به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، شهادت امام محمد باقر(ع) تسلیت باد. امام محمد باقر (ع) در هفتم ذی‌الحجه سال ۱۱۴ هجری قمری به شهادت رسیدند. ایشان در زمان هشام بن عبدالملک، خلیفه اموی، مسموم شد و پس از پنجاه و هفت سال زندگی پربرکت، به شهادت رسیدند. در سخنان ایشان، تأکید بر اهمیت علم، تقوا، و صبر در برابر مشکلات دیده می‌شود.. زندگینامه امام محمدباقر علیه السلام را در این خبر می خوانید. چهل حدیث نورانی از امام باقر علیه السلام را در ادامه برایتان آورده ایم.

زندگینامه امام محمدباقر علیه السلام

امام محمد باقر (ع) فرزند امام سجاد (ع) است. طبق منابع تاریخی ایشان در واقعه کربلا حضور داشتند ولی خردسال بودند. امام پنجم همانند تمامی امامان شیعه دارای اخلاق پسندیده و خصایل نیکو بود، همچنین علم و دانش فراوان از خصوصیات‌های بارز ایشان به شمار می‌رفت.

خلاصه زندگی نامه امام محمد باقر (ع)

پدر بزرگوار امام محمد باقر (ع)، امام سجاد (ع) و مادر ایشان فاطمه دختر امام حسن (ع) است. به این ترتیب نسب ایشان هم به امام حسن (ع) و هم به امام حسین (ع) می‌رسد. در واقعه عاشورا ایشان ۴ سال داشت. امام باقر (ع) پس از شهادت پدرشان و در سال ۹۵ هجری قمری به امامت رسید و تا سال ۱۱۴ هجری قمری به مدت ۱۹ سال پیشوای شیعیان بودند. دوران امامت ایشان همزمان با پنج تن از خلفای بنی امیه به نام‌های ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک بوده است.

ولادت و محل تولد امام محمد باقر (ع)

امام محمد باقر (ع)، معروف به باقرالعلوم، در یکم ماه رجب سال ۵۷ هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمد. البته در برخی منابع گفته شده است که ایشان در سوم صفر سال ۵۷ متولد شده‌اند که مورد اول قطعیت بیشتری دارد.

القاب امام محمد باقر (ع)

بر پایه حدیث لوح که جابر بن عبدالله انصاری روایت کرده، مشهورترین لقب امام پنجم «باقر» به معنای شکافنده است. این لقب را پیامبر اسلام (ص) پیش از ولادت ایشان به او دادند. از دیگر القاب ایشان می‌توان به «باقرالعلوم»، «شاکر»، «هادی» و «امین» اشاره کرد. امام محمد باقر (ع) به این علت باقر نامیده شدند که در علم، زهد و بزرگواری از همه برادرانش برتر و قدر و منزلتش بیشتر بود. ایشان جنبشی علمی پدید آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق (ع) به اوج خود رسید. در دوره امامت او، تدوین دیدگاه‌های شیعه در رشته‌های گوناگون مانند اخلاق، فقه، کلام و تفسیر آغاز شد.

همسر و فرزندان امام محمد باقر (ع)

بر اساس اکثر منابع تاریخی، امام پنجم دارای سه همسر و هفت فرزند بودند که از بین فرزندان ایشان، امام صادق (ع) پس از پدرش به امامت شیعیان برگزیده شد.

احادیث امام محمد باقر (ع)

احادیث بسیاری در زمینه‌های مختلف مانند فقه، توحید، سنت نبوی، قرآن و اخلاق از حضرت باقر العلوم (ع) نقل شده است، تا جایی که محمد بن مسلم ۳۰ هزار حدیث و جابر بن یزید جعفی ۷۰ هزار حدیث از امام باقر (ع) نقل کرده‌اند. برخی از احادیث ایشان عبارتند از:

• اَلحِلمُ لِباسُ العالِمِ فَلا تَعرَینَّ مِنهُ: بردباری لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.
• الکِبرُ مَطَایَا النَّارِ: کبر و بزرگی نمودن (به منزله‌ی) مرکبی است که سوار خود را به سوی آتش می‌برد.
• إنَّ اللهَ یُحِبُّ الحَییَّ الحَلیمَ: همانا خداوند انسان با حیا و بردبار را دوست دارد.
• اِستَشِر فی أمرِک الَّذینَ یخشَونَ اللَّهَ: در کار خود، [فقط] با کسانی مشورت کن که از خدا می‌ترسند.
• اِنَّ اللّه‏َ عَزَّوَجَلَّ یُحِبُّ المُداعِبَ فِی الجَماعَةِ بِلارَفَثٍ: خداوند عزوجل، کسی را که در میان جمع شوخی کند، دوست دارد به شرط آن‌که ناسزا نگوید.
• مَثَلُ الْحَریصِ عَلَی الدُّنْیا مَثَلُ دودَةِ القَزِّ: کُلَّمَا ازْدادَتْ مِنَ القَزِّ عَلی نَفْسِها لَفّا کانَ أَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُروجِ حَتّی تَموتَ غَمّا: حریص به دنیا، همانند کرم ابریشم است که هر چه بیشتر دور خود می تند، خارج شدن از پیله بر او سخت‌تر می‌شود، تا آن‌که از غصه میمیرد.
• لِکلِّ شَیءٍ رَبِیعٌ، وَرَبِیعُ القُرآنِ شَهرُ رَمَضَانَ: هر چیزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه رمضان است.

خصوصیات امام محمد باقر (ع)

باقرالعلوم (ع) در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنی‌هاشم بود. باقر العلوم (ع) همچنین به گسترش دادن حلقه درسی و تربیت نخبگان علمی و علم کلام پرداخت. ایشان اولین امام شیعیان، از نسل هر دو نوه پیامبر یعنی امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بوده و خالص علوی است، به همین علت به ایشان علوی من علویین و هاشمی من هاشمیین می‌گویند.

شهادت و محل دفن امام محمد باقر (ع)

امام پنجم (ع) در ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴ هجری قمری و در سن ۵۷ سالگی به شهادت رسید. در برخی منابع هشام بن عبدالملک و در برخی دیگر ابراهیم بن ولید عامل شهادت ایشان ذکر شده است. امام محمد باقر (ع) در قبرستان بقیع، کنار مرقد پدرش امام سجاد (ع) و عموی پدرش امام حسن (ع) دفن است.

چهل حدیث نورانی از امام باقر علیه السلام

هفتم ذیحجه مصادف با سالروز شهادت امام پنجم شیعیان، امام باقر علیه السلام است. آن حضرت که از طرف رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به باقرالعلوم نسبت داده شده اند، شاگردان بسیاری در زمان خود پروراندند. به همین مناسبت چهل حدیث از میان احادیث نورانی ایشان برای استفاده مخاطبان منتشر می شود:

قال الامام ابو جعفر محمد بن علی الباقر علیه السلام:

۱. دقت در حساب به اندازه عقول در دنیا

انما یداق الله العباد فی الحساب یوم القیامة علی قدر ما اتاهم من العقول فی الدنیا. (۱)

خدا در روز قیامت نسبت به حساب بندگانش به اندازه عقلی که در دنیا به آنها داده است باریک بینی می کند.

۲. در زمان غیبت باید چنین باشیم

اِصبِروا عَلی اداء الفَرائضِ، وَ صابِرو عَدُوُّکم، وَ رابِطوا امامَکمُ المُنتَظَرِِ (۲)

صبر کنید برگزاردن احکام شرع و شکیبایی ورزید در برابر دشمنتان و آماده و حاضر باشید برای امامتان که در انتظار او هستید.

۳. سخن نیک را از هرکس بگیرید

خُذُوا الکلِمَةَ الطَّیبَةَ مِمَّن قالَها و إن لَم یعمَل بِها (۳)

سخن طیب و پاکیزه را از هر که گفت بگیرید،‌ اگر چه او خود،‌ بدان عمل نکند.

۴. نافرمان خداشناس نیست

ما عَرَفَ اَللهَ مَن عَصاهُ. (۴)

خدا را نشناخته آن که نافرمانی اش کند.

۵. حسد و تحقیر با دانش نمی سازد

لا یکونُ اَلعَبدُ عالِماً حَتّی لا یکونَ حاسِداً لِمَن فَوقَهُ و لا مُحَقِّراً لِمَن دُونَهُ. (۵)

هیچ بنده ای عالم نباشد تا اینکه به بالادست خود حسد نبرد و زیردست خود را خوار نشمارد.

۶. جهادی مانند مبارزه با نفس نیست

لا فَضیلَةَ کالجِهادِ ، ولا جِهادَ کمُجاهَدَةِ اَلهَوی . (۶)

فضیلتی چون جهاد نیست ، و جهادی چون مبارزه با هوای نفس نیست.

۷. ترک جماعت مبطل نماز

من ترک الجماعة رغبة عنها و عن جماعة المسلمین من غیر علة فلا صلاة له. (۷)

کسی که از روی بی میلی، بدون عذر و علت نمازجماعت را که اجتماع مسلمانان است ترک کند، نمازی برای او نیست.

۸. گفتار به گونه ای که دوست داریم بشنویم

قولوا للناس احسن ما تحبون ان یقال لکم. (۸)

بهترین چیزی را که دوست دارید درباره شما بگویند، درباره مردم بگویید.

۹. حفظ زبان سبب مصونیت از گناه

لا یسلم احد من الذنوب حتی یخزن لسانه. (۹)

هیچ کس از گناهان سالم نمی ماند ، مگر اینکه زبانش را نگه دارد.

۱۰. صله رحم سریعترین طاعت

ان اعجل الطاعة ثوابا لصلة الرحم. (۱۰)

نزدیکترین و سریعترین طاعت در ثواب، پیوند با خویشان است.

۱۱. مدارا قفل ایمان است

ان لکل شیءٍ قفلاً و قفل الایمان الرفق. (۱۱)

هر چیزی قفلی دارد و قفل ایمان مدارا کردن و نرمی است

۱۲. غضب فرونشان تا عذاب فرونشیند

ومن کف غضبه عن الناس کف الله تبارک وتعالی عنه عذاب یوم القیامة. (۱۲)

کسی که خشمش را از مردمان باز دارد خداوند نیز در روز قیامت عذابش را از او باز می دارد.

۱۳. حق بندگی ادا کن تو، خدا ترا کفایت کند

من عَبَد الله حق عبادته آتاه الله فوق امانیه و کفایته. (۱۳)

هر که خدا را، آنگونه که سزاوار اوست، بندگی کند، خداوند بیش از آرزوها و کفایتش به او عطا می کند.

۱۴. شوخی کننده بدون ناسزاگویی محبوب خداست

ان الله عزوجل یحب المداعب فی الجماعه بلا رفث. (۱۴)

خداوند عزوجل کسی را که در میان جمع ، بدون ناسزاگویی شوخی کند ، دوست دارد .

۱۵. مبارزه با نفس مانند مبارزه با دشمن

جَاهِد هَوَاک کمَا تُجَاهِدُ عَدُوَّک. (۱۵)

با هوای نفسانی خود مبارزه کن همانگونه که با دشمنت مبارزه می کنی.

۱۶. خوش نیتی باعث افزایش رزق

من حسنت نیته ، زید فی رزقه (۱۶)

هر که خوش نیت باشد، روزی اش افزایش می یابد .

۱۷. دوست داشتن میزان محبوبیت

اعرف المودة فی قلب اخیک بما له فی قلبک (۱۷)

دوستی قلبی برادرت را از اندازه دوستی قلبی خودت نسبت به او بفهم.

۱۸. بهترین آمیزه

ما شیب شی ء بشی ء احسن من حلم بعلم. (۱۸)

چیزی با چیزی نیامیخته است که بهتر از حلم با علم باشد.

۱۹. دعا درپشت سر برادر دینی

اَوشَک دَعوَهُ و اَسرَعُ اِجابَه دُعاءَ المَرءِ لِاَخیهِ بِظَهرِ الغَیبِ. (۱۹)

دعای انسان پشت سر برادر دینی اش ، نزدیکترین و سریعترین دعا به اجابت است .

۲۰. بهترین نیکی در دنیا

مَا حَسَنَةُ الدُّنیا إلّا صِلَةُ الإخوانِ وَالمَعارِفِ. (۲۰)

خوبی دنیا جز در پیوند با برادران و آشنایان نیست.

۲۱. مدارا کننده صاحب ایمان

مَن قُسِمَ لَهُ الرَّفقُ قَسِمَ لَهُ الإیمانُ. (۲۱)

کسی که برایش مدارا تقسیم شده ایمان برای وی تقسیم گردیده.

۲۲. احیاء علم چیست؟

رحم الله عبدا أحیا العلم قال: قلت: وما إحیاؤه؟ قال: أن یذاکر به أهل الدین وأهل الورع. (۲۲)

فرمود خدا رحمت کند بنده ای را که علم را احیاء کند، أبی الجارود می گوید عرض کردم احیاء علم چیست؟ فرمود: مذاکره با اهل علم و پرهیزکاران احیاء علم است.

۲۳. بدزبان بیهوده گوی دشمن خدا است

إنَّ اللهَ یبغِضُ الفَاحِشَ المُتَفَحِّشَ. (۲۳)

راستی که خداوند شخص بد زبان بیهوده گوی را دشمن می دارد.

۲۴. محبوبترین بنده خدا

مِن أحَبِّ عِبادِ اللهِ إلَی اللهِ المُحسِنُ التَّوَّابُ. (۲۴)

یکی از محبوبترین بندگان خدا در نزد خداوند کسی است که نیکوکار و بسیار توبه کننده باشد.

۲۵. ره آورد تقوی

اِنَّ اللّه‌َ عَزَّوَجَلَّ یقی بِالتَّقوی عَنِ العَبدِ ما عَزُبَ عَنهُ عَقلُهُ وَ یجَلّی بِالتَّقوی عَنهُ عَماهُ وَ جَهلَهُ. (۲۵)

خداوند به وسیله تقوا بنده را حفظ می ‌کند از آنچه که عقلش به آن نمی ‌رسد و کور دلی و نادانی او را بر طرف می ‌سازد.

۲۶. ره آورد نماز اول وقت

ایّما مؤمن حافظ علی الصلوات المفروضة فصلاها لوقتها فلیس هذا من الغافلین. (۲۶)

هر مؤمنی محافظت برنمازش نماید، و او را در وقتش به جا آورد، از انسانهای غافل شمرده نمی شود.

۲۷. ره آورد شوم ستم در دنیا

الظُلمُ فِی الدُّنیا هُوَ الظُلُمَاتُ فِی الاَخِرَه. (۲۷)

ظلم در دنیا همان ظلمتها و تاریکی های آخرت است.

۲۸.لباس بردباری

اَلحِلمُ لِباسُ العالِمِ فَلا تَعرَینَّ مِنهُ. (۲۸)

بردباری لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.

۲۹. ارزش اشک ریختن از خوف خدا

ما مِن قَطرَةٍ احَبَّ الی اللهِ عَزَّوَجَلَّ مِن قَطرَةٍ دُمُوعٍ فی سََوَادِ اللَّیلِ مَخَافَةً مِنَ اللهِ لا یریدُ بِها غَیرهُ. (۲۹)

هیچ قطره ای در نزد خداوند عزوجل دوست داشتنی تر و محبوب تر از قطره ی اشکهایی که در تاریکی شب و از خوف خدا با اخلاص کامل ریخته می شود نیست.

۳۰. خدا اهل مدارا را دوست دارد

اِنَّ اللهَ رَفیقٌ یحِبُّ الرِّفقَ ویعطی علی الرفق ما لا یعطی علی العنف. (۳۰)

خداوند اهل مدارا است و مدارا را دوست دارد و به اهل عطا می کند آنچه را که به اهل عتاب و رفتار خشن عطا نمی کند.

۳۱. نیکو بودن نیکی و زشت بودن بدی

مَا اَحسَنَ الحَسَنَاتِ بَعدَ السَّیئاتِ وَ مَا اَقبَحَ السَّیئاتِ بَعدَ الحَسَنَاتِ

چه نیکوست نیکی ها بعد از بدیها و چه زشت است بدیها پس از نیکی ها.

۳۲. بردباری لباس دانشمندان

اَلحِلمُ لِباسُ العالِمِ فَلا تَعرَینَّ مِنهُ. (۳۲)

بردباری لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.

۳۳. کبر سواری آتش

الکبرُ مَطَایا النَّارِ. (۳۳)

کبر و بزرگی نمودن(به منزله ی) مرکبی است که سوار خود را به سوی آتش می برد.

۳۴. اهل حیاء و عفت محبوب خدا

قال (ع): قال رسول الله صلی الله علیه وآله: ان الله یحب الحیئ الحلیم العفیف المتعفف. (۳۴)

همانا خداوند انسان با حیا و بردبار را دوست دارد. خداوند دوست می دارد کسی را که با حیا، بردبار، پاکدامن، و باز ایستنده ی از حرام باشد.

۳۵. آرایش خویشتن برای خداوند

تَزَین للَّهِ‌ِ بِالصِّدقِ فِی الاعمالِ. (۳۵)

با راست کرداری، خود را برای خدا بیارای.

۳۶. مشورت با چه کسی؟

اِستَشِر فی أمرِک الَّذینَ یخشَونَ اللَّهَ. (۳۶)

در کار خود، [فقط] با کسانی مشورت کن که از خدا می ‌ترسند.

۳۷. صبر چیست و کدام صبر افضل است؟

الصَّبرُ صَبرانِ: صَبرٌ عَلی البَلاءِ حَسَنٌ جَمیلٌ وَ أفضَلُ الصَّبرَین الوَرَعُ عَن المَحارم. (۳۷)

صبر بر دو گونه است: صبر بر بلا که نیکو و زیباست و برترین این دو قسم پرهیز نمودن از حرامهای الهی است.

۳۸. بهترین عبادت چیست؟

مَا مِن عِبَادَة أفضَلَ عِندَ اللهِ مِن عِفَّةِ بَطن وَ فَرج. (۳۸)

هیچ عبادتی در نزد خدا برتر از ترک شهوات شکم و فرج نیست.

۳۹. بهار قرآن

لِکلِّ شَیءٍ رَبِیعٌ، وَرَبِیعُ القُرآنِ شَهرُ رَمَضَانَ. (۳۹)

هر چیزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه رمضان است.

۴۰. چگونگی منزل کردن در دنیای فانی

فَانزِل نَفسَکَ مِنَ الدُّنیا کَمَثَلِ مَنزِلٍ نَزَلتَهُ ساعَةً ثُمَّ ارتَحَلتَ عَنهُ. (۴۰)

خود را در دنیا چنان منزل ده که گویی ساعتی در آن منزل داری و سپس از آن کوچ می کنی.

پایان/*

.