به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ یک تحلیلگر نظامی مستقر در لندن، توافق دفاعی مشترک عربستان، ترکیه و پاکستان را نشانه یک «بازآرایی عمده امنیتی» دانست و گفت این توافق میتواند پیامدهایی فراتر از سطح منطقه داشته باشد.
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، الکس الفیرَز شیرز، تحلیلگر نظامی، گفت این پیمان امنیتی میتواند حفاظت بیشتری برای سه کشور در شرایطی فراهم کند که نگرانیها درباره میزان اتکاپذیری تضمینهای امنیتی آمریکا افزایش یافته است.
او با اشاره به تردیدهای موجود درباره نقش آمریکا بهعنوان تضمینکننده امنیت کشورهای منطقه گفت: «تردیدهای زیادی درباره قابلاعتماد بودن آمریکا بهعنوان تضمینکننده امنیت وجود داشته است»؛ از جمله اینکه آیا واشنگتن همچنان تأمینکننده قابل اتکایی برای تسلیحات، بهویژه توانمندیهای هوایی و جنگندهها، خواهد بود یا خیر.
شیرز همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا برای کشوری مانند عربستان سعودی منطقی است که برای دفاع از منافع حیاتی خود بهطور کامل به آمریکا متکی باشد.
این تحلیلگر در عین حال تأکید کرد که هنوز ابعاد دقیق توافق سهجانبه مشخص نیست و جزئیات مربوط به نحوه اجرای آن باید روشن شود.
وی گفت جنبههای بازدارندگی این توافق «قابلتوجه» است، اما هنوز مشخص نیست چه پروتکلهایی برای اجرای آن در نظر گرفته شده، چه توانمندیهایی میان سه کشور به اشتراک گذاشته خواهد شد و وضعیت عملیاتی و نظامی آنها چگونه خواهد بود.
شیرز افزود که این جزئیات همچنان نیازمند نهایی شدن است و میزان اثرگذاری واقعی توافق در نهایت به نحوه تبدیل تعهدات سیاسی آن به همکاریها و قابلیتهای نظامی عملی بستگی خواهد داشت.
تحلیل الجزیره از میزان اثرگذاری توافق دفاعی مکه
شبکه الجزیره در تحلیلهای خود پس از امضای «توافق دفاعی مکه» میان ترکیه، عربستان و پاکستان، به چند نکته کلیدی درباره میزان اثرگذاری این پیمان پرداخته است.
۱. هدف اصلی: بازدارندگی در برابر ایران
به گزارش الجزیره، کارشناسان معتقدند که این توافق «به وضوح متوجه ایران است و برای مقابله با رویکرد جدید تهران که به دنبال تسلط بر منطقه وسیعتر خلیجفارس است، طراحی شده» . امضای این توافق در روز جمعه و در شهر مکه، نماد همگرایی سه کشور مهم سنینشین در برابر نفوذ ایرانِ شیعه ارزیابی شده است .
۲. جایگاه ایران در محاسبات جدید ریاض
در همین حال، یک نماینده عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، ابراهیم رضایی، در واکنش به این توافق، آن را «بازی با کاغذ» خوانده و به عربستان هشدار داده است که این توافق برایش امنیت نمیآورد، همانطور که «سالها شیرینی یکطرفه به آمریکاییها» برایش امنیت نیاورد .
۳. «چیزی کمتر از ناتوی اسلامی»؛ اما یک تغییر راهبردی
به نوشته الجزیره، این توافق برای نخستین بار سه قطب قدرتمند جهان سنی (نیروی نظامی ترکیه، توان هستهای پاکستان و سرمایهگذاری عربستان) را گرد هم آورده است . اما تحلیلگران در گفتوگو با این شبکه، توافق مکه را «ناتوی اسلامی» نمیدانند؛ چرا که فاقد ساختار نهادی ناتو و نیروی یکپارچه است. با این حال، آن را یک «تغییر راهبردی بزرگ» در خاورمیانه میدانند که میتواند موازنه قوا را تغییر دهد و وابستگی ریاض به آمریکا را کاهش دهد .
۴. چالش اثربخشی: «ادعایی که باید آزموده شود»
با وجود ابعاد نمادین و نظامی این توافق، الجزیره از قول کارشناسان به چالشهای عملی نیز اشاره کرده است. به گفته تحلیلگران، اثربخشی واقعی این پیمان به «هماهنگی سه کشور در بحرانهای آینده» بستگی دارد و ممکن است در عمل با موانعی مانند منافع متضاد یا عدم اجماع در رویارویی با بحرانهای منطقهای مواجه شود .
۵. پیامدهای فراتر از ایران؛ نگرانی اسرائیل و هند
علاوه بر ایران، این توافق میتواند برای اسرائیل و هند نیز نگرانکننده باشد. تحلیلگران به الجزیره گفتهاند که از منظر اسرائیل، این توافق میتواند یک «توسعه نگرانکننده» تلقی شود؛ چراکه «بعد نظامی را به جبههای سیاسی اضافه میکند که موضعی سخت در برابر اسرائیل دارد» و حتی میتواند احتمال عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان را کاهش دهد .
۶. واکنش آمریکا؛ در چارچوب بازیابی اعتماد
بر اساس تحلیل الجزیره، مقامات عربستانی تلاش کردهاند این توافق را نه بهعنوان یک «محور نظامی» یا «بلوک مذهبی»، بلکه بهعنوان یک توافق دفاعی مشروع معرفی کنند که «تهدیدی برای امنیت هیچ کشور منطقهای نیست» . با این حال، این شبکه به نقل از تحلیلگران نوشته که این توافق در شرایطی شکل گرفته که ریاض از «رفتار غیرقابلپیشبینی» واشنگتن و همچنین تداوم حملات حوثیها، تحت فشار است و به دنبال تنوعبخشی به شرکای امنیتی خود میگردد .
