همه ما افرادی را میشناسیم که استعداد و هوش فوقالعادهای داشتند اما هرگز به جایگاهی که انتظار میرفت نرسیدند. در مقابل، افرادی را نیز دیدهایم که شاید باهوشترین فرد جمع نباشند، اما پیوسته در زندگی و کار موفقتر از دیگران عمل میکنند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ راز موفقیت هیچوقت پنهان نبود؛ فقط آن را نادیده گرفته بودیم. روانشناسان میگویند موفقیت واقعی تنها به هوش وابسته نیست؛ بلکه «امید روانشناختی» مهمترین عامل ادامه مسیر پس از شکستهاست.
بیش از یک قرن است که انسانها به دنبال کشف راز موفقیت هستند.
برای اندازهگیری آن آزمونهای هوش (IQ) طراحی شد، مدارس آزمونهای استاندارد را برای پیشبینی آینده تحصیلی دانشآموزان به کار گرفتند و نظام آموزشی بر این باور شکل گرفت که فرمول موفقیت ساده است؛ هرچه باهوشتر باشید، موفقتر خواهید شد.
این تصور در نگاه اول منطقی به نظر میرسد، اما همه واقعیت نیست.
همه ما افرادی را میشناسیم که استعداد و هوش فوقالعادهای داشتند اما هرگز به جایگاهی که انتظار میرفت نرسیدند. در مقابل، افرادی را نیز دیدهایم که شاید باهوشترین فرد جمع نباشند، اما پیوسته در زندگی و کار موفقتر از دیگران عمل میکنند.
تفاوت این دو گروه در یک نکته ساده نهفته است؛ یک نفر پایان مسیر را میبیند و دیگری مسیر تازهای برای ادامه پیدا میکند. همین تفاوت، سرنوشت را تغییر میدهد.
وقتی مشخص شد هوش بهتنهایی عامل موفقیت نیست، روانشناسان به دنبال پاسخ دیگری رفتند.
برخی از پشتکار، اراده یا استعداد سخن گفتند. هرکدام از این عوامل ارزشمند هستند، اما هیچیک توضیح نمیدهد که وقتی برنامههای زندگی به بنبست میرسد، چرا بعضی افراد همچنان به حرکت ادامه میدهند.
افراد موفق هنگام روبهرو شدن با موانع، سؤال متفاوتی از خود میپرسند.
آنها نمیگویند: «آیا از پس این مشکل برمیآیم؟»
بلکه میپرسند: «چه راه دیگری برای حل این مسئله وجود دارد؟»
همین تغییر ساده در نوع سؤال، شیوه فکر کردن را تغییر میدهد. بنبست را به مسیر جایگزین، شکست را به جلسه یادگیری و مشکل را به فرصتی برای رشد تبدیل میکند.
روانشناسان بارها این الگو را مشاهده کردند، اما سالها نتوانستند دلیل آن را توضیح دهند. سرانجام مشخص شد پاسخ، یک ویژگی شخصیتی دیگر نیست؛ بلکه مفهومی به نام «امید روانشناختی» است.
یکی از شگفتانگیزترین یافتههای روانشناسی مثبتگرا، نتیجه مطالعهای روی دانشآموزان بود که نشان داد امید، موفقیت تحصیلی را بهتر از هوش، شخصیت و حتی عملکرد قبلی پیشبینی میکند.
این نتیجه شگفتآور است.
نه خوشبینی ساده و نه خیالپردازی؛ بلکه امید.
به گفته «چارلز آر. اسنایدر»، روانشناس برجسته، امید یک احساس گذرا نیست؛ بلکه شیوهای از تفکر است که بر دو باور اساسی استوار است:
همین باور دوم تفاوت اصلی را رقم میزند.
افراد امیدوار هنگام شکست از خود نمیپرسند: «آیا توانایی انجامش را دارم؟»
بلکه میپرسند:
«راه بعدی چیست؟»
و همین سؤال، همهچیز را تغییر میدهد.
خبر خوب این است که امید ویژگی ثابت و ذاتی نیست و میتوان آن را تقویت کرد.
بر اساس پژوهشهای اسنایدر، امید بر دو عادت ذهنی بنا شده است: باور به رسیدن به هدف و باور به یافتن مسیرهای جایگزین هنگام مواجهه با موانع.
هرچه این دو عادت در ذهن قویتر شوند، احتمال رسیدن به اهداف نیز افزایش پیدا میکند.
فقط به آینده فکر نکنید؛ آن را روی کاغذ بیاورید.
خودتان را ده سال بعد تصور کنید.
کجا زندگی میکنید؟ با چه کسانی هستید؟ چه شغلی دارید؟ روزتان چگونه آغاز میشود؟ چه دستاوردهایی کسب کردهاید و چه تأثیری بر زندگی دیگران گذاشتهاید؟
آنقدر با جزئیات بنویسید که گویی این آینده هماکنون اتفاق افتاده است.
هرچه مقصد برای ذهن شفافتر باشد، یافتن مسیر رسیدن به آن آسانتر خواهد شد.
منتظر موفق شدن نمانید؛ از همین امروز مانند نسخه موفق خود رفتار کنید.
اگر میخواهید نویسنده شوید، امروز فقط پنج دقیقه بنویسید.
اگر رؤیای دونده شدن دارید، برنامه ورزشی نصب کنید و چند دقیقه پیادهروی کنید.
اگر میخواهید سالمتر باشید، امروز یک وعده غذایی سالم تهیه کنید.
همین اقدامات کوچک، شواهدی برای ذهن ایجاد میکنند که هویت جدید شما در حال شکل گرفتن است.
موفقیت حاصل یک اتفاق بزرگ نیست؛ بلکه نتیجه هزاران اقدام کوچک و پیوسته است.
در پایان هر روز از خود بپرسید:
«امروز چه کاری انجام دادم که مرا یک قدم به نسخه ایدهآلم نزدیکتر کرد؟»
سپس موانع را بررسی کنید و دستکم سه راه تازه برای عبور از آنها بنویسید.
افراد امیدوار از موانع فرار نمیکنند؛ آنها مسیر تازهای برای عبور از آنها میسازند.
گاهی مانع، پایان راه نیست؛ بلکه نشانهای است که شما را به مسیر بهتر هدایت میکند.
افراد امیدوار به این دلیل موفق نمیشوند که از دیگران باهوشتر هستند.
آنها موفق میشوند چون هیچ مانعی را پایان مسیر نمیدانند.
همیشه امکان تازهای را تصور میکنند، یک قدم دیگر برمیدارند و به حرکت ادامه میدهند.
همین تصمیمهای کوچک، در طول زمان روی هم انباشته میشوند و زندگیهای بزرگ و موفق را میسازند.
در حقیقت، راز موفقیت هیچوقت پنهان نبود.
ما فقط قدرت ذهن امیدوار را دستکم گرفته بودیم.
پایان/*
.
