همگام شدن با دیگران، عادت رایجی که آرام آرام شادی شما را کاهش میدهد
«همگام شدن» یعنی فرد ناخودآگاه میزان حضور خود در فضای آنلاین را با این معیار تنظیم کند که «افراد شبیه من چقدر آنلاین هستند؟»
«همگام شدن» یعنی فرد ناخودآگاه میزان حضور خود در فضای آنلاین را با این معیار تنظیم کند که «افراد شبیه من چقدر آنلاین هستند؟»
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ این عادت رایج آنلاین، آرامآرام شادی شما را کاهش میدهد. عادتی که آنقدر عادی شده که ممکن است متوجه آسیب آن نباشیم
بیشتر مردم تصور میکنند عادت آنلاینِ آسیبزننده به حال روحی، چیزی کاملاً شخصی است؛ مثلاً بیش از حد اسکرول کردن، درگیر شدن با بحثهای بخش نظرات یا دنبال کردن بیش از اندازه اخبار منفی.
اما یکی از جامعترین بررسیهای اخیر درباره استفاده از اینترنت و بهزیستی، که در گزارش جهانی شادی ۲۰۲۶ از سوی مرکز تحقیقات بهزیستی دانشگاه آکسفورد و مؤسسه گالوپ منتشر شده، به نکتهای کمتر بدیهی اشاره میکند.
این عادت لزوماً یک رفتار فردی نیست؛ بلکه تمایل ناخودآگاه ما برای هماهنگ کردن میزان حضور آنلاین خود با اطرافیانمان است.
«همگام شدن» یعنی فرد ناخودآگاه میزان حضور خود در فضای آنلاین را با این معیار تنظیم کند که «افراد شبیه من چقدر آنلاین هستند؟»
این تصور بهتدریج به یک معیار نامرئی تبدیل میشود که مشخص میکند چه میزان فعالیت آنلاین، طبیعی، سالم یا مورد انتظار تلقی میشود.
مطالعهای در سال ۲۰۲۴ که در نشریه Frontiers in Psychology منتشر شد نیز نشان داد که در میان نوجوانان، برداشت آنها از هنجارهای رایج میان همسالان، ارتباط نزدیکی با میزان پست گذاشتن، واکنش نشان دادن و آنلاین ماندن خودشان دارد.
پژوهشگران گزارش جهانی شادی نیز در سطح جمعیت به نتیجه مشابهی رسیدند: یک ساعت استفاده از اینترنت میتواند برای یک فرد بیضرر یا حتی مفید باشد، اما برای فردی دیگر بهتدریج به عاملی آسیبزننده تبدیل شود. تفاوت اصلی تا حد زیادی به این بستگی دارد که محیط اجتماعی اطراف فرد تا چه اندازه درگیر استفاده سنگین از اینترنت است.
اگر در یک گروه دوستانه، استفاده از شبکههای اجتماعی هنوز چندان رایج نباشد، افزایش زمان حضور آنلاین ممکن است با اندکی بهبود در بهزیستی همراه باشد.
اما وقتی استفاده از اینترنت در یک گروه اجتماعی به سطح بسیار بالایی برسد، همان یک ساعت اضافه میتواند با کاهش بهزیستی همراه شود؛ و هرچه استفاده سنگین در میان اعضای گروه فراگیرتر شود، این اثر نیز بیشتر میشود.
همگام شدن با دیگران، عادت رایجی که آرام آرام شادی شما را کاهش میدهد
این یافته، نگاه رایج به این موضوع را که «صفحهنمایشها بد هستند» پیچیدهتر میکند.
آسیب فقط نتیجه رابطه فرد با تلفن همراهش نیست؛ بلکه بخشی از آن میتواند حاصل سرایت اجتماعیِ انتظارات باشد.
به زبان ساده، افراد دائماً و ناخودآگاه خودشان را با سطح استفادهای که در محیط اطرافشان عادی شده، هماهنگ میکنند.
اگر همه دائماً آنلاین باشند، آنلاین بودن مداوم دیگر عجیب به نظر نمیرسد. در چنین شرایطی، استفاده متوسط ممکن است حتی شبیه «کم استفاده کردن» به نظر برسد.
این یافته میتواند به توضیح یک مسئله مهم کمک کند: چرا جوانان بیش از بسیاری از گروههای سنی دیگر، کاهش بهزیستی مرتبط با استفاده از اینترنت را گزارش میکنند؟
مسئله الزاماً این نیست که آنها نسبت به چند سال قبل، زمان بسیار بیشتری با تلفن همراه خود میگذرانند.
برای بسیاری از جوانان، استفاده از شبکههای اجتماعی در کشورهای مختلف تقریباً به رفتاری فراگیر تبدیل شده است. بنابراین آنها دیگر گروه اجتماعی کممصرفی در اطراف خود ندارند که بتوانند میزان استفاده خود را با آن مقایسه کنند.
به عبارت دیگر، برای بسیاری از آنها دیگر تعریف متفاوتی از «استفاده معمول از اینترنت» وجود ندارد؛ تقریباً همه آنلاین هستند.
در مقابل، بزرگسالان مسنتر هنوز در محیطهای اجتماعی متنوعتری زندگی میکنند. برخی از دوستان و همسالانشان استفاده سنگینی از اینترنت دارند و برخی دیگر ندارند. این تنوع میتواند باعث شود میزان استفاده هر فرد بیشتر بهصورت مستقل بر تجربه او اثر بگذارد و کمتر تحت تأثیر یک هنجار فراگیر قرار گیرد.
این بخش از یافتهها ممکن است برای کسانی که تصور میکنند با کمی خودکنترلی میتوانند مشکل را حل کنند، ناخوشایند باشد.
بر اساس مرور پژوهشی سال ۲۰۲۵ که در Frontiers in Psychology منتشر شده، مجموعهای از پژوهشها نشان میدهد که آنچه بیش از همه رفتار آنلاین افراد را شکل میدهد، لزوماً هنجارهای واقعی نیست، بلکه برداشت افراد از این هنجارهاست.
اگر آسیب ناشی از استفاده اینترنت با میزان استفاده در محیط اجتماعی فرد افزایش پیدا کند، کاهش استفاده شخصی در یک محیط کاملاً آنلاین فقط تا حدی میتواند از فرد محافظت کند.
فرد همچنان در محیطی زندگی میکند که استفاده سنگین از اینترنت را کاملاً عادی جلوه میدهد و استفاده متوسط را شبیه «محروم کردن خود از فضای آنلاین» نشان میدهد.
به همین دلیل، کنار گذاشتن کامل اینترنت بهتنهایی میتواند بیشتر شبیه حرکت خلاف جریان باشد تا یک راهحل پایدار.
این مسئله فقط به احساس شادی مربوط نمیشود.
افزایش استفاده از اینترنت در محیطهایی که استفاده آنلاین در آنها بسیار فراگیر است، با کاهش اعتماد میان افراد نیز ارتباط داشته است. مطالعهای در سال ۲۰۲۵ در نشریه Frontiers in Sociology با استفاده از دادههای یک پیمایش ملی در چین، چنین رابطهای را بررسی کرده است.
همچنین با کاهش احساس ارتباط اجتماعی و کاهش ارزیابی افراد از کیفیت زندگی اجتماعی خود نسبت به دیگران ارتباط دارد؛ حتی در شرایطی که میزان واقعی معاشرتهای حضوری آنها تغییر چندانی نکرده باشد.
به این ترتیب، ممکن است آسیب ابتدا در برداشت ما از زندگی اجتماعی خودمان ظاهر شود و بعد در رفتار واقعی ما.
هدف این نیست که همه تلفنهای همراه خود را کنار بگذارند یا بگوییم زمان استفاده از صفحهنمایش همیشه بد است.
نکته مهم این است که متغیر تعیینکننده فقط رفتار فردی نیست؛ بلکه محیط اجتماعی نیز اهمیت دارد.
اینکه فرد در چه گروه دوستانهای قرار دارد، با چه خانوادهای زندگی میکند و چه جامعهای اطراف او را شکل داده است، میتواند به اندازه رفتار شخصی او در برابر یک اپلیکیشن اهمیت داشته باشد.
پیدا کردن روابط و اجتماعاتی که در آنها استفاده سنگین از اینترنت یک رفتار بدیهی و اجتنابناپذیر تلقی نمیشود، ممکن است بیشتر از هر قانون شخصی برای محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه به افزایش شادی کمک کند.
زیرا در این حالت فقط رفتار خود را تغییر نمیدهید؛ بلکه معیار مقایسه خود را نیز تغییر میدهید.
در نهایت، عادتی که شاید ارزش شکستن داشته باشد، صرفاً چک کردن بیش از حد تلفن همراه نیست.
بلکه این است که یک محیط اجتماعیِ اشباعشده از اینترنت را با یک محیط طبیعی و خنثی اشتباه بگیریم.
پایان/*
.
