به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ دکتر پریسا کربلایی حسنی روانشناس کودک و نوجوان درباره اینکه چگونه به کودکمان در مواجهه با سوگ و از دست دادن کمک کنیم گفت: از دست دادن یک عزیز، یکی از سختترین و دردناکترین تجربههای زندگی هر فرد اس...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ دکتر پریسا کربلایی حسنی روانشناس کودک و نوجوان درباره اینکه چگونه به کودکمان در مواجهه با سوگ و از دست دادن کمک کنیم گفت: از دست دادن یک عزیز، یکی از سختترین و دردناکترین تجربههای زندگی هر فرد است. در بزرگسالی، ما با ابزارهای ذهنی و عاطفی خود تلاش میکنیم تا با این غم کنار بیاییم. اما کودکان چطور؟ دنیای کودکان به اندازه بزرگسالان برای چنین تجربههایی آماده نیست. وقتی یک عضو خانواده، دوست، یا حتی حیوان خانگی محبوب از دنیا میرود، دنیای کودک دچار تزلزل میشود.
به عنوان یک روانشناس، این حقیقت را میدانم که واکنش کودکان به سوگ با بزرگسالان متفاوت است و اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند پیامدهای طولانیمدتی داشته باشد. این راهنمای جامع به شما کمک میکند تا با درک صحیح فرآیند سوگ در کودکان، بهترین حمایت عاطفی را از فرزند خود داشته باشید.
سوگ در کودکان یک فرآیند منحصربهفرد است و ممکن است در ظاهر متفاوت از بزرگسالان به نظر برسد. کودکان غم خود را به همان روشی که بزرگسالان ابراز میکنند، نشان نمیدهند. ممکن است برای چند لحظه بسیار غمگین باشند و بلافاصله به بازی و فعالیتهای روزمره برگردند. این به معنای بیاهمیت بودن موضوع برای آنها نیست، بلکه روشی برای محافظت از خود در برابر غمی است که نمیتوانند تمام و کمال آن را درک کنند.
_ انکار و سردرگمی: کودک نمیتواند مرگ را به صورت کامل بپذیرد و ممکن است بارها بپرسد: “بابا کی برمیگرده؟”
_ احساس گناه: کودکان ممکن است فکر کنند که به نوعی در مرگ عزیزشان مقصر بودهاند (مثلاً “اگر من دیروز با او دعوا نمیکردم، الان زنده بود”).
_ خشم و پرخاشگری: ممکن است کودک خشم خود را به صورت پرخاشگری به اطرافیان، یا حتی با شکستن اسباببازیهایش نشان دهد.
_ اضطراب و ترس: ترس از دست دادن والدین دیگر، یا ترس از تنها ماندن، در کودکان سوگدیده شایع است.
_ بازگشت به رفتارهای سنین پایینتر: کودک ممکن است رفتارهایی مانند شبادراری، مکیدن انگشت یا وابسته شدن بیش از حد به والدین را از خود نشان دهد.
صحبت کردن درباره مرگ با کودکان باید با صداقت و به زبانی ساده و قابل فهم انجام شود. دروغ گفتن یا استفاده از جملات مبهم نه تنها کمکی نمیکند، بلکه ممکن است در آینده به بیاعتمادی کودک نسبت به شما منجر شود.
_ صداقت را اصل قرار دهید: از جملاتی مثل “عزیزت به خواب ابدی رفت” یا “به سفر دور رفته” استفاده نکنید. این جملات میتوانند ترس از خوابیدن یا سفر کردن را در کودک ایجاد کنند. به جای آن، از واژه “مرگ” استفاده کنید.
_ توضیح ساده و عینی: مرگ را به صورت ساده توضیح دهید. مثلاً بگویید: “وقتی یک نفر میمیرد، بدنش از کار میافتد. قلبش دیگر نمیزند، نفس نمیکشد و نمیتواند حرف بزند یا حرکت کند.”
_ به سؤالاتش پاسخ دهید: به سؤالات کودک با صبر و حوصله پاسخ دهید. اگر سؤالی را نمیدانید، صادقانه بگویید: “نمیدانم، اما در این مورد با هم فکر میکنیم.”
_ عقاید مذهبی را در نظر بگیرید: اگر اعتقادات مذهبی دارید، میتوانید از آنها برای تسکین کودک استفاده کنید. مثلاً: “با اینکه بدن مادربزرگ از کار افتاده، روحش به آرامش رسیده و ما همیشه او را در قلبمان نگه میداریم.”
گاهی اوقات با بهترین نیتها، والدین دچار اشتباهاتی میشوند که فرآیند سوگ را برای کودک دشوارتر میکند. اجتناب از این اشتباهات بسیار حیاتی است:
_ پنهان کردن حقیقت: تلاش برای پنهان کردن مرگ یا نادیده گرفتن غم کودک باعث میشود او احساس تنهایی کند و به شما اعتماد نکند.
_ نادیده گرفتن احساسات کودک: به کودک نگویید “گریه نکن” یا “قوی باش”. به او اجازه دهید احساساتش را ابراز کند. جملاتی مانند “میدونم که الان ناراحتی و اشکالی نداره که گریه کنی” بسیار آرامشبخشتر است.
_ مقایسه کردن غم کودک: هرگز غم کودک را با غم خودتان یا دیگران مقایسه نکنید.
_ توقعات نابجا: انتظار نداشته باشید کودک همیشه غمگین باشد یا بالعکس، انتظار نداشته باشید به سرعت به حالت عادی برگردد.
برای اینکه فرزندتان بتواند به شیوه سالم با این تجربه کنار بیاید، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
_ ثبات و روال روزمره: سعی کنید تا حد امکان روال عادی زندگی کودک (مثل ساعت خواب، غذا خوردن و مدرسه رفتن) را حفظ کنید. ثبات، احساس امنیت را به کودک بازمیگرداند.
_ ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات: به کودک اجازه دهید در مورد فرد از دست رفته صحبت کند و هر وقت نیاز به گریه داشت، او را در آغوش بگیرید.
_ مراسم یادبود مناسب سن: درباره شرکت در مراسم ختم با کودک صحبت کنید. اگر کودک نمیخواهد شرکت کند، به او فشار نیاورید. اگر هم میخواهد، حضور شما در کنار او بسیار مهم است.
_ ایجاد خاطرات مثبت: با مرور عکسها و فیلمهای فرد از دست رفته، به کودک کمک کنید تا خاطرات خوشی از او به یاد بیاورد.
_ مراقبت از خودتان: برای کمک به کودک، اول باید حال خودتان خوب باشد. اگر شما نتوانید با غم خود کنار بیایید، نمیتوانید حامی خوبی برای فرزندتان باشید.
در اغلب موارد، با حمایت والدین و خانواده، کودک میتواند به صورت طبیعی با سوگ کنار بیاید. اما اگر علائم زیر را در کودک مشاهده کردید، بهتر است با یک روانشناس متخصص در حوزه کودک و نوجوان مشورت کنید:
_ علائم غم و افسردگی شدید برای مدت طولانی (بیش از چند ماه)
_ بازگشت به رفتارهای سنین پایینتر به صورت مداوم و شدید
_ انزوای اجتماعی و عدم علاقه به بازی با دوستان
_ افت شدید تحصیلی
_ ابراز افکار و احساسات مربوط به آسیب رساندن به خود
سوگ یک تجربه سخت است، اما در نهایت بخشی از چرخه زندگی است که هر انسانی آن را تجربه خواهد کرد. با صبر، صداقت و حمایت بیقید و شرط، میتوانید به فرزندتان کمک کنید تا این دوره دشوار را پشت سر بگذارد و با درک این واقعیت که عزیزانمان هرگز از قلبمان نمیروند، به رشد عاطفی و ذهنی سالم ادامه دهد.
به یاد داشته باشید که شما تنها نیستید. در صورت نیاز، همیشه میتوانید از کمک متخصصان استفاده کنید. با آگاهی و حمایت درست، فرزند شما میتواند با غم از دست دادن کنار بیاید و در آینده به فردی قویتر و منعطفتر تبدیل شود.
پایان/*
.
