در اندیشه معاصر از تعیین حداقل دستمزد کارگران تا جدول مقایسه حداقل حقوق وزارت کار در 1403 و 1404 را بررسی کرده ایم. جزئیات مکتوب شده در این گزارش از اهمیت بالایی برخوردار است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، تعیین حداقل دستمزد کارگران و جدول مقایسه حداقل حقوق وزارت کار در 1403 و 1404 بهمراه جدول مالیات حقوق 1403؛ عناوینی است که در اندیشه قرن به آن می پردازیم و یادآور می شویم حداقل دستمزد باید زندگی یک خانواده را تامین کند. به استناد این بند قانونی همواره سبد معیشت از سوی کمیته دستمزد و بر اساس گزارش مرکز آمار تعیین میشود. با این حال قبل از اینکه با فرایند نحوه تعیین حداقل دستمزد کارگران آشنا شویم، بهتر است تعریف حداقل دستمزد را بررسی کنیم. بر اساس تعریفی که سازمان بین المللی کار ارائه داده است، حداقل دستمزد مبلغی است که در ازای کار یا خدمتی در مدت معین به کارگر پرداخت میشود و هیچ فرد یا قرارداد جمعی نمی آن را کاهش دهد. پرداخت حداقل دستمزد توسط قانون کار تضمین شده است و باید کفاف معاش کارگر و خانواده وی را با توجه به شرایط اقتصادی بدهد.
در نتیجه، حداقل دستمزد باید به گونهای تعیین شود که متناسب با شرایط اقتصادی کشور باشد و حداقل هزینههای زندگی کارگر را تأمین کند. با توجه به تغییرات مداوم شرایط اقتصادی، شورای عالی کار به عنوان متولی تعیین حداقل دستمزد کارگران، هر ساله مبلغ حداقل حقوق کارگران را اعلام میکند. بعد از تعیین حداقل حقوق کارگران، شرکتها، کارگاهها و کارفرمایان با استفاده از نرم افزار مالی میتوانند حقوق کارگران خود را محاسبه و در موعد مقرر به آنها پرداخت کنند.
با توجه به روند افزایشی حقوق در سالهای گذشته، پیشبینی میشود که حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۱,۱۶۰,۳۸۰ ریال برسد. بر اساس تحلیلهای موجود، این افزایش میتواند در بازه ۲۰ تا ۳۰ درصد قرار گیرد. با این حال، متغیرهایی مانند نرخ تورم و هزینههای زندگی تأثیر بسزایی در این تغییرات خواهند داشت و ممکن است این میزان افزایش دستخوش نوساناتی شود.
تعیین حداقل دستمزد کارگران
طی چند دهه اخیر بهرغم پیشی گرفتن حداقل دستمزد از تورم در برخی مقاطع مانند سالهای ۱۴۰۱ و ۹۸-۱۳۹۵، اما همچنان در مجموع به جهت عدم رعایت این مهم در سایر سنوات، حداقل دستمزد رسمی عقبتر از حداقل دستمزد براساس تورم است
به پایان سال 1403 نزدیک میشویم و یکی از مهمترین تصمیمات در این مقطع تعیین حداقل دستمزد کارگران برای سال پیش رو ست. این تصمیم که توسط شورای عالی کار اتخاذ میشود، تصمیمی چندبعدی یا چندمعیاره است و نتایج آن در موضوعات مختلف اثرات متفاوت برجای میگذارد. از این جهت باید این اثرات در حوزههای مختلف اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی مورد بررسی قرار گیرد. در نظر نگرفتن هر یک از این ابعاد میتواند تبعات متعددی برای کشور داشته باشد.
شرایط خاصی که به لحاظ ناترازیهای گوناگون، کشور در آن واقع شده است بیش از گذشته نیازمند بررسی جامع شرایط است. در ذیل تلاش میشود به برخی از این ابعاد که از منظر تبعات تعیین دستمزد دستوری و غیررقابتی و غیرواقعی به آن نگاه شده است بپردازیم تا شاید زمینه بیشتر گفتوگو در این خصوص فراهم شود.
1-یکی از ابعاد مهم تعیین حداقل دستمزد توجه به تاثیر انگیزشی آن برای کارگران است. انگیزه و رضایت شغلی نیروی کار به عنوان عوامل فردی از مهمترین و تاثیرگذارترین در افزایش بهرهوری است. این در حالی است که متاسفانه طی چند دهه اخیر بهرغم پیشی گرفتن حداقل دستمزد از تورم در برخی مقاطع مانند سالهای 1401 و 98-1395، اما همچنان در مجموع به جهت عدم رعایت این مهم در سایر سنوات، حداقل دستمزد رسمی عقبتر از حداقل دستمزد براساس تورم است. در یکی از بررسیهای انجامشده در این زمینه این عدد حدود 47 درصد کمتر ذکر شده است؛ هرچند برخی دیگر عدد 61 درصد کمتر را ذکر میکنند.
2-بعد دیگر در این خصوص مسئله فقر و خط فقر است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با عنوان «وضعیت فقر و ویژگیهای فقرا در دهه 90» اعلام میکند نرخ فقر متوسط کشور از سال 1396 به بعد افزایش چشمگیری داشته و از حدود 20 درصد به 30/4 درصد در سال 1400 رسیده است. به عبارت دیگر، نرخ فقر متوسط طی پنج سال حدود 10 واحد درصد افزایش یافته است؛ به ازای هر سال، 2 درصد. آنطور که در این گزارش آمده است، شکاف فقر که فاصله فقرا تا خط فقر را اندازهگیری میکند، در سالهای 1399 و 1400 به بالاترین مقدار خود یعنی 27 درصد رسیده است یعنی فقرا 72 درصد خط فقر درآمد داشتهاند.
طی این سالها نیز اعداد خط فقر اعم از خشن، مطلق یا شدید و همچنین نسبی نیز تاییدکننده این پژوهش است. در گزارشی تحت عنوان «پایش فقر» که در سال ۱۴۰۰ توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منتشر شد خط فقر برای سال ۱۴۰۱ بر اساس برآوردها بهطور متوسط در کل کشور برای خانوار چهارنفره در حدود ۷/۷ میلیون تومان اعلام شد که این عدد برای خانوار چهارنفره و سهنفره در شهر تهران برای سال ۱۴۰۱ در حدود 14/7 و 11/9 میلیون تومان برآورد میشود که در صورت اعمال تغییرات در سالهای 1402 و 1403 این اعداد به نحو قابل توجهی افزایش خواهد یافت که به جهت اختلافنظر و عدم اعلام رسمی از ذکر عدد خودداری میکنیم. مقایسه این اعداد با حداقل دستمزد در سالهای مذکور بیانگر این مهم است که حداقلبگیران فاصله معناداری با خط فقر دارند و این زیبنده کشور ما نیست.
3- مسئله بعدی که درجای خود بسیار حائز اهمیت است اما متاسفانه کمتر به آن توجه شده است موضوع اختلاف حداقل دستمزد میان ایران و کشورهای منطقه است. حداقل دستمزد تعیینشده در کشورهایی چون ترکیه، عراق، امارات متحده و یا سایر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به مراتب بیشتر از ایران است و این تفاوت موجب ناترازی منابع انسانی اعم از متخصص و کارگر ساده شده که تبعات بسیاری را برای واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی داشته است.
تعیین حداقل دستمزد کارگران
غیراقتصادی بودن اشتغال با حداقل دستمزد تعیین شده برای کارگر ایرانی بهرغم پایین بودن عرضه شغل در کشور فاقد جاذبه برای کارگران است و واحدها را با مشکل جذب نیرو مواجه کرده است. سوی دیگر این مسئله ناچاری کارفرمایان در جذب نیروی خارجی است که در صورت افزایش جذب میتواند مشکلات متعددی را برای کشور فراهم آورد. گذشته از این که با سیاستهای کلان نیز در تعارض است.
و اما پیشنهاد؛ براساس بند دوم ماده 41 قانون کار، حداقل دستمزد باید زندگی یک خانواده را تامین کند. به استناد این بند قانونی همواره سبد معیشت از سوی کمیته دستمزد و بر اساس گزارش مرکز آمار تعیین میشود. سال 1402 سبد اعلامی نمایندگان کارگر 18.9 میلیون تومان و سبد اعلامی کارفرمایان 14 میلیون تومان بود. اما در نهایت حداقل دستمزد نه براساس تورم و نه براساس سبد معیشت بدون موافقت گروه کارگری به تصویب رسید و به احتمال زیاد یکی از چالشهای اصلی شورای عالی کار در این دوره خواهد بود.
از سوی دیگر براساس لایحه بودجه سال 1404 حداقل حقوق شاغلان مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری 20 درصد افزایش خواهد داشت و این درحالی است که تورم دوازدهماهه منتهی به آبان 1403 برابر 33.1 درصد است و اگر قرار باشد این عدد و یا در بهترین حالت فقط تورم سال 1403 ملاک تصمیمگیری شورای عالی کار قرار گیرد قطعاً شرایط زندگی برای کارگران بسیار سختتر و برای تولید نیز زیانبار خواهد بود. لذا به نظر میرسد برای کاهش اثرات زیانبار مواجه شدن با تبعات ذکر شده در بالا به جهت تعیین دستمزد کم و غیرواقعی میتوان دو مسیر را پیش گرفت.
دو مسیر مبتنی بر ظرفیتهای قانونی موجود در ماده 41 قانون کار. اول جبران تورم تجمیعی سالهای پیشین و عقبماندگی دستمزد از حداقلهای تعیینشده در شورای عالی کار طی سالهای گذشته و دوم توجه به سبد معیشت واقعی و مورد توافق گروه کارگری و کارفرمایی. هر کدام از این پیشنهادات میتواند تا حدودی عقبافتادگی دستمزدها در سالهای گذشته را جبران و فاصله با خط فقر را کاهش دهد و شرایط کار برای حداقلبگیران را قابل تحمل نماید. هر چند همچنان قادر به پر نمودن شکاف مزدی در منطقه نخواهد بود اما تا حدودی این شکاف را ترمیم خواهد کرد.
اگر به دنبال اطلاعات بیشتری از آخرین تغییرات حقوق و دستمزد هستید، میتوانید به این دو پادکست رادیومالی هم توجه کنید. در این دو فایل صوتی به مهمترین تغییرات حقوق و دستمزد، تعیین تکلیف ساعت کاری کارمندان و سرفصلهای مشمول مالیات اشاره خواهیم کرد:
طبق آخرین اخبار اعلام شده حداقل حقوق کارمندان و حقوق بگیران در سال 1404 در قرارداد و حکم کارگزینی برابر با مبلغ 120 میلیون ریال (12 میلیون تومان) خواهد بود.
اندیشه قرن نوشت: برای اینکه درک بهتری از میزان حقوق سال 1404 به دست آورید، تمامی موارد مرتبط با حقوق سال 1404 را در جدول حداقل حقوق و دستمزد سال 1404 مشخص کردهایم.
| اقلام حقوق | سال 1402 (بر مبنای ریال) | سال 1403 (بر مبنای ریال) | سال 1404 (بر مبنای ریال) |
|---|---|---|---|
| حداقل دستمزد روزانه | 1,769,428 | 2,388,728 | 3,105,346 |
| حداقل دستمزد ماهانه | 53,082,840 | 71,661,840 | 93,160,380 |
| مزد هر ساعت کاری | 241,286 | 325,888 | 431,299 |
| مزد هر ساعت اضافه کاری | 337,800 | 469.607 | 592,839 |
| حق مسکن | 9,000,000 | 9,000,000 | 9,000,000 |
| بن خواربار | 11,000,000 | 14,000,000 | 14,000,000 |
| پایه سنوات( افراد با حداقل 1 سال سابقه کار) | 2,100,000 | 2,100,000 | 2,100,000 |
| حق اولاد (یک فرزند) | 5,308,284 | 7,166,184 | 9,316,038 |
| حق اولاد (دو فرزند) | 10,616,568 | 14,332,368 | 18,632,076 |
| حق تاهل | – | 5,000,000 | 5,000,000 |
| حداقل حقوق کارگران متاهل بدون فرزند (با حداقل یکسال سابقه کار) | 73,082,840 | 99,661,840 | 121,160,380 |
| حداقل حقوق با یک فرزند | 80,491,124 | 108,928,024 | 132,576,418 |
| حقوق فرد مجرد بدون سابقه و فرزند (بدون کسر حق بیمه) | 73,082,840 | 94,661,840 | 116,160,380 |
در این جدول، میزان حقوق و سایر مزایای کارمندان را به شکل روزانه و ماهانه برای شما توضیح دادیم.
| ردیف | شرح | روزانه (ریال) | ماهیانه (ریال) |
|---|---|---|---|
| 1 | حداقل دستمزد با مبنای ۳۰ روز | 3,105,346 | 93,160,380 |
| 2 | کمک هزینه اقلام مصرفی | 466,666 | 14,000,000 |
| 3 | حق مسکن | 300,000 | 9,000,000 |
| 4 | حق اولاد (برای هر فرزند) | 310,534 | 9,316,038 |
| 5 | پایه سنوات (به شرط داشتن یک سال سابقه کار) | 70,000 | 2,100,000 |
با توجه به اینکه برخی از ماهها 30 روز و برخی دیگر 31 روز دارند، در این قسمت تمامی جزئیات حقوق و دستمزد کارمندان را به تفکیک 30 روز و 31 روز توضیح دادیم. حق تاهل به عنوان حقی که برای اولین بار به کارمندان پرداخت میشود، 500 هزارتومان است و به کارمندان زن و مرد متاهل پرداخت میشود.
| عنوان | مبلغ (بر مبنای ریال) ماه ۳۰ روز | مبلغ (بر مبنای ریال) ماه ۳۱ روز |
|---|---|---|
| مزد 1403 قانون کار (روزانه) | 2,388,728 | 2,388,728 |
| حقوق 1403 قانون کار (ماهانه) | 71,661,840 | 74,050,568 |
| بن کارگر 1403 قانون کار | 14,000,000 | 14,000,000 |
| حق مسکن 1403 قانون کار | 9,000,000 | 9,000,000 |
| حق تاهل 1403 | 5,000,000 | 5,000,000 |
| حق اولاد یا عائله مندی برای ۱ فرزند (معادل ۳ روز حداقل مزد 1403) | 7,166,184 | 7,166,184 |
| حق اولاد یا عائله مندی برای ۲ فرزند (معادل ۶ روز حداقل مزد 1403) | 14,332,368 | 14,332,368 |
| مزد هر ساعت کار عادی | 325,888 | 325,888 |
| پایه سنوات 1403 برای هر روز (به شرط داشتن یکسال سابقه کار) | 2,100,000 | 2,170,000 |
| عیدی سال 1403 (حداقل) | 143,323,680 | 143,323,680 |
| فوق العاده هر ساعت اضافه کاری 1403 | 456,237 | 456,237 |
جدول حق بیمه هم برای مشخص شدن سهم بیمه کارگر و کارفرما در شش ماهه اول و شش ماهه دوم سال است.
| عنوان | ماهیانه ۳۱ روز | ماهیانه ۳۰ روز | |
| مبلغ حداقل دستمزد | ۷۴.۰۵۰.۵۶۸ | ۷۱.۶۶۱.۸۴۰ | |
| حق خوار و بار | ۱۴.۰۰۰.۰۰۰ | ۱۴.۰۰۰.۰۰۰ | |
| حق مسکن | ۹.۰۰۰.۰۰۰ | ۹.۰۰۰.۰۰۰ | |
| بیمه سهم کارفرما (۲۰ درصد) | ۱۹.۴۱۰.۱۱۳ | ۱۸.۹۳۲.۳۶۸ | |
| بیمه بیکاری سهم کارفرما (۳ درصد) | ۲.۹.۱۱.۵۱۷ | ۲.۸۳۹.۸۵۵ | |
| جمع بیمه سهم کارفرما (۲۳ درصد) | ۲۲.۳۲۱.۶۳۰ | ۲۱.۷۷۲.۲۲۳ | |
| بیمه سهم کارگر (۷ درصد) | ۶.۷۹۳.۵۴۰ | ۶.۶۲۶.۳۲۹ | |
| جمع مبلغ بیمه پرداختنی (۳۰ درصد) | ۲۹.۱۱۵.۱۷۰ | ۲۸.۳۹۸.۵۵۲ | |
حقوق کارمندان دولت در سال ۱۴۰۴ چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۴ و در راستای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، حداقل حقوق کارمندان دولت با در نظر گرفتن عائلهمندی و تعداد فرزندان تعیین خواهد شد.
نرخ افزایش حقوق:
کارمندان مجرد: افزایش ۲۰ درصدی حقوق
کارمندان متأهل: افزایش حقوق متناسب با تعداد فرزندان
خانوادههای دارای ۵ فرزند: رشد حقوق تا ۴۵ درصد
میانگین افزایش حقوق: حدود ۲۸ درصد
به نظر میرسد که مدرک تحصیلی نباید تاثیری در میزان حقوق دریافتی داشته باشد و تمام کارگران باید مبلغ 71,661,840 ریال یعنی حداقل حقوق وزارت کار 1403 را دریافت کنند. با این حال در برخی از شرکتها با توجه به قوانین شرکت و طبقه بندی مشاغل، حقوق کارگران بر اساس مدرک تحصیلی تعیین می شود و ساختار و مقدار مشخصی ندارد.
حداقل حقوق سرباز مجرد در سال آینده ۶۰ درصد دریافتی پایور باشد یعنی نزدیک ۶ میلیون تومان در مناطق غیر عملیاتی و ۷.۵ میلیون تومان در مناطق عملیاتی. همچنین حداقل حقوق سرباز متاهل در مناطق عملیاتی در سال آینده ۹ میلیون تومان تعیین شد. حقوقهای جدید سربازان از فروردین ۱۴۰۳ اجرایی خواهد شد.
در اجرای ماده ۴۵ قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب ۱۳۶۳ حداقل دریافتی ماهانه سربازان وظیفه مجرد مشغول در مناطق غیر عملیاتی معادل ۶۰ درصد حداقل دریافتی پایور، حداقل دریافتی ماهانه سربازان وظیفه مجرد مشغول در مناطق عملیاتی معادل ۷۵ حداقل دریافتی پایور و حداقل دریافتی ماهانه سربازان وظیفه متاهل بدون فرزند معادل ۹۰ درصد دریافتی حداقل دریافتی پایور است.
حداقل حکم حقوق بازنشستگان و وظیفه بگیران مشمول صندوق بازنشستگی کشوری و سازمان تأمین اجتماعی نیرو های مسلح و سایر صندوقهای وابسته به دستگاههای اجرائی متناسب با سنوات خدمت به میزان نود میلیون (۹۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تعیین میشود.
بر اساس لایحه بودجه 1403، افرادی که درآمد ماهانه آنها کمتر از 12 میلیون تومان است، از پرداخت مالیات معاف هستند. به این ترتیب افرادی که حداقل دستمزد را دریافت میکنند، مبلغی به عنوان مالیات حقوق پرداخت نخواهند کرد. بنابراین نرخ مالیات بر حقوق 1403 به صورت پلکانی محاسبه و کسر خواهد شد:
| نسبت به مازاد 120.000.000 ریال تا 165.000.000 ریال | %۱۰ |
| نسبت به مازاد 165.000.000 ریال تا 270.000.000 ریال | %۱۵ |
| نسبت به مازاد 270.000.000 ریال تا 400.000.000 ریال | %۲۰ |
| 400.000.000 ریال به بالا | %۳۰ |
| نسبت به مازاد (۱،۴۴۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا (۱،۹۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال | 10% |
| نسبت به مازاد (۱،۹۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا (۳،۲۴۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال | 15% |
| نسبت به مازاد (۳،۲۴۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا (۴،۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال | 20% |
| نسبت به (۴،۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال به بالا | 30% |
افراد زیادی به دلیل از دست دادن شغل خود مجبور به تامین معیشت از طریق بیمه بیکاری هستند. با منتشر شدن خبر افزایش حقوق 35 درصدی برای کارگرانی که حداقل حقوق را دریافت میکنند، این سوال برای کسانی که از بیمه بیکاری استفاده میکنند به وجود آمده که بیمه بیکاری در سال 1403 چقدر افزایش مییابد؟ بر اساس قانون کار، بیمه بیکاری برابر با 55 درصد حقوق پایه است. در صورتی که افزایش سالانه حقوق از 55 درصد بیشتر باشد، افزایش سالانه حقوق به بیمه بیکاری نیز تعلق میگیرد/اندیشه قرن
پایان/*
.
