نماز وحشت که به آن نماز لیلةالدفن یا نماز شب اول قبر نیز گفته میشود، یک نماز مستحبی است که توسط بازماندگان برای آرامش و آسایش میت در اولین شب پس از دفن خوانده میشود. در این گزارش، دو روش صحیح برای خواندن این نماز، زمان دقیق آن، آداب و احک...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ بر اساس روایات اسلامی، اولین شب پس از دفن، سختترین شب برای میت است و فشار قبر در این شب به اوج خود میرسد. پیامبر اکرم(ص) در این باره فرمودهاند: «هیچ ساعتی برای میت، شدیدتر از شب اول قبر نیست؛ پس با صدقه دادن به اموات خود رحم کنید و اگر چیزی برای صدقه نداشتید، یکی از شما دو رکعت نماز برای میت بخواند». این نماز که به «نماز وحشت» معروف است، به عنوان یک هدیه معنوی، میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد و موجب آرامش میت شود.
در این گزارش، به آموزش کامل این نماز، زمان و چگونگی اقامه آن و نکات احکامی مربوط به آن میپردازیم.
نماز وحشت که به آن نماز لیلةالدفن (نماز شب دفن) و نماز شب اول قبر نیز گفته میشود، یک نماز مستحبی دو رکعتی است که توسط بازماندگان برای کاهش فشار قبر و آرامش روح میت خوانده میشود. این نماز از سوی پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) به شدت توصیه شده است و ثواب آن به روح میت هدیه میشود.
زمان اقامه این نماز، شب اول پس از دفن میت است. هرچند برخی آن را بین نماز مغرب و عشاء میخوانند، اما در تمام طول شب اول قبر (از اول شب تا اذان صبح) میتوان آن را به جا آورد و اول شب (بعد از نماز عشاء) بهتر است.
نکته مهم: اگر به هر دلیلی دفن میت به تأخیر بیفتد یا بخواهند او را به شهر دیگری منتقل کنند، نماز وحشت باید تا شب اول پس از دفن به تأخیر بیفتد و نباید پیش از آن خوانده شود.
این نماز دو رکعت است و به دو روش نقل شده که هر دو صحیح و معتبر هستند. هر دو روش به قصد «نماز لیلةالدفن، قربةً إلی الله» و برای هدیه به روح میت خوانده میشود.
بر اساس این روش که در مفاتیحالجنان و بسیاری از کتب ادعیه ذکر شده است، نماز به شکل زیر خوانده میشود:
رکعت اول:
سوره حمد (یک مرتبه)
آیةالکرسی (از «اللَّهُ لا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ…» تا «…وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِیمُ») . در برخی منابع، خواندن آیةالکرسی تا «هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ» نیز ذکر شده است.
رکعت دوم:
سوره حمد (یک مرتبه)
سوره قدر (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ…) ده مرتبه .
پس از پایان نماز و سلام، نمازگزار دست به دعا برداشته و میگوید:
«اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ ابْعَثْ ثَوَابَهَا إِلَىٰ قَبْرِ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ»
(به جای «فلان بن فلان»، نام میت و نام پدرش را ببرد).
این روش نیز در روایات اسلامی نقل شده است و با روش اول تفاوت در سورههای خوانده شده دارد:
رکعت اول:
سوره حمد (یک مرتبه)
سوره توحید (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) دو مرتبه
رکعت دوم:
سوره حمد (یک مرتبه)
سوره تکاثر (أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ) ده مرتبه
پس از نماز، دعای مشابه روش اول خوانده میشود: «اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ ابْعَثْ ثَوَابَهَا إِلَىٰ قَبْرِ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ».
| رکعت | روش اول | روش دوم |
|---|---|---|
| رکعت اول | حمد + آیةالکرسی | حمد + دو مرتبه توحید |
| رکعت دوم | حمد + ده مرتبه قدر | حمد + ده مرتبه تکاثر |
| دعای پایانی | «اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ…» | مشابه |
اگرچه هر دو روش صحیح است، اما روش اول (حمد + آیةالکرسی در رکعت اول، حمد + ۱۰ مرتبه قدر در رکعت دوم) در بین مردم متداولتر است. به گفته برخی منابع، اگر هر دو روش خوانده شود، افضل است.
۱. نیت: نمازگزار باید نیت کند که این نماز را برای آرامش و کاهش فشار قبر میت و با عنوان «نماز لیلةالدفن، قربةً إلی الله» به جا میآورد. همچنین میتواند نیت «هدیه به روح میت» را نیز در نظر داشته باشد.
۲. دعای پایانی: ذکر نام میت در دعای پایانی الزامی است و اگر نام پدر نیز ذکر شود، بهتر است.
۳. تعدد نماز: هرکس میتواند چندین بار این نماز را برای یک یا چند میت بخواند و ثواب آن را هدیه کند. همچنین یک نماز برای چند میت نیز صحیح است و به امید ثواب و فضیلت، اشکالی ندارد.
نماز وحشت واجب نیست و یک نماز مستحبی با فضیلت بسیار است. هر فردی از بستگان، دوستان یا حتی کسانی که میت را نمیشناسند، میتوانند آن را بخوانند و ثواب آن را به روح میت هدیه کنند.
نکته مهم: این نماز به صورت کفایی نیست؛ یعنی با خواندن یک نفر، تکلیف از دیگران ساقط نمیشود و هرکس میتواند به صورت مستقل برای میت نماز بخواند و ثواب آن را هدیه کند.
اجیر گرفتن برای نماز:
بر اساس فتوای برخی مراجع مانند آیتالله خامنهای، اجیر گرفتن و دریافت مزد برای خواندن این نماز جایز است، اما احتیاط آن است که مزد به عنوان هدیه و بخشش به نمازگزار پرداخت شود و او نیز نماز خود را به قصد تبرّع (نیکوکاری) بخواند.
تأخیر در دفن و زمان نماز:
اگر دفن میت به تأخیر بیفتد (مثلاً برای انتقال به شهر دیگر)، نماز وحشت باید در شب اول پس از دفن خوانده شود، نه شب اول پس از فوت.
فراموشی در خواندن:
اگر نمازگزار سهواً بخشی از نماز (مثلاً یک آیه از آیةالکرسی یا سوره قدر) را فراموش کند، نماز باطل است و باید دوباره بخواند.
در روایات، ثواب بسیار زیادی برای این نماز ذکر شده است. بر اساس حدیثی از پیامبر اکرم(ص): خداوند متعال از همان ساعت که نماز خوانده میشود، هزار فرشته را به سوی قبر میت میفرستد و تا روز قیامت، قبر او وسعت پیدا میکند. همچنین به نمازگزار به تعداد آنچه خورشید بر آن میتابد، حسنه داده میشود و چهل درجه رفعت پیدا میکند.
۱. زمان دقیق نماز، شب اول قبر است. حتی اگر میت ساعاتی قبل دفن شده و شب همان روز، شب اول قبر محسوب میشود.
۲. در هنگام خواندن نماز، لازم نیست حتماً کنار قبر باشید و میتوانید در هر مکانی آن را بخوانید.
۳. هر دو روش خواندنی که معرفی شد صحیح است و میتوانید یکی را انتخاب کنید. خواندن هر دو روش نیز به امید ثواب، مشکلی ندارد.
۴. اگر میت از دنیا رفته و هنوز دفن نشده است، نماز وحشت را تا شب اول دفن به تأخیر بیندازید.
۵. این نماز، هدیهای از سوی زندگان به اموات است و روحیه بخشش و یادآوری آخرت را در انسان تقویت میکند.
نماز وحشت یا لیلةالدفن، یک نماز مستحبی دو رکعتی است که در شب اول دفن میت برای کاهش فشار قبر و آرامش او خوانده میشود. بر اساس روایات، این شب سختترین شب برای میت است و با این نماز میتوان به او کمک کرد.
نکات کلیدی که باید بدانید:
۱. زمان: شب اول پس از دفن میت (هر زمانی از شب؛ اول شب بهتر است).
۲. روش اول (معروف): رکعت اول: حمد + آیةالکرسی؛ رکعت دوم: حمد + ۱۰ مرتبه سوره قدر.
۳. روش دوم: رکعت اول: حمد + ۲ مرتبه توحید؛ رکعت دوم: حمد + ۱۰ مرتبه تکاثر.
۴. دعای پایانی: «اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ ابْعَثْ ثَوَابَهَا إِلَىٰ قَبْرِ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ» (با ذکر نام میت).
۵. احکام: این نماز واجب نیست، اما مستحب مؤکد است. هرکس میتواند آن را بخواند و ثوابش را هدیه کند و حتی با دریافت مزد نیز میتوان آن را خواند.
۱. نماز وحشت چیست و چرا خوانده میشود؟
نماز وحشت که به آن نماز لیلةالدفن (شب دفن) نیز میگویند، یک نماز مستحبی دو رکعتی است که برای کاهش فشار قبر و آرامش میت در اولین شب پس از دفن، توسط بازماندگان خوانده میشود.
۲. چه زمانی باید نماز وحشت را بخوانیم؟
این نماز باید در شب اول پس از دفن میت خوانده شود. اگرچه بین نماز مغرب و عشاء رایج است، اما در تمام طول شب میتوان آن را اقامه کرد و اول شب بهتر است.
۳. نماز وحشت را چگونه میخوانند؟
این نماز دو رکعت است و به دو روش اصلی خوانده میشود. در روش اول: رکعت اول: حمد + آیةالکرسی، رکعت دوم: حمد + ده مرتبه سوره قدر. در روش دوم: رکعت اول: حمد + دو مرتبه توحید، رکعت دوم: حمد + ده مرتبه تکاثر.
۴. آیا نماز وحشت واجب است؟
خیر، این نماز واجب نیست و یک نماز مستحبی با فضیلت بسیار است و هر فردی میتواند آن را بخواند و ثوابش را به میت هدیه کند.
۵. اگر میت را به شهر دیگری ببرند، نماز وحشت را کی بخوانیم؟
اگر دفن میت به دلیل انتقال یا هر دلیل دیگری به تأخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اول پس از دفن او به تأخیر بیندازید و نباید پیش از آن بخوانید.
۶. آیا میتوان برای خواندن این نماز اجرت گرفت؟
بله، بر اساس فتاوای مراجع، اجیر گرفتن برای این نماز جایز است و میتوان برای آن مزد دریافت کرد.
۷. اگر نام میت را در دعای پایانی فراموش کنیم، چه کنیم؟
ذکر نام میت و پدرش در دعای پایانی الزامی است. سعی کنید نام را دقیق به خاطر بسپارید تا نماز کامل باشد.
پایان/*
اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
