عیدالزهرا که با نامهای «فرحةالزهراء» و «غدیر ثانی» نیز شناخته میشود، در روز نهم ماه ربیعالاول در تقویم قمری قرار دارد. در سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، این روز با سهشنبه ۱۱ شهریور ماه مصادف شده است . این روز از منظر شیعیان دوازدهامامی به دلیل آغا...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ روز نهم ربیعالاول یکی از روزهای پرماجرا در تقویم شیعیان است که با نامهای مختلفی مانند «عیدالزهرا»، «فرحةالزهراء»، «غدیر ثانی» و «یوم رفع القلم» شناخته میشود . این روز با دو واقعه مهم تاریخی مرتبط دانسته میشود: نخست، آغاز امامت حضرت مهدی (عج) پس از شهادت پدر بزرگوارشان در هشتم ربیعالاول؛ دوم، رویداد تاریخی کشته شدن خلیفه دوم که بر اساس منابع تاریخی متعدد، در ماه ذیالحجه رخ داده و نه در نهم ربیعالاول .
در این گزارش، ضمن بررسی تاریخ دقیق این روز در تقویم ۱۴۰۵، به ابعاد مختلف این مناسبت از جمله اهمیت دینی، ریشههای تاریخی و دیدگاه مراجع تقلید درباره برگزاری مراسم آن پرداخته شده است.
عیدالزهرا (فرحةالزهراء) هر ساله در روز نهم ماه ربیعالاول در تقویم هجری قمری برگزار میشود . بر اساس محاسبات تقویمی، در سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، این روز با سهشنبه ۱۱ شهریور ماه مصادف شده است .
جدول زمانبندی عیدالزهرا
| عنوان | تاریخ قمری | تاریخ شمسی ۱۴۰۵ | روز هفته |
|---|---|---|---|
| عیدالزهرا (فرحةالزهراء) | ۹ ربیعالاول ۱۴۴۷ | ۱۱ شهریور | سهشنبه |
نهم ربیعالاول از دو منظر برای شیعیان اهمیت دارد:
۱. آغاز امامت حضرت مهدی (عج)
در هشتم ربیعالاول، امام حسن عسکری (ع) به شهادت رسید و پسرشان، حضرت مهدی (عج)، در روز نهم ربیعالاول به امامت رسیدند. به همین دلیل، این روز به عنوان «عید» و روز آغاز دوران جدیدی از امامت برای شیعیان شناخته میشود .
۲. قتل عمر بن سعد
بر اساس گزارش علامه مجلسی در کتاب «زادالمعاد»، به روایت برخی منابع، عمر بن سعد (از قاتلان امام حسین (ع)) در این روز به دست مختار ثقفی کشته شده است .
یکی از مهمترین محورهای اختلاف درباره نهم ربیعالاول، انتساب این روز به قتل خلیفه دوم، عمر بن خطاب است. بر اساس منابع تاریخی متعدد، این رویداد در ماه ذیالحجه رخ داده است .
جدول مقایسه منابع تاریخی درباره تاریخ قتل خلیفه دوم
| منبع | تاریخ قتل خلیفه دوم |
|---|---|
| منابع تاریخی متفق | ۲۶ یا ۲۷ ذیالحجه (ضربت خوردن)، ۲۹ یا ۳۰ ذیالحجه (وفات) |
| انتساب عامیانه | ۹ ربیعالاول |
| نظر علامه مجلسی | مشهور میان فقهای امامیه: قتل در ذیالحجه بوده است |
پژوهشگران احتمال دادهاند که ریشه انتساب نهم ربیعالاول به قتل خلیفه دوم به دوره آل بویه بازگردد که نزاعهای فرقهای میان شیعه و اهل سنت وجود داشت. شیعیان به دنبال آن بودند که در روز قتل عمر شادمانی کنند، اما به دلیل همزمانی با ایام عزاداری ماه محرم و صفر، این مراسم به ربیعالاول منتقل شد و به تدریج این نگرش شکل گرفت که قتل در ربیعالاول رخ داده است .
برگزاری مراسم به مناسبت کشته شدن خلیفه دوم، همواره با مخالفت بسیاری از علما و مراجع تقلید روبهرو بوده است .
موضعگیریهای مهم:
آیتالله خامنهای (رهبر انقلاب): انجام برخی کارها به نام شاد کردن دل فاطمه (س) را باعث شاد شدن دشمنان او دانسته و آن را خلاف اهداف انقلاب اسلامی ایران معرفی کرده است .
آیتالله سیستانی: به شیعیان توصیه کرده که بر مشترکات تمرکز کنند و تصریح کرده که مشارکت در ایجاد تفرقه حتی به اندازه یک کلمه یا نصف کلمه جایز نیست. واجب است که از ادبیات تشنجآفرین پرهیز شود .
آیتالله بهجت: درباره مراسم عیدالزهرا گفته است ممکن است این کارها موجب اذیت و آزار یا قتل شیعیانی شود که در کشورهای دیگر در اقلیت هستند .
آیتالله مکارم شیرازی، تبریزی و صافی: انجام کارهای خلاف شرع همچون رقص و دشنام به مخالفان در مجالس نهم ربیعالاول را جایز نمیدانند .
برخی برگزارکنندگان مراسم عیدالزهرا، اعمال خود را به حدیث «رفع القلم» مستند میکنند که بر اساس آن گناهان در نهم ربیعالاول ثبت نمیشود .
نکات مهم درباره این حدیث:
این حدیث در منابع اولیه حدیثی نیامده و از نظر سند اعتبار ندارد .
حتی بر فرض اعتبار، معنای آن این است که اگر کسی لغزشی از او سر بزند، خداوند او را میبخشد، نه اینکه عمداً مرتکب گناه شود .
مراجع تقلید تصریح کردهاند که هیچ حدیثی نمیتواند مجوز ارتکاب گناه باشد .
۱. تاریخ نهم ربیعالاول: عیدالزهرا در سال ۱۴۰۵ مصادف با سهشنبه ۱۱ شهریور است .
۲. اهمیت روز: این روز به عنوان روز آغاز امامت حضرت مهدی (عج) از اهمیت ویژهای برخوردار است .
۳. اختلاف تاریخی: اکثر مورخان شیعه و سنی اتفاق نظر دارند که قتل خلیفه دوم در ماه ذیالحجه رخ داده است، نه در نهم ربیعالاول .
۴. ممنوعیت برگزاری مراسم اهانتآمیز: برگزاری مراسمی که در آن به مقدسات اهل سنت توهین شود، از سوی مراجع تقلید جایز دانسته نشده و در ایران نیز ممنوع است .
۵. اعمال مستحب: اعمال مستحب این روز شامل اطعام مؤمنان، خشنود کردن برادران دینی، افزایش هزینه برای خانواده و پوشیدن لباس نو است .
عیدالزهرا که به عنوان روز نهم ربیعالاول شناخته میشود، در سال ۱۴۰۵ هجری شمسی با سهشنبه ۱۱ شهریور مصادف شده است . این روز از دو منظر قابل توجه است: نخست، به عنوان روز آغاز امامت حضرت مهدی (عج) که برای شیعیان اهمیت ویژهای دارد و دوم، انتساب آن به واقعه کشته شدن خلیفه دوم که بر اساس منابع تاریخی در ماه ذیالحجه رخ داده و انتساب آن به نهم ربیعالاول ریشه تاریخی معتبری ندارد .
مراجع تقلید شیعه بر این نکته تأکید دارند که برگزاری مجالسی که در آن به مقدسات اهل سنت توهین شود، جایز نیست و میتواند به تفرقه و حتی آسیب به شیعیان در کشورهای دیگر منجر شود . بنابراین، بهتر است شیعیان این روز را با انجام اعمال مستحب مانند شکرگزاری، اطعام مؤمنان و پوشیدن لباس نو، بدون ورود به مسائل اختلافبرانگیز، گرامی بدارند.
عیدالزهرا در روز نهم ماه ربیعالاول در تقویم قمری برگزار میشود .
عیدالزهرا در سال ۱۴۰۵ شمسی، روز سهشنبه ۱۱ شهریور ماه است .
این روز از منظر شیعیان به دلیل آغاز امامت حضرت مهدی (عج) اهمیت دارد. همچنین در برخی روایات به کشته شدن خلیفه دوم منسوب شده است، هرچند این انتساب از نظر تاریخی مورد اختلاف است .
مراجع تقلید برگزاری مجالسی را که در آن به مقدسات اهل سنت توهین شود، جایز نمیدانند. انجام اعمال مستحب مانند اطعام مؤمنان و شکرگزاری بدون اهانت به دیگران، توصیه شده است .
حدیثی که بر اساس آن گناهان در این روز ثبت نمیشود، در منابع اولیه حدیثی نیامده و از نظر سند اعتبار ندارد. حتی بر فرض اعتبار، معنای آن رخصت برای ارتکاب گناه نیست .
به دلیل اینکه این مراسم میتواند به توهین به مقدسات اهل سنت و افزایش اختلافات مذهبی منجر شود و مراجع تقلید نیز با آن مخالفت کردهاند .
پایان/*
اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
