به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن ؛در شرایط اقتصادی پرنوسان ایران، یکی از مهم ترین دغدغه های مردم، نظارت بر قیمتها و جلوگیری از گرانفروشی و تخلفات بازار است. سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان به عنوان متولی اصلی این حوزه، با انجام بازرسیهای گسترده، شناسایی تخلفات و معرفی متخلفان به تعزیرات حکومتی، تلاش میکند تا تعادل نسبی را در بازار حفظ کند.

این سازمان که از ادغام مرکز بررسی قیمتها و صندوق حمایت مصرفکنندگان در سال ۱۳۵۸ تشکیل شده است ، در سال ۱۳۸۴ با دریافت اختیارات سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت و توزیع کالا و خدمات، دامنه فعالیتهای خود را گسترش داد . امروز، سازمان حمایت به عنوان یکی از بازیگران اصلی در تنظیم بازار کالاهای اساسی، خودرو، خدمات حملونقل و کالاهای سرمایهای شناخته میشود.

در این گزارش جامع، به بررسی کامل وظایف سازمان حمایت، نحوه قیمتگذاری خودرو، آخرین تصمیمات و اطلاعیههای این سازمان در سال ۱۴۰۵، سامانههای نظارتی و همچنین عملکرد آن در حوزههای مختلف پرداخته شده است.

سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان چیست؟

سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، سازمانی دولتی و زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت است که در سال ۱۳۵۸ از ادغام دو نهاد «مرکز بررسی قیمتها» و «صندوق حمایت مصرفکنندگان» تشکیل شد و اساسنامه آن به تصویب شورای انقلاب رسید .

در سال ۱۳۸۴، با مصوبه شورایعالی اداری، تمامی وظایف و اختیارات «سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت و توزیع کالا و خدمات» به این سازمان محول شد و دامنه فعالیتهای آن به طور قابل توجهی گسترش یافت .

وظایف اصلی سازمان حمایت:

• نظارت بر قیمت کالاها و خدمات در بازار

• بررسی و تایید درخواستهای افزایش قیمت تولیدکنندگان

• انجام بازرسیهای دورهای و موردی از مراکز تولید، توزیع و فروش

• شناسایی و ثبت تخلفات صنفی و اقتصادی

• ارسال پروندههای تخلف به سازمان تعزیرات حکومتی

• اعلام قیمتهای مصوب از طریق سامانه ۱۲۴

• صیانت از حقوق مصرفکنندگان در برابر تولیدکنندگان و توزیعکنندگان

نقش سازمان حمایت در قیمتگذاری خودرو

یکی از حساسترین حوزههای فعالیت سازمان حمایت، قیمتگذاری خودروهای داخلی و مونتاژی است. بر اساس قوانین موجود، فرآیند قیمتگذاری خودرو به این صورت انجام میشود :

۱. خودروسازان قیمت پیشنهادی خود را بر اساس صورتهای مالی به سازمان حمایت ارائه میکنند.
۲. سازمان حمایت موظف است ظرف یک ماه، قیمت نهایی را بر اساس دستورالعمل شورای رقابت محاسبه و در سامانه ۱۲۴ منتشر کند.
۳. اعلام قیمت در سامانه ۱۲۴ به منزله ابلاغ رسمی تلقی میشود .

بر اساس دستورالعمل شورای رقابت (دستورالعمل ۵۴۳)، قیمت خودرو بر مبنای قیمت تمامشده بهعلاوه سود معقول محاسبه میشود . همچنین بررسی افزایش قیمتها طبق تورم تولیدکننده انجام میشود و اگر تورم تولیدکننده از حد مشخصی بالاتر نرفته باشد، خودروساز امکان افزایش قیمت محصولات را ندارد .

آخرین تصمیمات و اطلاعیههای مهم سازمان حمایت در حوزه خودرو

۱. خودروسازان بدعهد از فروش جدید محروم میشوند

رئیس سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان اعلام کرد خودروسازانی که بر اساس فرمول سازمان حمایت دارای تعهدات معوق بیش از حد مجاز هستند، تا زمان تعیین تکلیف این تعهدات، اجازه فروش جدید نخواهند داشت . این تصمیم با هدف الزام خودروسازان به تحویل خودروهای پیشفروششده در موعد مقرر اتخاذ شده است.

۲. عرضه هفتگی خودرو برای کاهش التهاب بازار

معاون سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان اعلام کرد برای کاهش التهاب بازار خودرو، مقرر شده خودروسازان عرضههای هفتگی داشته باشند تا مصرفکنندگان بتوانند بدون واسطه از کارخانه خرید کنند .

۳. مجوزی برای افزایش قیمت خودرو صادر نشده است

معاون سازمان حمایت اعلام کرد که هنوز به هیچ یک از شرکتهای خودروساز مجوز افزایش قیمت در سال ۱۴۰۵ داده نشده است و تغییرات قیمت خودروسازان باید صرفاً در حد تغییر دیون دولتی نسبت به سال گذشته باشد .

۴. خودروهای تحویل ۱۴۰۳ مشمول افزایش دیون دولتی نمیشوند

معاون نظارت و بازرسی سازمان حمایت اعلام کرد خودروهایی که موعد تحویل آنها سال ۱۴۰۳ بوده، اما تاکنون تحویل داده نشدهاند، مشمول افزایش و تغییر هزینههای دیون دولتی نمیشوند. همچنین گزارشهایی مبنی بر دریافت هزینههای اضافی از مشتریان توسط برخی خودروسازان به سازمان حمایت ارسال شده و این موضوع در دست پیگیری است .

نظارت بر بازار و مبارزه با تخلفات

سازمان حمایت در سال ۱۴۰۵ اقدامات گستردهای در حوزه نظارت بر بازار و مبارزه با تخلفات انجام داده است:

آمار و ارقام نظارتی

• از ابتدای سال تا ۲۷ تیرماه، ۸۹۹ هزار بازرسی انجام شده است .

• ۱۵۰ هزار پرونده تخلف به ارزش ۱,۴۳۴ هزار میلیارد ریال به سازمان تعزیرات حکومتی ارسال شده است .

• مجموع پروندههای تخلف صنفی تشکیلشده به ارزش حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان بالغ میشود .

مهمترین حوزههای تخلف

۱. کسبوکارهای اینترنتی: طی سهماهه نخست سال ۱۴۰۵، ۲ هزار و ۱۸ مورد تخلف در کسبوکارهای اینترنتی شناسایی شده است .

۲. حوزه حملونقل: عمده تخلفات در حوزه حملونقل کالا و مسافر مربوط به گرانفروشی است و بیش از ۷ هزار مورد بازرسی در این حوزه انجام شده است .

۳. کالابرگ الکترونیکی: سازمان حمایت نسبت به بروز تخلفات در فرآیند عرضه کالابرگ الکترونیکی هشدار داده و فروش اجباری و نقد کردن اعتبار کالابرگ را ممنوع اعلام کرده است .

۴. خدمات پس از فروش: نظارت بر تخلفات خدمات پس از فروش لوازم خانگی و خودرو تشدید شده است .

سامانه ۱۲۴؛ درگاه رسمی اطلاعرسانی قیمتها

سامانه ۱۲۴ (قابل دسترسی در آدرس ۱۲۴.ir) به عنوان درگاه رسمی اطلاعرسانی قیمت کالا و خدمات سازمان حمایت عمل میکند و وظایف زیر را بر عهده دارد:

• اعلام قیمتهای مصوب: تمامی قیمتهای مصوب کالاها و خدمات از جمله خودرو، روغن، شکر، شیرخشک و سایر کالاهای اساسی در این سامانه درج میشود .

• ابلاغ رسمی قیمتها: اعلام قیمت در این سامانه به منزله ابلاغ رسمی تلقی شده و ملاک عمل برای تولیدکنندگان و توزیعکنندگان است .

• ثبت تعرفه خدمات: شرکتهای خدماتی موظف به ثبت تعرفههای خود در این سامانه هستند. به عنوان مثال، شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی ایران برای نخستین بار تعرفههای خدمات انبارداری و باربری خود را در این سامانه ثبت کرده است .

نکات مهم / تذکرات / هشدارها

۱. گرانفروشی ممنوع: هرگونه افزایش قیمت بدون اخذ مجوز از سازمان حمایت و طی فرآیندهای قانونی، غیرقانونی بوده و با متخلفان برخورد میشود.

۲. فروش اجباری ممنوع: سازمان حمایت فروش اجباری کالاها و همچنین نقد کردن اعتبار کالابرگ را ممنوع اعلام کرده است .

۳. عرضه کالاهای فاقد شناسه ممنوع: توزیع و فروش کالاهای وارداتی در سطح بازار خردهفروشی منوط به نصب شناسه کالا و شناسه رهگیری است و کالاهای فاقد این شناسهها قاچاق محسوب میشوند .

۴. مسئولیت نقص کیفی خودرو: اگر بروز نقص کیفی خودرو ناشی از تولید، مونتاژ یا عرضه باشد، مسئولیت رفع عیب، جبران خسارت یا تعویض خودرو بر عهده عرضهکننده است و مطالبه هرگونه وجه اضافی از مشتری غیرقانونی است .

جمعبندی کاربردی

سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان به عنوان نهاد متولی نظارت بر قیمتها و صیانت از حقوق مصرفکنندگان، نقشی کلیدی در تنظیم بازار کالاها و خدمات ایفا میکند. در سال ۱۴۰۵، این سازمان با تشدید بازرسیها، شناسایی هزاران مورد تخلف و ارسال پروندههای متعدد به تعزیرات حکومتی، تلاش کرده است تا از افزایش بیرویه قیمتها و تضییع حقوق مصرفکنندگان جلوگیری کند.

خلاصه مهمترین نکات برای مصرفکنندگان:

• برای اطلاع از قیمتهای مصوب کالاها و خدمات به سامانه ۱۲۴ (۱۲۴.ir) مراجعه کنید.

• در صورت مشاهده تخلفاتی مانند گرانفروشی، فروش اجباری یا کسر غیرقانونی هزینه، مراتب را به سازمان حمایت یا سازمان تعزیرات حکومتی گزارش دهید.

• خودروهای تحویل سال ۱۴۰۳ مشمول افزایش هزینههای دیون دولتی نمیشوند و خودروسازان حق دریافت هزینه اضافی ندارند.

• سازمان حمایت هیچگونه مجوز افزایش قیمت خودرو در سال ۱۴۰۵ صادر نکرده است.

• کالاهای وارداتی باید دارای شناسه کالا و شناسه رهگیری باشند؛ در غیر این صورت قاچاق محسوب میشوند.

سوالات متداول

۱. سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان چیست و چه وظایفی دارد؟
سازمان حمایت، نهادی دولتی زیرمجموعه وزارت صمت است که مسئولیت نظارت بر قیمت کالاها و خدمات، کنترل بازار، انجام بازرسیها و صیانت از حقوق مصرفکنندگان را بر عهده دارد .

۲. سامانه ۱۲۴ سازمان حمایت چیست و چه کاربردی دارد؟
سامانه ۱۲۴ (۱۲۴.ir) درگاه رسمی اطلاعرسانی قیمتهای مصوب کالاها و خدمات است. اعلام قیمت در این سامانه به منزله ابلاغ رسمی محسوب میشود .

۳. آیا سازمان حمایت مجوز افزایش قیمت خودرو در سال ۱۴۰۵ صادر کرده است؟
خیر، معاون سازمان حمایت اعلام کرده است که هنوز به هیچ یک از شرکتهای خودروساز مجوز افزایش قیمت در سال ۱۴۰۵ داده نشده است .

۴. خودروسازانی که تعهدات معوق دارند، مجاز به فروش جدید هستند؟
خیر، رئیس سازمان حمایت اعلام کرده خودروسازانی که تعهدات معوق بیش از حد مجاز دارند، تا زمان تعیین تکلیف این تعهدات، اجازه فروش جدید نخواهند داشت .

۵. در صورت تحویل ندادن خودرو در موعد مقرر، خریداران چه حقی دارند؟
خریداران میتوانند برای مطالبه خسارت تأخیر به دادگاه مراجعه کنند. همچنین مسئولیت رفع نقص کیفی خودرو بر عهده عرضهکننده است .

۶. سازمان حمایت چه اقداماتی برای کاهش التهاب بازار خودرو انجام داده است؟
مقرر شده خودروسازان عرضههای هفتگی داشته باشند تا مصرفکنندگان بتوانند بدون واسطه از کارخانه خرید کنند .

۷. آیا فروش اجباری کالا یا نقد کردن کالابرگ ممنوع است؟
بله، سازمان حمایت فروش اجباری کالا و نقد کردن اعتبار کالابرگ را ممنوع اعلام کرده است .

۸. کالاهای وارداتی فاقد شناسه چه وضعیتی دارند؟
توزیع و فروش کالاهای وارداتی فاقد شناسه کالا و شناسه رهگیری ممنوع است و این کالاها قاچاق محسوب میشوند .

۹. خودروهایی که موعد تحویل آنها سال ۱۴۰۳ بوده، مشمول افزایش هزینه میشوند؟
خیر، معاون نظارت سازمان حمایت اعلام کرده که این خودروها مشمول افزایش هزینههای دیون دولتی نمیشوند .

۱۰. چگونه میتوان تخلفات صنفی را به سازمان حمایت گزارش داد؟
مصرفکنندگان میتوانند تخلفاتی مانند گرانفروشی، فروش اجباری و دریافت هزینههای اضافی را از طریق سامانههای نظارتی سازمان حمایت یا سازمان تعزیرات حکومتی گزارش دهند .

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.