11:13 - 2026/06/16

رفتارهای نامناسب در کلاس سوم دبستان می‌تواند آینده تحصیلی کودکان را پیش‌بینی کند

پژوهش جدید: کودکانی که تا پایان روز تحصیلی خودکنترلی بیشتری دارند، در آینده موفقیت آموزشی بیشتری کسب می‌کنند

رفتارهای نامناسب در کلاس سوم دبستان می‌تواند آینده تحصیلی کودکان را پیش‌بینی کند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ رفتارهای نامناسب در کلاس سوم دبستان می‌تواند آینده تحصیلی کودکان را پیش‌بینی کند. پژوهش جدید: کودکانی که تا پایان روز تحصیلی خودکنترلی بیشتری دارند، در آینده موفقیت آموزشی بیشتری کسب می‌کنند

آیا به یاد دارید در کلاس سوم دبستان چه دانش‌آموزی بودید؟ دانش‌آموزی آرام و منظم که با دقت به درس‌ها گوش می‌داد یا کودکی پرجنب‌وجوش که مدام در حال صحبت کردن، حرکت کردن و دردسر درست کردن بود؟

نتایج یک پژوهش جدید که در نشریه علمی Developmental Psychology منتشر شده، نشان می‌دهد پاسخ این سؤال ممکن است فراتر از یک خاطره دوران کودکی باشد. به گفته پژوهشگران، میزان خودکنترلی کودکان در سال‌های ابتدایی مدرسه می‌تواند موفقیت تحصیلی آن‌ها را تا سال‌ها بعد پیش‌بینی کند.

یک پژوهش ۲۶ ساله

گروهی از روان‌شناسان آمریکایی با بررسی داده‌های ۷۴۷ کودک، تلاش کردند ارتباط میان رفتارهای دوران دبستان و موفقیت تحصیلی در بزرگسالی را ارزیابی کنند.

این کودکان از بدو تولد تا سن ۲۶ سالگی در قالب یک مطالعه طولی مورد پیگیری قرار گرفتند.

نتایج نشان داد کودکانی که در کلاس سوم دبستان رفتارهای پرتحرک‌تر و تکانشی‌تری داشتند، در سال‌های بعد عملکرد تحصیلی ضعیف‌تری از خود نشان دادند. در مقابل، کودکانی که توانایی بیشتری در کنترل رفتار خود داشتند، موفقیت آموزشی بیشتری را تجربه کردند.

خودکنترلی؛ مهارتی فراتر از نظم و انضباط

«اندرو کوئپ»، پژوهشگر دانشگاه نیویورک و نویسنده اصلی این مطالعه، می‌گوید:

«حضور در کلاس درس نیازمند درجه‌ای از خودکنترلی است. از کودکان انتظار می‌رود به جای دویدن راه بروند، در جای خود بنشینند، به دیگران دست نزنند و قوانین کلاس را رعایت کنند.»

او توضیح می‌دهد که اجرای مداوم این رفتارها نیازمند صرف انرژی ذهنی است و کودکان ساعت‌ها در طول روز برای حفظ این کنترل تلاش می‌کنند.

چه کودکانی موفق‌تر بودند؟

پژوهشگران دریافتند تقریباً همه کودکان با نزدیک شدن به پایان روز مدرسه، بخشی از توانایی خود برای کنترل رفتارهای تکانشی را از دست می‌دهند.

اما تفاوت مهم در میزان این افت بود.

کودکانی که توانستند تا پایان روز تحصیلی آرامش و تمرکز خود را بهتر حفظ کنند:

  • نمرات بالاتری در ریاضی کسب کردند؛
  • عملکرد بهتری در مهارت‌های خواندن داشتند؛
  • و حدود ۲۰ درصد بیشتر از سایر کودکان موفق به دریافت مدرک دانشگاهی چهارساله شدند.

در مقابل، کودکانی که رفتارهای پرتحرک و بی‌ثبات بیشتری نشان می‌دادند، در آینده با چالش‌های تحصیلی بیشتری مواجه شدند.

خودکنترلی یک منبع محدود است

یکی از نتایج جالب این پژوهش آن است که خودکنترلی احتمالاً یک ویژگی ثابت شخصیتی نیست.

پژوهشگران معتقدند خودکنترلی بیشتر شبیه یک منبع ذهنی است که در طول روز مصرف می‌شود و نیاز به بازیابی دارد.

به بیان دیگر، کودکان ذاتاً «خوب» یا «بد» نیستند؛ بلکه توانایی آن‌ها در مدیریت انرژی روانی و حفظ تمرکز می‌تواند در طول زمان تغییر کند.

اندرو کوئپ در این‌باره می‌گوید:

«بیشتر کودکان در پایان روز مدرسه تا حدی کنترل رفتاری خود را از دست می‌دهند. اما کودکانی که می‌توانند این کنترل را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنند، معمولاً در مدرسه عملکرد بهتری دارند و در آینده نیز موفقیت آموزشی بیشتری کسب می‌کنند.»

راه‌حل چیست؟ بازی و استراحت

اگر خودکنترلی یک منبع محدود است، پس چگونه می‌توان آن را تقویت یا بازیابی کرد؟

پاسخ پژوهشگران ساده اما مهم است: استراحت و بازی.

آن‌ها معتقدند فعالیت‌هایی مانند:

  • زنگ تفریح؛
  • بازی در فضای باز؛
  • فعالیت بدنی؛
  • و فرصت تخلیه انرژی

می‌تواند به کودکان کمک کند بخشی از انرژی ذهنی و خودکنترلی خود را بازیابی کنند.

کوئپ تأکید می‌کند:

«جامعه باید ارزش بیشتری برای زمان‌های استراحت و بازی کودکان قائل شود. این فعالیت‌ها به آن‌ها اجازه می‌دهد انرژی خود را تخلیه کنند و احتمالاً توانایی خودکنترلی خود را بازیابند. این موضوع حتی می‌تواند به یادگیری بهتر نیز کمک کند.»

والدین چه نکاتی را باید بدانند؟

یافته‌های این پژوهش پیام مهمی برای والدین و معلمان دارد.

بی‌قراری یا کاهش تمرکز کودک در ساعات پایانی روز همیشه نشانه لجبازی یا ضعف تربیتی نیست. گاهی کودک صرفاً از نظر ذهنی خسته شده و منابع خودکنترلی او کاهش یافته است.

در چنین شرایطی:

  • فراهم کردن فرصت استراحت،
  • کاهش فشارهای غیرضروری،
  • تشویق به فعالیت بدنی،
  • و ایجاد محیطی آرام

می‌تواند اثربخش‌تر از سرزنش یا تنبیه باشد.

نکته پایانی:

مطالعه جدید روان‌شناسان نشان می‌دهد توانایی کودکان در حفظ خودکنترلی طی ساعات مدرسه می‌تواند بر موفقیت تحصیلی آن‌ها در سال‌های آینده تأثیر بگذارد.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که خودکنترلی یک مهارت قابل تقویت است، نه یک ویژگی ذاتی و تغییرناپذیر.

شاید مهم‌ترین پیام این پژوهش آن باشد که کودکان برای رشد و موفقیت، تنها به درس و آموزش نیاز ندارند؛ بلکه به فرصت‌هایی برای بازی، استراحت و بازیابی انرژی روانی خود نیز احتیاج دارند. گاهی چند دقیقه دویدن در حیاط مدرسه می‌تواند به اندازه یک ساعت درس خواندن ارزشمند باشد.

جواد آل‌حبیب | کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

پایان/*

.

 

مطالب مرتبط

برنجستان