11:44 - 2026/06/27

چرا مشاهده بعضی چهره‌ های مردم برای ما تهدیدآمیز به نظر می‌رسند؟؛ روان‌ شناسان از راز «چهره خنثی منفی» پرده برداشتند

هنگام برخورد با افراد جدید، تنها بر اساس حالت چهره آن‌ها قضاوت نکنیم. ممکن است فرد مقابل صرفاً در حال فکر کردن، خسته یا کاملاً آرام باشد و هیچ پیام احساسی برای دیگران ارسال نکند.

چرا مشاهده بعضی چهره‌ های مردم برای ما تهدیدآمیز به نظر می‌رسند؟؛ روان‌ شناسان از راز «چهره خنثی منفی» پرده برداشتند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ چرا مشاهده بعضی چهره‌ های مردم برای ما تهدیدآمیز به نظر می‌رسند؟؛ روان‌ شناسان از راز «چهره خنثی منفی» پرده برداشتند

به گزارش اندیشه قرن، پژوهش‌های جدید در حوزه روان‌شناسی نشان می‌دهد انسان‌ها اغلب احساسات و نیت‌هایی را در چهره دیگران مشاهده می‌کنند که در واقع وجود خارجی ندارند. متخصصان معتقدند برداشت ما از یک چهره کاملاً خنثی می‌تواند باعث شکل‌گیری قضاوت‌های اشتباه درباره شخصیت، میزان تهدیدآمیز بودن یا حتی جذابیت افراد شود.

این یافته‌ها توضیح می‌دهد چرا برخی افراد بارها از اطرافیان خود می‌شنوند که «عصبانی به نظر می‌رسی» یا «احساس می‌کنم از من ناراحتی»، در حالی که خودشان هیچ احساس خاصی را تجربه نمی‌کنند.

مغز انسان حتی در چهره‌های خنثی نیز احساسات را جست‌وجو می‌کند

روان‌شناسان سال‌هاست بررسی می‌کنند که چگونه انسان تنها در چند ثانیه نخست ملاقات، درباره شخصیت دیگران قضاوت می‌کند. مطالعات مختلف نشان داده‌اند افراد تنها با مشاهده یک عکس از چهره، ویژگی‌هایی مانند برون‌گرایی، اعتمادپذیری یا قدرت را به طرف مقابل نسبت می‌دهند.

در یکی از پروژه‌های پژوهشی، از شرکت‌کنندگان خواسته شد شش حالت مختلف شامل شادی، غم، خشم، ترس، تعجب و حالت کاملاً خنثی را مقابل دوربین ثبت کنند. اما زمانی که تصاویر خنثی به افراد دیگری نمایش داده شد، بسیاری از بینندگان تصور کردند صاحبان عکس‌ها عصبانی هستند.

این در حالی بود که تصاویر واقعاً مربوط به حالت کاملاً خنثی صورت بودند.

«احساس منفی در چهره خنثی» چیست؟

روان‌شناسان امروزه به جای اصطلاح عامیانه «چهره اخمو در حالت استراحت» از اصطلاح علمی Perceived Resting Negative Emotion (PRNE) یا «ادراک احساس منفی در چهره خنثی» استفاده می‌کنند.

این اصطلاح تأکید می‌کند که مشکل در خود چهره نیست، بلکه در برداشت بیننده از آن است.

به عبارت دیگر، ممکن است فرد هیچ احساس منفی نداشته باشد اما مغز دیگران، حالت چهره او را به‌عنوان خشم، ناراحتی یا بی‌حوصلگی تفسیر کند.

چرا برخی چهره‌ها تهدیدآمیزتر دیده می‌شوند؟

بررسی تصاویر موجود در پایگاه داده مشهور Chicago Face Database نشان داده است هرچه میزان PRNE در یک چهره بیشتر باشد، احتمال اینکه دیگران آن فرد را تهدیدآمیز ارزیابی کنند نیز افزایش می‌یابد.

نتایج این پژوهش‌ها نشان داد:

  • چهره‌های خنثی با ادراک احساس منفی بیشتر، برای مردان تهدیدآمیزتر ارزیابی می‌شوند.
  • در مورد زنان، همین برداشت منفی علاوه بر افزایش احساس تهدید، می‌تواند باعث کاهش جذابیت ظاهری از نگاه دیگران نیز شود.

پژوهشگران معتقدند این تفاوت می‌تواند ناشی از کلیشه‌های اجتماعی و انتظارات فرهنگی درباره حالت چهره زنان باشد.

آیا همه چهره‌های خنثی عصبانی به نظر می‌رسند؟

در نگاه نخست ممکن است تصور شود تمام چهره‌های بدون لبخند، نشانه‌ای از عصبانیت هستند؛ اما داده‌های علمی چنین نتیجه‌ای را تأیید نمی‌کنند.

مطالعات نشان داده‌اند افراد هنگام مشاهده یک چهره خنثی، تقریباً به همان اندازه که احساس خشم را تشخیص می‌دهند، احتمال می‌دهند فرد خوشحال باشد.

به بیان دیگر، چهره‌های خنثی کاملاً بدون احساس نیستند، اما مغز انسان تمایل دارد براساس تجربه‌ها، انتظارات و پیش‌فرض‌های ذهنی خود، معنایی برای آن‌ها بسازد.

چرا چهره خنثی گاهی نگران‌کننده به نظر می‌رسد؟

روان‌شناسان توضیح می‌دهند در تعاملات روزمره، اغلب افراد هنگام ارتباط اجتماعی لبخند می‌زنند یا دست‌کم واکنشی در چهره خود نشان می‌دهند.

به همین دلیل، زمانی که فردی کاملاً بدون تغییر حالت به دیگران نگاه می‌کند، این وضعیت برای مغز غیرمنتظره است و ممکن است به اشتباه به‌عنوان نشانه‌ای از تهدید، خشم یا مخالفت تعبیر شود.

در واقع، مغز انسان همواره در تلاش است از روی چهره دیگران نیت آن‌ها را پیش‌بینی کند؛ حتی زمانی که هیچ پیام خاصی وجود ندارد.

برداشت اشتباه از چهره دیگران می‌تواند روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد

متخصصان تأکید می‌کنند بسیاری از سوءبرداشت‌های اولیه در روابط اجتماعی، محیط کار یا حتی روابط عاطفی، ممکن است تنها ناشی از تفسیر نادرست حالت چهره افراد باشد.

به گفته پژوهشگران، بسیاری از افرادی که دیگران آن‌ها را سرد، عصبانی یا غیرصمیمی تصور می‌کنند، در واقع هیچ احساس منفی نسبت به اطرافیان ندارند و تنها حالت طبیعی صورتشان چنین برداشتی ایجاد می‌کند.

توصیه روان‌شناسان: درباره چهره دیگران زود قضاوت نکنید

روان‌شناسان در پایان این بررسی توصیه می‌کنند هنگام برخورد با افراد جدید، تنها بر اساس حالت چهره آن‌ها قضاوت نکنیم.

ممکن است فرد مقابل صرفاً در حال فکر کردن، خسته یا کاملاً آرام باشد و هیچ پیام احساسی برای دیگران ارسال نکند.

به گفته متخصصان، همه حالت‌های صورت برای انتقال پیام به دیگران طراحی نشده‌اند و گاهی پشت یک چهره کاملاً خنثی، ذهنی آرام و بی‌تنش قرار دارد.

نویسنده: جواد آل حبیب | کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

پایان/*

.

 

مطالب مرتبط

برنجستان