به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ بیشتر افراد مبتلا به دیابت می دانند که باید مراقب تغذیه خود بوده، تحرک داشته باشند و داروهایشان را به موقع مصرف کنند. اما نمی دانند عامل دیگری هم وجود دارد که اغلب تا زمانی که نوسانات غیرقابل پیش بینی در سطح قند خون بروز نکند، نادیده گرفته می شود. این عامل چیزی نیست جز استرس .

وقتی بدن تحت استرس قرار می گیرد، چه استرس روانی مانند فشار کاری یا مشکلات خانوادگی و چه استرس جسمی مانند بیماری یا کم خوابی، هورمون های استرس مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح می شوند. این هورمون ها به بدن سیگنال می دهند که وارد حالت «جنگ یا گریز» شود و برای تأمین انرژی فوری، گلوکز بیشتری از کبد وارد خون شود . در افراد غیردیابتی، انسولین به موقع ترشح می شود و قند خون را متعادل نگه می دارد. اما در افراد مبتلا به دیابت، به ویژه دیابت نوع ۲، بدن در برابر انسولین مقاومت دارد یا پانکراس انسولین کافی تولید نمی کند. بنابراین این افزایش قند خون ناشی از استرس، مدیریت نشده باقی می ماند و می تواند سطح قند خون را برای ساعت ها یا حتی روزها بالا نگه دارد .

نکته مهم این است که این رابطه یک طرفه نیست. قند خون بالا خودش می تواند باعث اضطراب و تحریک پذیری شود و این اضطراب دوباره قند خون را بالاتر می برد. به این ترتیب، یک چرخه معیوب شکل می گیرد که مدیریت دیابت را بسیار دشوارتر می کند . بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، تمام تمرکز خود را روی رژیم غذایی، ورزش و دارو می گذارند و فراموش می کنند که سلامت روان نیز بخشی جدایی ناپذیر از مدیریت قند خون است. استرس مزمن اغلب تا زمانی که نوسانات شدید قند خون بروز نکند، پنهان می ماند و به همین دلیل، به عنوان یک عامل مداخله گر مهم نادیده گرفته می شود .

پژوهش ها نشان می دهند که مدیریت استرس می تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. روش هایی مانند تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا، پیاده روی آرام و مشاوره روان شناسی می توانند سطح کورتیزول را کاهش دهند و در نتیجه، نوسانات قند خون را کم کنند. همچنین خواب کافی و پرهیز از مصرف کافئین زیاد در ساعات پراسترس توصیه می شود .

استرس، قند خون را بی سروصدا بالا می برد

بیشتر افراد مبتلا به دیابت می‌دانند که باید مراقب تغذیه خود بوده، تحرک داشته باشند و داروهایشان را به‌ موقع مصرف کنند. اما نمی‌دانند عامل دیگری هم وجود دارد که اغلب تا زمانی که نوسانات غیرقابل ‌پیش‌بینی در سطح قند خون بروز نکند، نادیده گرفته می‌شود. این عامل چیزی نیست جز استرس. یک روز کاری دشوار، بی‌خواب، نگرانی‌های خانوادگی یا حتی مواجهه مداوم با اخبار ناگوار، ممکن است در نگاه اول ارتباط مستقیمی با سطح گلوکز خون نداشته باشند؛ با این حال، بدن با استرس عاطفی درست مانند یک وضعیت اضطراری جسمانی برخورد می‌کند و هورمون‌های قدرتمندی را آزاد می‌سازد که برای کمک به بقای ما طراحی شده‌اند. عوامل استرس‌زای زندگی امروزی می‌توانند باعث شوند که ترشح این هورمون‌ها برای مدتی بسیار طولانی ادامه یابد. اما این وضعیت چه نتیجه‌ای را رقم خواهد زد؟ قند خون ممکن است حتی با وجود عدم تغییر در رژیم غذایی و داروها، بالاتر از حد انتظار باقی بماند.

چرا هورمون‌های استرس، گلوکز را به جریان خون وارد می‌کنند؟

دکتر راهول باکسی، متخصص دیابت در این باره توضیح می‌دهد: مدیریت دیابت فرآیندی چندجانبه است؛ با این حال، بیشتر افراد تنها ورزش و رژیم غذایی را مهم می‌دانند و عواملی مانند استرس را که می‌تواند تأثیر بسزایی بر سطح گلوکز خون داشته باشد، نادیده می‌گیرند.

ترشح هورمون‌های استرس نظیر کورتیزول، آدرنالین و نوراپی‌نفرین، بدن را سرشار از این هورمون‌ها می‌کند و با افزایش هوشیاری و ایجاد جهشی ناگهانی در انرژی، آن را برای پاسخ «جنگ یا گریز» آماده می‌سازد. این فرآیند به نوبه خود باعث هجوم گلوکز به جریان خون و افزایش شدید سطح قند خون می‌شود. اگر بدن در وضعیت استرس مداوم باقی بماند، سطح گلوکز به‌شدت بالا می‌رود و کنترل آن دشوار می‌شود.