، یک خطر استراتژیک تلقی می‌شود.

بحران درونی سیستم آموزشی

– میانگین سنی بالای نیروهای فعال در مدارس

بسیاری از معلمان و کادر اداری در بازه پایان دهه پنجم زندگی قرار دارند و این امر، سرعت و خلاقیت نظام آموزشی را کاهش داده است.

– دسترسی ناکافی به دوره‌های رشد حرفه‌ای و روان‌شناختی

رشد شغلی معلمان بدون ارزیابی دقیق عملکرد یا نیازهای توسعه‌ای انجام می‌شود؛ عاملی که انگیزه را تحلیل برده و توسعه فردی را مختل کرده است.

– ناکارآمدی سیستم ارتقاء شغلی

در ساختاری که سابقه یا مدرک در اولویت قرار دارد، قدرت ارزیابی و هویت‌بخشی به عملکرد واقعی آموزش به حاشیه می‌رود.

پیامدهای اجتماعی و ساختاری

– خروج خاموش نیروهای خلاق از بدنه آموزش‌وپرورش، چه در قالب استعفا و چه به شکل کاهش کیفیت تدریس.

– افزایش تعارضات در محیط مدرسه؛ خستگی ذهنی، فشار روانی و سردرگمی وظایف، زمینه‌ساز افزایش تنش‌های اداری و آموزشی است.

– ایجاد شکاف مناطق شهری و روستایی؛ نظام ناکارآمد جذب و توزیع نیروی انسانی، منجر به تجمع نیرو در بعضی مناطق و ضعف جدی در مناطق محروم شده است.

راهکارهای راهبردی پیشنهادی

1. سامانه هوشمند منابع انسانی مدارس
با هدف ثبت، ارزیابی و پایش تخصص‌ و عملکرد کارمندان و معلمان.

2. نظام رتبه‌بندی فردی بر اساس شایستگی واقعی
ارتقا مبتنی بر عملکرد و تأثیر آموزشی، نه صرفاً سنوات یا مدرک.

3. مراکز مشاوره و بازتوانی روانی ویژه معلمان
اهمیت حمایت روانی نه یک هزینه، بلکه سرمایه‌ای برای ارتقای بهره‌وری شغلی است.

4. برنامه جذب هدفمند نیروهای جوان و توانمند از طریق دوره‌های استعدادیابی، حمایت از دانش‌آموختگان برتر و طراحی مشوق‌های شغلی.

رویکردی که منابع انسانی را به چشم مصرف‌کننده نگاه کند، سرمایه انقلاب تربیتی را باید به‌زودی بازپس گیرد. برای تحقق آموزش‌وپرورش تحول‌گر و توسعه‌محور، توجه سیستمی به رفاه و رشد نیروهای مدرسه ضروری است.

*احسان امامی/ ارشد منابع انسانی
کارشناس حراست آموزش و پرورش

پایان/*

.