پژوهش جدید دانشگاه وارویک ارتباط بیش فعالی و مشکلات گوارشی را بررسی کرد. نتایج ۲۳ مطالعه روی بیش از ۱.۹ میلیون نفر نشان داد یبوست، IBS و برخی علائم گوارشی در افراد مبتلا به ADHD بیشتر دیده می شود. جزئیات در اندیشه مُعاصِر.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ بیش فعالی و مشکلات گوارشی ممکن است ارتباطی نزدیک تر از آنچه پیش از این تصور می شد داشته باشند. یک مرور نظام مند و فراتحلیل جدید که داده های بیش از ۱.۹ میلیون نفر را از ۲۳ مطالعه بررسی کرده، نشان می دهد افراد مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی یا ADHD، در مقایسه با افراد بدون این تشخیص، با احتمال بیشتری علائم مختلف گوارشی را تجربه می کنند.
بر اساس این پژوهش، احتمال بروز مجموعه علائم گوارشی در افراد مبتلا به ADHD حدود ۴۸ درصد بیشتر بود. این ارتباط در برخی مشکلات مشخص گوارشی حتی پررنگ تر گزارش شد؛ به طوری که شانس بروز یبوست تقریبا دو برابر، سندرم روده تحریک پذیر ۵۸ درصد بیشتر و از دست دادن کنترل دفع بیش از چهار برابر بود.
این مطالعه به معنی آن نیست که بیش فعالی مستقیما باعث مشکلات گوارشی می شود. پژوهشگران تاکید کرده اند که هنوز مشخص نیست چه مکانیسمی پشت این ارتباط قرار دارد و عواملی مانند الگوی تغذیه، رفتارهای مرتبط با ADHD، عوارض داروها و ارتباط میان مغز و روده ممکن است در آن نقش داشته باشند.
پژوهشگران دانشگاه وارویک در بریتانیا برای بررسی ارتباط میان ADHD و علائم گوارشی، نتایج مطالعات پیشین را گردآوری کردند. این پژوهش که با هدایت سارا بلیک از Warwick Medical School انجام شده، در مجموع ۲۳ مطالعه را در بر گرفت و اطلاعات بیش از ۱.۹ میلیون شرکت کننده را بررسی کرد.
محققان برای انجام این مرور نظام مند، پایگاه های پزشکی MEDLINE، Embase و APA PsycInfo را تا ۱۲ مه ۲۰۲۶ بررسی کردند. پس از غربالگری بیش از ۹۶۰۰ رکورد، ۲۳ مطالعه برای ورود به تحلیل نهایی انتخاب شدند. شرکت کنندگان مطالعات از گروه های سنی مختلف بودند و پژوهش ها در کشورهای متعددی انجام شده بود.
اندیشه!!معاصر نوشت: اهمیت این پژوهش در آن است که به جای تمرکز صرف بر بیماری های گوارشی، مشخصا علائم گوارشی را در افراد مبتلا به ADHD بررسی کرده است. پژوهشگران می گویند این علائم ممکن است در زندگی روزمره فرد تاثیر قابل توجهی داشته باشند اما هنگام تمرکز بر علائم اصلی بیش فعالی، نادیده گرفته شوند.
یکی از یافته های مهم مطالعه جدید به یبوست و بیش فعالی مربوط می شود. تحلیل داده ها نشان داد افراد مبتلا به ADHD حدود ۹۷ درصد شانس بیشتری برای بروز یبوست داشتند؛ یعنی نسبت شانس یبوست در این گروه تقریبا دو برابر گروه مقایسه بود.
نسبت شانس گزارش شده برای یبوست ۱.۹۷ بود و فاصله اطمینان ۹۵ درصدی آن بین ۱.۴۹ تا ۲.۶۱ قرار داشت. البته پژوهشگران میزان قابل توجهی ناهمگونی میان مطالعات مربوط به یبوست مشاهده کردند؛ موضوعی که می تواند ناشی از تفاوت در روش تشخیص و ثبت علائم باشد.
بنابراین نمی توان گفت هر فرد مبتلا به بیش فعالی حتما دچار یبوست خواهد شد. یافته پژوهش در سطح جمعیتی نشان می دهد که این مشکل در افراد دارای ADHD بیشتر از گروه های بدون این تشخیص دیده شده است.
سندرم روده تحریک پذیر یا IBS نیز یکی دیگر از مشکلاتی بود که ارتباط قابل توجهی با ADHD نشان داد.
در این پژوهش، افراد مبتلا به ADHD حدود ۵۸ درصد شانس بیشتری برای ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر داشتند. نسبت شانس این ارتباط ۱.۵۸ و فاصله اطمینان ۹۵ درصدی آن ۱.۳۹ تا ۱.۷۸ گزارش شد. همچنین ناهمگونی آماری در مطالعات مربوط به IBS پایین بود که نشان می دهد این ارتباط در مطالعات مختلف نسبتا سازگار بوده است.
IBS می تواند با علائمی مانند درد شکمی، تغییر در عادت دفع، اسهال یا یبوست همراه باشد و در برخی افراد کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.
یکی از چشمگیرترین یافته های این فراتحلیل مربوط به از دست دادن کنترل دفع یا انکوپرزیس بود.
پژوهشگران دریافتند نسبت شانس این مشکل در افراد مبتلا به ADHD حدود ۴.۳۲ برابر گروه مقایسه بود. فاصله اطمینان ۹۵ درصدی این برآورد بین ۲.۵۰ تا ۷.۴۷ قرار داشت.
البته این نتیجه نیز به معنای آن نیست که بیش فعالی به طور مستقیم موجب از دست دادن کنترل دفع می شود. انکوپرزیس می تواند عوامل مختلفی داشته باشد و یافته مطالعه تنها یک ارتباط آماری را نشان می دهد.
محققان علاوه بر یبوست و IBS، ارتباط میان ADHD و سوءهاضمه یا دیس پپسی را نیز بررسی کردند.
بر اساس نتایج، افراد مبتلا به ADHD حدود ۵۲ درصد شانس بیشتری برای بروز سوءهاضمه داشتند. نسبت شانس این ارتباط ۱.۵۲ گزارش شد.
این یافته نشان می دهد ارتباط مشاهده شده تنها به مشکلات مربوط به دفع محدود نیست و علائم مختلف دستگاه گوارش در افراد مبتلا به ADHD ممکن است بیشتر مشاهده شوند.
یکی از مهم ترین نکات درباره این پژوهش، تفاوت میان ارتباط آماری و رابطه علت و معلولی است.
پژوهشگران نگفته اند که ADHD مستقیما باعث یبوست، IBS یا سایر مشکلات گوارشی می شود. مطالعه حاضر عمدتا شواهد مربوط به ارتباط این دو موضوع را جمع بندی کرده است و برای مشخص کردن علت دقیق، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
ساران شانتی کومار، پژوهشگر ارشد و دانشیار بالینی در دانشکده پزشکی دانشگاه وارویک، نیز تاکید کرده است که هنوز نمی توان گفت ADHD عامل ایجاد مشکلات گوارشی است یا دقیقا چه عاملی این ارتباط را توضیح می دهد. با این حال، به گفته او، الگوی مشاهده شده آنقدر قابل توجه است که ارزش بررسی بیشتر دارد.
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای ارتباط میان بیش فعالی و دستگاه گوارش مطرح کرده اند.
برخی ویژگی های مرتبط با ADHD مانند تکانشگری و بی نظمی در عادات غذایی می تواند بر شیوه تغذیه فرد تاثیر بگذارد. نوع مواد غذایی مصرفی، زمان خوردن وعده ها و میزان نظم غذایی می توانند در عملکرد دستگاه گوارش نقش داشته باشند.
البته این موضوع به تنهایی نمی تواند تمام ارتباط مشاهده شده در مطالعه را توضیح دهد و نیازمند تحقیقات بیشتری است.
برخی داروهای مورد استفاده برای درمان ADHD می توانند عوارض گوارشی ایجاد کنند. پژوهشگران نیز تاکید کرده اند که اثر داروها باید از اثر خود اختلال جدا شود.
به همین دلیل، در بررسی ارتباط میان ADHD و مشکلات گوارشی باید مشخص شود که علائم مشاهده شده تا چه اندازه به خود اختلال و تا چه اندازه به داروهای مورد استفاده مربوط هستند.
یکی دیگر از فرضیه های مطرح شده، نقش محور مغز و روده است. پژوهش های سال های اخیر نشان داده اند که میان دستگاه عصبی و دستگاه گوارش ارتباط پیچیده ای وجود دارد و ترکیب میکروبی روده نیز می تواند در این ارتباط نقش داشته باشد.
در مقاله جدید، تغییرات میکروبیوم روده، تنظیم عصبی از مسیر واگ و عوامل رفتاری به عنوان برخی توضیحات احتمالی مطرح شده اند. با این حال، این مکانیسم ها هنوز به طور قطعی اثبات نشده اند.
| مشکل گوارشی | ارتباط مشاهده شده با ADHD |
|---|---|
| مجموع علائم گوارشی | ۴۸ درصد افزایش شانس |
| یبوست | ۹۷ درصد افزایش شانس |
| سندرم روده تحریک پذیر | ۵۸ درصد افزایش شانس |
| سوءهاضمه | ۵۲ درصد افزایش شانس |
| از دست دادن کنترل دفع | بیش از ۴ برابر شانس |
این اعداد بر اساس نسبت شانس های گزارش شده در فراتحلیل هستند و نباید به عنوان احتمال قطعی ابتلا برای یک فرد خاص تفسیر شوند.
پژوهشگران تاکید دارند که پزشکان هنگام مراقبت از افراد مبتلا به ADHD بهتر است درباره علائم گوارشی نیز سوال کنند، به ویژه زمانی که این علائم بر کیفیت زندگی فرد تاثیر گذاشته باشند.
در صورت وجود علائم پیچیده یا شدید، بررسی بیشتر توسط متخصص مربوطه نیز می تواند مورد توجه قرار گیرد. پژوهشگران همچنین پیشنهاد کرده اند که در شرایط لازم از متخصص تغذیه یا متخصص گوارش کمک گرفته شود.
این رویکرد می تواند به شناسایی مشکلاتی کمک کند که ممکن است در میان تمرکز بر علائم اصلی ADHD نادیده گرفته شوند.
خیر. یافته های این مطالعه به هیچ وجه به این معنا نیست که تمام افراد مبتلا به ADHD دچار مشکلات گوارشی هستند.
پژوهش در سطح گروه های بزرگ انجام شده و نشان داده است که احتمال یا شانس بروز برخی علائم گوارشی در افراد مبتلا به ADHD بیشتر است. عوامل فردی متعددی از جمله رژیم غذایی، داروهای مصرفی، سن، سایر بیماری ها و شرایط روانی و جسمی می توانند در وضعیت گوارشی هر فرد نقش داشته باشند.
به همین دلیل، وجود یک علامت گوارشی به تنهایی نمی تواند نشان دهنده ابتلا به ADHD باشد و همچنین تشخیص ADHD نیز به معنای وجود حتمی بیماری گوارشی نیست.
مطالعه جدید تصویری گسترده تر از ارتباط میان ADHD و سلامت دستگاه گوارش ارائه می کند. این پژوهش با بررسی بیش از ۱.۹ میلیون نفر نشان داده است که علائم گوارشی مختلف در افراد مبتلا به ADHD بیشتر مشاهده می شوند.
با این حال، خود پژوهشگران نیز تاکید کرده اند که تحقیقات آینده باید مشخص کنند این ارتباط تا چه اندازه ناشی از عوامل زیستی، رفتارهای مرتبط با ADHD یا داروهای مورد استفاده است.
اندیشه!!معاصر نوشت: بنابراین مهم ترین پیام این مطالعه، ضرورت توجه بیشتر به علائم گوارشی در افراد مبتلا به بیش فعالی است؛ نه اینکه ADHD به عنوان علت مستقیم مشکلات گوارشی معرفی شود.
یک مرور نظام مند و فراتحلیل جدید از ۲۳ مطالعه و بیش از ۱.۹ میلیون نفر نشان داده است که اختلال نقص توجه/بیش فعالی با افزایش علائم گوارشی ارتباط دارد. در این بررسی، شانس بروز مجموع علائم گوارشی ۴۸ درصد، یبوست ۹۷ درصد و سندرم روده تحریک پذیر ۵۸ درصد بیشتر گزارش شد. برای از دست دادن کنترل دفع نیز نسبت شانس بیش از چهار برابر بود.
سه ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر تاکید می کند که این یافته ها یک ارتباط آماری را نشان می دهند و هنوز نمی توان از آنها نتیجه گرفت که بیش فعالی مستقیما باعث مشکلات گوارشی می شود.
سه ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر همچنین یادآوری می کند که در صورت وجود علائم مداوم یا شدید گوارشی، تشخیص علت نیازمند ارزیابی پزشکی است و نباید علائم به صرف داشتن ADHD نادیده گرفته شوند.
پایان/*
اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
