برخی افراد پول خود را صرف سرمایهگذاری یا خرید نمیکنند و به جای آن، آن را انباشته و به نوعی از چرخه اقتصادی خارج میکنند. اما پشت این رفتار، چه دلایل روانی و عصبی نهفته است؟ جدیدترین تحقیقات نشان میدهد که مغز انسان پول را به داراییای ا...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، در دنیای امروز که پول یکی از مهمترین منابع زندگی به شمار میرود، رفتارهای مالی انسانها به شکلهای متنوع و گاه عجیبوغریبی بروز میکند. یکی از این رفتارها، انباشت پول است؛ یعنی نگهداری مقادیر زیادی پول نقد بهگونهای که گویی آن را از دنیای واقعی و جریان اقتصادی جدا کردهاند. اما چرا برخی افراد به جای سرمایهگذاری یا خرج کردن، پولشان را مثل گنجینهای دستنخورده حفظ میکنند؟ روانشناسی عصبی و اقتصاد رفتاری در این زمینه پاسخهای جالبی ارائه دادهاند که به ما کمک میکند بفهمیم مغز چگونه پول را به یک دارایی دستنیافتنی تبدیل میکند و این رفتار چگونه میتواند همزمان از دل نیاز به امنیت و نقصهای تصمیمگیری ناشی شود.
رفتارهای مالی سازگار شامل پساندازهای محافظهکارانه، حسابهای بازنشستگی و صندوقهای اضطراری است. انباشت پول—که به معنای خارج کردن عمدی یا عادتگونه پول از چرخه اقتصادی و فعالیتهای تولیدی است—رفتاری ناسازگار به شمار میآید. نگرانیهای مربوط به امنیت، نقش مهمی در انباشت پول دارند.
در گفتوگویی با فردی که الهامبخش نوشتن این مطلب درباره انباشت مواد غذایی بود، او از برادرش سخن گفت که به گفته خودش «پولانباشته» است. او میگفت: «او طوری رفتار میکند که انگار هیچ پولی ندارد… با اینکه ضریب هوشی بالایی دارد، اما در زندگی واقعی خیلی زیرک نیست.»
ممکن است برادر او تنها نمونه نباشد. طبق گزارشهایی (حدود ۴۲ درصد از کل پول نقد در ژاپن ممکن است به شکل غیر تراکنشی یا انباشت شده نگهداری شود. اگرچه این آمار مربوط به ژاپن است و نه آمریکا، اما نشان میدهد انباشت پول پدیدهای گسترده و جهانی است.
رفتار انباشت پول در یک طیف قرار دارد. در یک سر طیف، پسانداز محافظهکارانه، حسابهای بازنشستگی و صندوقهای اضطراری قرار دارند که رفتارهایی سازگار و منطقی هستند. مثلاً یک معلم ۳۵ ساله که به طور خودکار ۱۰ درصد از حقوق ماهانهاش را به حساب بازنشستگی ۴۰۱(k) و همچنین معادل سه ماه هزینههای زندگیاش را در یک حساب پسانداز با بهره بالا برای شرایط اضطراری واریز میکند. این پول در حال رشد است و در مواقع ضروری قابل استفاده است.
در سوی دیگر طیف، انباشت پول رفتاری ناسازگار است که طی آن پول عمداً یا به صورت عادتگونه از چرخه تولید و سرمایهگذاری خارج میشود. این پول بیشتر بهعنوان یک سپر نمادین نگهداری میشود تا ابزار اقتصادی. مثلاً یک صاحب کسبوکار دهها هزار دلار پول نقد را قفل میکند و نگه میدارد، به جای اینکه آن را در شرکت سرمایهگذاری یا داراییهای بهرهدار به کار گیرد. این پول هیچ بازدهی ایجاد نمیکند، شغل جدیدی نمیسازد و نوآوری را تأمین نمیکند؛ فقط برای ایجاد احساس امنیت روانی—نوعی «پتو امنیت»—نگهداری میشود تا در برابر بدترین سناریوهای فرضی محافظت کند.
روانشناسی عصبی به ما کمک میکند بفهمیم چرا این رفتار اتفاق میافتد:
پول پاداشی ثانویه است که بر سیستمهای اولیه مغز که برای پاداشهای اصلی (مانند غذا، سرپناه و منابع اجتماعی) تکامل یافتهاند سوار شده است. این سیستمها—که عمدتاً شامل بخشهای دوپامینرژیک میانی مغز و نواحی مرتبط هستند—ارزش و جذابیت پاداشها را رمزگذاری میکنند و میتوانند بسته به موقعیت، انتخابها را به سمت انباشت یا پاداش فوری سوق دهند.
روان شناسی انباشت پول | چرا مغز پول را به دارایی دست نیافتنی تبدیل می کند؟ / انباشت پول به چه معناست؟ + چرا بعضی ها دوست دارن طوری رفتار کنند که انگار هیچ پولی ندارند؟!
۱. نقصهای تصمیمگیری و بینظمیهای هیجانی،
۲. حسابداری ذهنی و تعصبات مربوط به ارزیابی پاداش.
مطالعات بالینی و تصویربرداری عصبی از اختلال انباشت نشان دادهاند که عملکرد نواحی پیشپیشانی، قشر قدامی کمربندی (ACC) و انسولا هنگام تصمیمگیری درباره نگه داشتن یا دور ریختن داراییها دچار تغییر میشود. این نواحی به هیجان، ادراک درونبدنی و کنترل شناختی مرتبط هستند. وقتی افراد در مورد نگه داشتن یا دور ریختن یک شیء تصمیم میگیرند، انباشتهکنندگان واکنشهای شدیدتری در انسولا و ACC نسبت به محرکهای شخصی نشان میدهند و در مقابل، هنگام ارزیابی اشیای غیرشخصی کمتر کنترل تنظیمی دارند. این فرآیندها در مورد پول میتواند باعث شود برخی وجوه مالی احساس تعلق ویژه و معناداری پیدا کنند که واکنشهای احساسی بر استدلالهای هزینه-فایده غالب شوند
مغز ما همه پاداشها را به یک شکل نمیبیند. تحقیقات نورو-اقتصادی نشان دادهاند که بخشهای لیمبیک و پارالیمبیک مغز هنگامی فعال میشوند که پاداش فوری دریافت میکنیم، در حالی که بخشهای پیشپیشانی جانبی و آهیانهای مسئول برنامهریزی و تفکر درباره آینده هستند.
اول، برخی افراد عمداً پول را قفل میکنند تا از وسوسه خرج کردن سریع آن جلوگیری کنند. این استراتژی کنترل خود مؤثر است اما به این معنی است که پول در کوتاهمدت برای نیازهای دیگر دردسترس نیست.
دوم، افراد ثروتمند ممکن است مبالغ هنگفتی پول نقد را بدون استفاده نگه دارند زیرا مغز آنها ارزش کنترل، امنیت و اجتناب از ضرر را بیش از سودهای احتمالی سرمایهگذاری یا خرج کردن میداند؛ رفتاری که میتواند اقتصاد را کند کند، درست مانند تأخیر در هزینهکردهای شخصی
حسابداری ذهنی—عادت ما به اختصاص دادن اهداف یا «برچسبهای» متفاوت به دستههای مختلف پول—این وضعیت را بدتر میکند. مثلاً صندوق «روز بارانی» ممکن است حتی وقتی استفاده از آن مشکل فوری را حل میکند، غیرقابل لمس به نظر برسد.
تحقیقات نوین انباشت پول را نه بهعنوان نقص اخلاقی بلکه بهعنوان نتیجه تعامل آسیبپذیریهای مختلف میبینند. این آسیبپذیریها شامل پیشزمینههای ژنتیکی، تغییرات در پاسخهای عصبی به پاداش و ضرر، نقصهای شناختی در تصمیمگیری و دستهبندی، و پیوندهای عاطفی است که اشیا یا پول را به منبعی امن تبدیل میکند.
—
اگر نیاز داشته باشید، میتوانم این متن را کوتاهتر کنم یا به شکل مقالهای سادهتر و عمومیتر بازنویسی کنم.
پایان/*
.
