به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، جواد آل حبیب-  در جهانی که پیوسته با چالش‌ها، فشارها و ناکامی‌ها روبه‌رو هستیم، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که چه چیزی در درون انسان، در برابر طوفان‌های زندگی تاب می‌آورد؟ آیا ویژگی‌هایی چون پایداری و سرسختی، که از آن‌ها به عنوان کلیدهای موفقیت یاد می‌شود، قابل پرورش‌اند؟ یا تنها برخی از مهارت‌های روانی در برابر دشواری‌ها رشد می‌کنند؟

پژوهش‌های نوین در دل سخت‌ترین میدان‌های تربیت انسانی—یعنی آموزش نظامی—نشان می‌دهد که گرچه برخی ویژگی‌های شخصیتی مانند پایداری و سرسختی پایدار باقی می‌مانند، اما مهارت‌های تاب‌آوری، چون عضلات روان، با تمرین و تجربه رشد می‌کنند. این مقاله، با نگاهی علمی و تجربی، ما را به تماشای این تمایز شگفت‌انگیز می‌برد: جایی که فشار، نه شکننده، بلکه سازنده است—به شرط آنکه بدانیم چه درون ما شکل‌پذیر است.

در انسان چه چیزهایی انعطاف‌پذیر هستند؟

• پایداری، سرسختی و مهارت‌های تاب‌آوری با موفقیت در آموزش‌های دشوار نظامی مرتبط‌اند.

• پس از دوره آموزش ابتدایی نظامی، مهارت‌های تاب‌آوری به‌طور چشمگیری افزایش یافتند، اما پایداری و سرسختی تغییری نکردند.

• رویدادهای دشوار زندگی می‌توانند باعث رشد مهارت‌های مقابله‌ای شوند—even زمانی که ویژگی‌های شخصیتی ثابت می‌مانند.

بیست سال پیش، من با «آنجلا داک‌ورث» همکاری کردم تا بررسی کنیم آیا پایداری (grit) — یعنی پیگیری پرشور اهداف بلندمدت — با موفقیت داوطلبان آکادمی نظامی «وست‌پوینت» در گذراندن دوره آموزش پایه (CBT) ارتباط دارد یا نه. این دوره‌ی چالش‌برانگیز، پیش‌نیاز ورود به برنامه‌ی چهارساله تحصیلی، ورزشی و رهبری است که در نهایت به اخذ مدرک کارشناسی علوم و انتصاب به عنوان افسر ارتش آمریکا می‌انجامد. یافته‌های ما که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد، نشان داد پایداری ارتباط قوی‌ای با ماندگاری در این دوره دارد.

به‌عنوان یک افسر سابق نیروی هوایی، برایم تعجب‌برانگیز نبود که پایداری با موفقیت در آموزش‌های نظامی رابطه داشته باشد. تجربه‌ام این بود که ویژگی‌های غیرشناختی مانند پایداری، در آموزش نظامی از هوش یا توانایی‌های شناختی اهمیت بیشتری دارند. توانایی تحمل سختی‌ها و ادامه دادن، حتی در شرایط ناخوشایند، بیشتر از IQ نقش دارد. یافته‌های ۲۰۰۷ صرفاً حسی را که همیشه داشتم تأیید کرد.

آیا آموزش نظامی پایداری و سرسختی را افزایش می‌دهد؟

تا آن زمان به تجربه معتقد بودم که آموزش نظامی می‌تواند این ویژگی‌های غیرشناختی را تقویت کند. بنابراین مطالعه‌ای طراحی کردیم تا تأثیر دوره CBT را بر پایداری و سرسختی (hardiness) — که ویژگی دیگری از همین جنس است — به‌صورت علمی بررسی کنیم. همچنین علاقه‌مند بودیم بدانیم آیا مهارت‌های دیگری مانند مهارت‌های تاب‌آوری نیز پس از این آموزش رشد می‌کنند یا نه.

ما در ابتدای ورود داوطلبان به وست‌پوینت، سه ارزیابی انجام دادیم:

1. پایداری (با زیرمقیاس‌های تداوم علاقه و پشتکار)

   همچنین بخوانید:

   چالش‌ های نسل جدید در اینستاگرام: راهنمای والدین برای دنیای آنلاین با آموزش های روانشناس کودک و نوجوان دکتر پریسا کربلایی

2. سرسختی روانی (با زیرمقیاس‌های تعهد، چالش‌پذیری و احساس کنترل)

3. مهارت‌های تاب‌آوری شامل شش مولفه: نگرش مثبت، معنویت، مقابله فعال، خودکارآمدی، معنا دادن به رنج، و پذیرش محدودیت‌ها و شرایط.

چهار ماه بعد و پس از پایان موفق CBT، دوباره همان سنجش‌ها را انجام دادیم.

پایداری و سرسختی ثابت ماندند؛ اما مهارت‌های تاب‌آوری رشد کردند

نتایج ما را شگفت‌زده کرد. انتظار داشتیم که پایداری و سرسختی پس از این آموزش سخت، افزایش یابند. اما داده‌ها نشان دادند که هیچ تغییری در این دو ویژگی و زیرمقیاس‌هایشان ایجاد نشده است. حتی نزدیک به آستانه معناداری هم نبودند.

در مقابل، همه‌ی مهارت‌های تاب‌آوری به‌طور معنادار و چشمگیری افزایش یافتند. این رشد شامل تمامی شش مهارت بود، از جمله: نگرش مثبت، مقابله فعال، خودکارآمدی، معنویت، پذیرش، و معنا دادن به تجربه‌ها. اندازه تأثیرات بین 0.07 (برای معنویت) تا 0.20 (برای معنا دادن) متغیر بود که نشان‌دهنده افزایش معنادار و متوسط تا قوی است.

نتیجه‌گیری روان‌شناختی:

پایداری و سرسختی بیشتر مانند ویژگی‌های شخصیتی ثابت هستند؛ این ویژگی‌ها در طی سال‌ها و با تربیت والدین، آموزش و تجربه‌های زندگی شکل می‌گیرند. در نتیجه حتی تجربه‌ای شدید مانند CBT هم نمی‌تواند به‌راحتی آنها را تغییر دهد.

اما مهارت‌های تاب‌آوری انعطاف‌پذیرترند. طی دوره آموزش، داوطلبان به چالش‌های جسمی و روانی کشیده می‌شوند، از خواب و راحتی محروم می‌شوند و گرسنگی، گرما یا سرمای شدید را تجربه می‌کنند. این فشارها باعث می‌شود هر روز مهارت‌هایی مانند مقابله فعال، پذیرش شرایط و باور به توانایی‌های خود تقویت شود.

آنها یاد می‌گیرند حتی در شرایط خستگی و درماندگی، به مسیر خود ادامه دهند—در واقع، یاد می‌گیرند «سربازی کنند».

پیامدها برای زندگی غیرنظامی

یافته‌های این پژوهش، درسی مهم برای همه ما دارند:

هر کدام از ما نقاط قوت و ضعف خاصی داریم. برای مقابله با سختی‌ها یا دستیابی به اهداف بزرگ، باید از قوت‌های خود بهترین استفاده را بکنیم.

اگر شخصیتی با پایداری بالا ندارید، می‌توانید از صفاتی دیگر مانند کنجکاوی، شجاعت، کار تیمی، خودکنترلی، خوش‌بینی یا هوش اجتماعی بهره ببرید.

دشواری‌ها و اهداف چالش‌برانگیز، فرصت‌هایی بی‌نظیر برای تقویت مهارت‌های تاب‌آوری هستند. با تمرین ذهن‌آگاهی، خودآگاهی، یا همراهی با مربیان حرفه‌ای، می‌توان این مهارت‌ها را آموخت و پرورش داد.

استفاده از توانمندی‌های منحصر به‌فرد خود در کنار رشد مهارت‌های مقابله‌ای، راهی مؤثر برای رشد شخصی و موفقیت پایدار است.

پایان/*

اندیشه قرن را در ایتا دنبال کنید

اندیشه قرن را در تلگرام دنبال کنید