سوکرالوز در هزاران محصول غذایی از جمله نوشابههای رژیمی، نوشیدنیهای انرژیزای بدون قند، ماستها، محصولات نانوایی و مکملهای پروتئینی مورد استفاده قرار میگیرد. آمارها نشان میدهد نزدیک به نیمی از بزرگسالان آمریکایی بهطور منظم از جایگزین...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ نوشابههای رژیمی زیر ذرهبین پژوهشگران؛ آیا سوکرالوز سلامت مغز را تهدید میکند. تحقیقات جدید درباره شیرینکنندههای مصنوعی چه میگویند؟
نتایج پژوهشهای جدید نشان میدهد سوکرالوز (Sucralose)، یکی از پرمصرفترین شیرینکنندههای مصنوعی جهان، ممکن است برخلاف باورهای رایج، تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد مغز، احساس گرسنگی، حافظه و سلامت روان داشته باشد.
سوکرالوز در هزاران محصول غذایی از جمله نوشابههای رژیمی، نوشیدنیهای انرژیزای بدون قند، ماستها، محصولات نانوایی و مکملهای پروتئینی مورد استفاده قرار میگیرد. آمارها نشان میدهد نزدیک به نیمی از بزرگسالان آمریکایی بهطور منظم از جایگزینهای قند استفاده میکنند.
برای دههها تصور میشد این شیرینکنندههای مصنوعی بدون ایجاد اثرات زیستی خاص از بدن عبور میکنند و کاملاً ایمن هستند، اما یافتههای جدید علمی این فرضیه را با چالش مواجه کرده است.
مغز انسان بهطور طبیعی طعم شیرین را با دریافت کالری مرتبط میداند. زمانی که فرد قند مصرف میکند، مغز انتظار دارد انرژی و کالری متناسب با آن دریافت شود. اما سوکرالوز طعم شیرین را بدون تأمین کالری ایجاد میکند و همین موضوع ممکن است باعث اختلال در سیستم تنظیم گرسنگی شود.
مطالعهای که سال گذشته روی ۷۵ بزرگسال انجام شد، شرکتکنندگان را در معرض مصرف سوکرالوز، قند یا آب قرار داد. اسکنهای مغزی پس از مصرف این مواد نشان داد سوکرالوز نسبت به قند معمولی، جریان خون بیشتری را در هیپوتالاموس (Hypothalamus) افزایش میدهد؛ بخشی از مغز که مسئول تنظیم گرسنگی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، نوشیدنیهای حاوی سوکرالوز باعث شدند مغز سیگنالهای گرسنگی قویتری نسبت به نوشیدنیهای حاوی قند واقعی ارسال کند.
پژوهشگران همچنین دریافتند سوکرالوز الگوی ارتباط هیپوتالاموس با قشر کمربندی قدامی (Anterior Cingulate Cortex) را تغییر میدهد؛ ناحیهای از مغز که در شکلگیری ولع غذایی و سیستم پاداش نقش دارد. این یافته نشان میدهد سوکرالوز نهتنها احساس گرسنگی را افزایش میدهد، بلکه ممکن است میل شدید به غذا را نیز تشدید کند.
نوشابه های رژیمی زیر ذره بین پژوهشگران؛ آیا سوکرالوز سلامت مغز را تهدید میکند؟
شواهد علمی موجود نشان میدهد آثار سوکرالوز تنها به اشتها محدود نمیشود.
در یکی از مطالعاتی که فعالیت الکتریکی مغز (EEG) را بررسی کرده است، افرادی که بهطور منظم سوکرالوز مصرف میکردند، کاهش قابل توجهی در حافظه کلی، حافظه رمزگذاری اطلاعات و عملکردهای اجرایی مغز نشان دادند.
عملکردهای اجرایی شامل مهارتهایی مانند برنامهریزی، تمرکز، حل مسئله و تصمیمگیری هستند که نقش اساسی در فعالیتهای روزمره انسان دارند.
این افراد همچنین تغییراتی در الگوهای امواج مغزی خود نشان دادند که با کاهش سطح هوشیاری و آمادگی ذهنی مرتبط بود.
هرچند این تحقیقات هنوز در مراحل اولیه قرار دارند، اما نتایج آنها این احتمال را مطرح میکند که شیرینکنندهای که هر روز به قهوه یا نوشیدنیهای خود اضافه میکنیم، ممکن است بر عملکرد مغز نیز تأثیرگذار باشد.
یکی از نگرانکنندهترین یافتهها مربوط به مطالعهای است که روی سلولهای مغزی انسان انجام شده است.
نتایج این پژوهش نشان داد قرار گرفتن طولانیمدت در معرض سوکرالوز میتواند باعث ایجاد التهاب عصبی (Neuroinflammation) در سلولهای میکروگلیا (Microglia) شود.
میکروگلیاها سلولهای ایمنی اصلی مغز هستند و نخستین خط دفاعی در برابر آسیبها و بیماریهای عصبی محسوب میشوند.
زمانی که این سلولها برای مدت طولانی در وضعیت التهابی باقی بمانند، ممکن است به نورونهایی که وظیفه محافظت از آنها را بر عهده دارند آسیب وارد کنند.
التهاب مزمن و خفیف مغزی در تحقیقات مختلف با اختلالاتی مانند افسردگی، کاهش عملکرد شناختی و بیماریهای تحلیلبرنده عصبی از جمله آلزایمر مرتبط شناخته شده است.
همین مطالعه همچنین شواهدی از فرآیندی به نام فروپتوزیس (Ferroptosis) را گزارش کرده است؛ نوعی مرگ سلولی وابسته به آهن که میتواند نشانهای از اثرات سمی سوکرالوز بر سلولهای ایمنی مغز در برخی شرایط باشد.
سوکرالوز چگونه مغز را دچار سردرگمی میکند؟
دانشمندان معتقدند بخشی از تأثیرات سوکرالوز بر مغز ممکن است از طریق رودهها اتفاق بیفتد.
تریلیونها باکتری ساکن دستگاه گوارش که با عنوان میکروبیوم روده (Gut Microbiome) شناخته میشوند، بهطور مداوم از طریق محور روده ـ مغز با سیستم عصبی مرکزی در ارتباط هستند.
این ارتباط نقش مهمی در تنظیم خلقوخو، اضطراب و سلامت روان ایفا میکند.
مطالعات نشان دادهاند سوکرالوز میتواند تعادل میکروبیوم روده را بر هم بزند. این ماده با کاهش باکتریهای مفید و افزایش فرآیندهای التهابی همراه است.
در پژوهشی که سال گذشته در مجله International Journal of Molecular Sciences منتشر شد، محققان گزارش کردند شیرینکنندههای مصنوعی مانند سوکرالوز قادرند مسیرهای پاداش میان روده و مغز را بازتنظیم کرده و سیگنالدهی دوپامین را تغییر دهند.
دوپامین یکی از مهمترین انتقالدهندههای عصبی مرتبط با احساس لذت، انگیزه و پاداش است.
اختلال در مسیرهای دوپامینی با مشکلاتی نظیر افسردگی، اعتیاد و کاهش توانایی تجربه لذت ارتباط دارد.
کارشناسان تأکید میکنند که این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند.
بخش قابل توجهی از مطالعات آزمایشگاهی از غلظتهایی از سوکرالوز استفاده کردهاند که معمولاً بیشتر از میزان مصرف روزانه انسانها است. همچنین برخی مطالعات مغزی و شناختی با تعداد نسبتاً محدودی از شرکتکنندگان انجام شدهاند.
با این حال، نکته مهم آن است که چندین گروه پژوهشی مستقل با روشهای متفاوت به نتایج مشابهی رسیدهاند.
شواهد موجود نشان میدهد سوکرالوز مادهای کاملاً خنثی از نظر زیستی نیست و میتواند با مدارهای مغزی، سلولهای ایمنی و باکتریهای روده تعامل داشته باشد.
این اثرات بهویژه در مصرف طولانیمدت و روزانه ممکن است پیامدهای مهمی برای سلامت مغز و سلامت روان به همراه داشته باشند.
متخصصان معتقدند مصرف گاهبهگاه محصولات حاوی سوکرالوز احتمالاً خطر قابل توجهی ایجاد نمیکند. اما افرادی که بهصورت روزانه از نوشابههای رژیمی، نوشیدنیهای بدون قند و سایر محصولات حاوی شیرینکنندههای مصنوعی استفاده میکنند، بهتر است در انتخابهای غذایی خود تجدیدنظر کنند.
غذاهای کامل و طبیعی که به میزان متعادل دارای شیرینی طبیعی هستند، میتوانند گزینه مناسبتری برای حفظ سلامت جسم و مغز باشند.
شواهد علمی جدید نشان میدهد سوکرالوز ممکن است فراتر از یک جایگزین ساده برای قند عمل کند. افزایش سیگنالهای گرسنگی در مغز، اختلال در حافظه و تمرکز، تحریک التهاب عصبی، برهم زدن تعادل باکتریهای روده و تغییر در سیستم پاداش دوپامینی از جمله پیامدهای احتمالی این شیرینکننده مصنوعی هستند.
اگرچه تحقیقات بیشتری برای تعیین میزان دقیق این اثرات مورد نیاز است، اما یافتههای کنونی برای آنکه مصرفکنندگان درباره استفاده روزانه از نوشابههای رژیمی و محصولات بدون قند با دقت بیشتری تصمیم بگیرند، اهمیت قابل توجهی دارد.
پایان/*
.
