افراد بهرهور معمولاً به جای جنگیدن دائمی با خود، عادتهایی را ایجاد میکنند که نیاز به اراده و فشار روانی را کاهش میدهد. در این میان، دو عادت کمتر شناختهشده میتوانند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد روزانه داشته باشند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ بسیاری از ما بارها برای خود هدف تعیین کردهایم؛ زودتر بیدار شدن، به پایان رساندن یک پروژه، مطالعه بیشتر یا کاهش تعللورزی. اما اغلب پس از چند روز یا چند هفته، انگیزه اولیه فروکش میکند و دوباره به نقطه آغاز بازمیگردیم.
در چنین شرایطی معمولاً خود را به کمبود نظم، اراده یا پشتکار متهم میکنیم. اما روانشناسان معتقدند مشکل همیشه کمبود اراده نیست.
تحقیقات «روی باومایستر» درباره فرسودگی خودکنترلی نشان میدهد که اراده و خودکنترلی منابعی محدود هستند. هر بار که خود را مجبور به انجام کاری میکنیم، بخشی از این انرژی ذهنی مصرف میشود. به همین دلیل، تکیه صرف بر اراده برای حفظ بهرهوری در بلندمدت چندان کارآمد نیست.
افراد بهرهور معمولاً به جای جنگیدن دائمی با خود، عادتهایی را ایجاد میکنند که نیاز به اراده و فشار روانی را کاهش میدهد. در این میان، دو عادت کمتر شناختهشده میتوانند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد روزانه داشته باشند.
یکی از یافتههای جالب علوم اعصاب این است که مغز انسان هنگام فکر کردن به «خود آینده» همیشه او را به عنوان همان فرد فعلی در نظر نمیگیرد.
پژوهشهای «هال هرشفیلد» نشان داده است که بسیاری از افراد هنگام تصور نسخه آینده خود، الگوهای مغزی مشابه زمانی را نشان میدهند که درباره یک فرد غریبه فکر میکنند.
این موضوع پیامد مهمی دارد.
وقتی خود آینده برای ما شبیه یک غریبه باشد، بهراحتی مسئولیتها را به او واگذار میکنیم:
در واقع، بسیاری از مواقع ما کارها را به تعویق نمیاندازیم؛ بلکه آنها را به فردی منتقل میکنیم که احساس نزدیکی چندانی با او نداریم: خودِ آیندهمان.
روانشناسان این مفهوم را «تداوم خود آینده» (Future Self-Continuity) مینامند؛ یعنی احساس پیوند میان فرد امروز و فردی که در آینده خواهیم بود.
مطالعات نشان دادهاند افرادی که این ارتباط را قویتر احساس میکنند:
هفتهای یک بار چند دقیقه وقت بگذارید و از زبان «خود آینده» برای خود نامهای کوتاه بنویسید.
از خود بپرسید:
این تمرین ساده به مغز کمک میکند آینده را واقعیتر و نزدیکتر احساس کند.
۲ عادتی که بهره وری را آسان تر می کند / چگونه بدون اتکا به اراده آهنین، کارهای بیشتری انجام دهیم؟
تقریباً پیش از هر کار مهم، احساسی ناخوشایند را تجربه میکنیم:
بسیاری از افراد این احساسات را نشانهای برای توقف میدانند.
آنها با خود میگویند:
اما تحقیقات جدید روانشناسی دیدگاه متفاوتی ارائه میدهد.
یک فراتحلیل علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ نشان داد زمانی که افراد نشانههای جسمی استرس را به شکل متفاوتی تفسیر میکنند، عملکردشان بهبود مییابد.
این تکنیک که «بازارزیابی برانگیختگی استرس» (Stress Arousal Reappraisal) نام دارد، بسیار ساده است.
به جای اینکه با خود بگویید:
«من مضطربم.»
بگویید:
«بدنم در حال آماده شدن برای انجام این کار است.»
یا:
«من آمادهام و ذهنم در وضعیت هوشیاری قرار گرفته است.»
در واقع همان احساس فیزیولوژیک وجود دارد، اما معنایی که به آن میدهیم تغییر میکند.
پیش از شروع کاری که مدتی آن را به تعویق انداختهاید، فقط ۱۰ ثانیه مکث کنید و احساس خود را نامگذاری کنید:
این تغییر ذهنی کوچک میتواند بدن را از حالت اجتناب و تهدید به سمت حالت چالش و اقدام هدایت کند.
نکته جالب اینجاست که هیچکدام از این دو راهکار از شما نمیخواهند اراده بیشتری به خرج دهید.
عادت اول کمک میکند آینده برای شما واقعیتر شود.
عادت دوم به شما یاد میدهد مقاومت و تنش اولیه را دشمن خود ندانید.
در هر دو مورد، هدف این نیست که بیشتر به خود فشار بیاورید؛ بلکه هدف این است که با سازوکار طبیعی ذهن و بدن همکاری کنید.
بسیاری از افراد تصور میکنند بهرهوری بالا فقط با نظم آهنین و ارادهای فوقالعاده به دست میآید. اما روانشناسی مدرن نشان میدهد افراد موفق اغلب به جای تکیه بر اراده، از عادتهای هوشمندانه استفاده میکنند.
دو عادت ساده اما مؤثر عبارتاند از:
✔ ایجاد ارتباط عمیقتر با «خود آینده»
✔ تفسیر تنش و مقاومت ذهنی به عنوان نشانه آمادگی، نه ناتوانی
اگر برای انجام کارهای روزانه دائماً به نیروی اراده متوسل میشوید، شاید مسئله اصلی کمبود انگیزه نباشد. شاید فقط لازم باشد آینده را واقعیتر ببینید و پیامهای بدن خود را به شکل متفاوتی تفسیر کنید.
گاهی بهرهوری بیشتر، نه از تلاش بیشتر، بلکه از نگاه متفاوت به خود و آینده به دست میآید.
جواد آلحبیب | کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
پایان/*
.
