برای بررسی روند تغییرات، ابتدا باید پایه مزد ماهانه و مزد روزانه را از مزایای قانونی جدا کرد. جدول زیر تصویری کلی از تغییر حداقل مزد در سه سال اخیر ارائه می دهد. ارقام پایه مزد ماهانه بر مبنای ۳۰ روز محاسبه شده اند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر یکی از مهم ترین موضوعات اقتصادی برای کارگران و کارفرمایان بوده و بررسی ارقام مصوب نشان می دهد پایه مزد طی سال های ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ افزایش قابل توجهی داشته است؛ حداقل مزد روزانه کارگران از ۲ میلیون و ۳۸۸ هزار و ۷۲۸ ریال در سال ۱۴۰۳ به ۳ میلیون و ۴۶۳ هزار و ۶۵۶ ریال در سال ۱۴۰۴ و سپس به ۵ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۸۵۰ ریال در سال ۱۴۰۵ رسیده است. بر همین اساس، پایه مزد ماهانه یک کارگر حداقل بگیر با فرض ۳۰ روز کار از حدود ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ و حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۶ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است. این ارقام فقط پایه مزد را نشان می دهند و نباید با مبلغ نهایی فیش حقوقی اشتباه گرفته شوند، زیرا مزایایی مانند بن کارگری، حق مسکن، حق تاهل، حق اولاد و پایه سنوات نیز در دریافتی نهایی اثر دارند. حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر همچنین نشان می دهد درصد افزایش حداقل مزد در این سه سال به ترتیب حدود ۳۵ درصد، ۴۵ درصد و ۶۰ درصد بوده است و در سال ۱۴۰۵ علاوه بر حداقل بگیران، برای سایر سطوح مزدی نیز فرمول جداگانه ای تعیین شده است. بنابراین کارگری که بیش از حداقل مزد دریافت می کند، لزوما افزایش ۶۰ درصدی نداشته و میزان افزایش او بر اساس فرمول مربوط به سایر سطوح مزدی محاسبه می شود. در این گزارش، جدول کامل مقایسه حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر را بررسی می کنیم تا مشخص شود پایه مزد، مزد روزانه، مزایا و حداقل دریافتی در این دوره چه تغییراتی داشته است.
برای بررسی روند تغییرات، ابتدا باید پایه مزد ماهانه و مزد روزانه را از مزایای قانونی جدا کرد. جدول زیر تصویری کلی از تغییر حداقل مزد در سه سال اخیر ارائه می دهد. ارقام پایه مزد ماهانه بر مبنای ۳۰ روز محاسبه شده اند.
| شاخص | سال ۱۴۰۳ | سال ۱۴۰۴ | سال ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| افزایش حداقل مزد | حدود ۳۵ درصد | ۴۵ درصد | ۶۰ درصد |
| حداقل مزد روزانه | ۲,۳۸۸,۷۲۸ ریال | ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال | ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال |
| پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه | ۷,۱۶۶,۱۸۴ تومان | ۱۰,۳۹۰,۹۶۸ تومان | ۱۶,۶۲۵,۵۵۰ تومان |
| بن کارگری | ۱,۴۰۰,۰۰۰ تومان | ۲,۲۰۰,۰۰۰ تومان | ۲,۲۰۰,۰۰۰ تومان |
| حق مسکن | ۹۰۰,۰۰۰ تومان | ۹۰۰,۰۰۰ تومان | ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| حق تاهل | ۵۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| حق اولاد هر فرزند | حدود ۷۱۶ هزار تومان | حدود ۱ میلیون و ۳۹ هزار تومان | حدود ۱ میلیون و ۶۲۶ هزار تومان |
ارقام جدول بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره مصوبات مزد سال های مورد بررسی تنظیم شده اند. در مورد برخی مزایا، زمان اجرا و نحوه اعمال مصوبه می تواند تابع مراحل ابلاغ و مقررات مربوط باشد.
در سال ۱۴۰۳ حداقل مزد روزانه کارگران ۲ میلیون و ۳۸۸ هزار و ۷۲۸ ریال تعیین شد. با محاسبه مزد برای ۳۰ روز، پایه مزد ماهانه به حدود ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان رسید.
این رقم، پایه حقوق کارگر حداقل بگیر بود و دریافتی نهایی با اضافه شدن مزایای قانونی بیشتر می شد.
اندیشه!!معاصر نوشت: برای همین، زمانی که از «حقوق کارگران در سال ۱۴۰۳» صحبت می شود، باید مشخص شود منظور پایه مزد است یا مجموع دریافتی. کارگری که متاهل است، فرزند دارد یا سابقه یک ساله و بیشتر دارد، ممکن است علاوه بر پایه مزد از مزایای دیگری نیز برخوردار باشد.
سال ۱۴۰۴ نقطه مهمی در روند افزایش دستمزد بود. حداقل مزد روزانه به ۳ میلیون و ۴۶۳ هزار و ۶۵۶ ریال رسید و پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه حدود ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان محاسبه شد.
در این سال، حداقل مزد نسبت به سال ۱۴۰۳ با افزایش ۴۵ درصدی همراه شد. بنابراین فاصله پایه حقوق میان سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ حدود ۳ میلیون و ۲۲۵ هزار تومان بود.
در کنار پایه مزد، بن کارگری نیز افزایش یافت و به ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید. حق مسکن در جدول های منتشرشده برای این سال ۹۰۰ هزار تومان درج شده است.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
در سال ۱۴۰۵ حداقل مزد روزانه به ۵ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۸۵۰ ریال افزایش پیدا کرد. بر این اساس، پایه مزد ماهانه یک کارگر حداقل بگیر با فرض ۳۰ روز حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۶ هزار تومان است.
افزایش حداقل مزد در سال ۱۴۰۵ معادل ۶۰ درصد اعلام شده است. این رقم مربوط به حداقل مزد است و نباید تصور شود تمام کارگران، بدون توجه به سطح دستمزد قبلی خود، دقیقا ۶۰ درصد افزایش حقوق داشته اند.
برای سایر سطوح مزدی، فرمول جداگانه ای در نظر گرفته شده است و همین مسئله باعث می شود میزان افزایش حقوق کارگران در یک کارگاه یا حتی میان دو کارگر دارای شرایط متفاوت، یکسان نباشد.
یکی از ساده ترین روش ها برای مشاهده تغییرات حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر، مقایسه پایه مزد ماهانه است.
| سال | پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه | افزایش حداقل مزد |
|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | حدود ۷.۱۶۶ میلیون تومان | حدود ۳۵ درصد |
| ۱۴۰۴ | حدود ۱۰.۳۹۱ میلیون تومان | ۴۵ درصد |
| ۱۴۰۵ | حدود ۱۶.۶۲۶ میلیون تومان | ۶۰ درصد |
بررسی این ارقام نشان می دهد پایه مزد ماهانه در فاصله سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ بیش از دو برابر شده است. با این حال، افزایش اسمی دستمزد به تنهایی معیار کاملی برای ارزیابی وضعیت معیشتی کارگران نیست و برای چنین مقایسه ای باید هزینه های زندگی و نرخ تورم نیز بررسی شود.
یکی از اشتباهات رایج در محاسبه حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر این است که پایه مزد با حقوق نهایی اشتباه گرفته شود.
فیش حقوقی یک کارگر می تواند شامل چندین بخش باشد. پایه مزد، بن کارگری، حق مسکن، حق تاهل، حق اولاد، پایه سنوات و اضافه کاری از جمله مواردی هستند که بسته به شرایط کارگر و نوع قرارداد می توانند در مبلغ دریافتی اثرگذار باشند.
از طرف دیگر، کسورات قانونی نیز از مبلغ ناخالص کم می شوند و به همین دلیل مبلغی که کارگر در نهایت دریافت می کند ممکن است با مجموع مزایای اعلام شده تفاوت داشته باشد.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
حداقل مزد روزانه یکی از شاخص های اصلی برای محاسبه دستمزد است.
در سال ۱۴۰۳ این رقم ۲,۳۸۸,۷۲۸ ریال بود. در سال ۱۴۰۴ به ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال رسید و در سال ۱۴۰۵ نیز رقم ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال تعیین شد.
بنابراین در فاصله سه سال، مزد روزانه کارگر حداقل بگیر رشد قابل توجهی داشته است.
البته مزد روزانه تنها یکی از اجزای محاسبه حقوق است و برای تعیین دریافتی ماهانه باید تعداد روزهای کار، مزایا، سنوات، وضعیت تاهل و تعداد فرزندان و سایر عوامل مرتبط نیز مورد توجه قرار گیرد.
| مزایای قانونی | ۱۴۰۳ | ۱۴۰۴ | ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| بن کارگری | ۱.۴ میلیون تومان | ۲.۲ میلیون تومان | ۲.۲ میلیون تومان |
| حق مسکن | ۹۰۰ هزار تومان | ۹۰۰ هزار تومان | ۳ میلیون تومان* |
| حق تاهل | ۵۰۰ هزار تومان | ۵۰۰ هزار تومان | ۵۰۰ هزار تومان |
| حق اولاد یک فرزند | حدود ۷۱۶ هزار تومان | حدود ۱.۰۳۹ میلیون تومان | حدود ۱.۶۲۶ میلیون تومان |
| پایه سنوات | حدود ۲۱۰ هزار تومان | حدود ۲۸۲ هزار تومان | حدود ۵۰۰ هزار تومان |
این جدول نشان می دهد که افزایش حقوق کارگران تنها به پایه مزد محدود نمی شود. برخی مزایا نیز در این دوره تغییر کرده اند و در نتیجه، دریافتی ناخالص کارگر می تواند از پایه مزد بیشتر باشد.
شرایط خانوادگی یکی از عواملی است که می تواند مبلغ دریافتی کارگر را تغییر دهد.
برای مثال، حق تاهل برای کارگران مشمول شرایط مربوطه پرداخت می شود و حق اولاد نیز بر اساس تعداد فرزندان واجد شرایط محاسبه می شود.
به همین دلیل نمی توان یک رقم واحد را به عنوان «حقوق دریافتی تمام کارگران» اعلام کرد.
در سال ۱۴۰۵، برخی جدول های حقوقی حداقل دریافتی کارگر مجرد، متاهل و دارای فرزند را به صورت جداگانه محاسبه کرده اند؛ اما رقم نهایی هر فرد به شرایط قرارداد و مزایای مشمول او بستگی دارد.
افزایش ۶۰ درصدی مربوط به حداقل مزد است و برای همه کارگران قابل تعمیم نیست.
کارگرانی که دریافتی آنها بالاتر از حداقل مزد است، مشمول مقررات سایر سطوح مزدی می شوند. بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره مصوبه سال ۱۴۰۵، برای سایر سطوح مزدی افزایش ۴۵ درصدی به علاوه مبلغ ثابت روزانه تعیین شده است.
این تفاوت بسیار مهم است، زیرا ممکن است یک کارگر تصور کند چون حداقل مزد ۶۰ درصد افزایش یافته، حقوق او نیز باید دقیقا ۶۰ درصد بیشتر شود؛ در حالی که نحوه محاسبه برای سایر سطوح متفاوت است.
اگر تنها پایه مزد ماهانه را بررسی کنیم، رقم پایه مزد از حدود ۷.۱۶۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۶.۶۲۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است. بنابراین پایه مزد اسمی در این دوره بیش از دو برابر شده است.
اما این موضوع با دو برابر شدن قدرت خرید کارگران تفاوت دارد.
قدرت خرید موضوعی جداگانه است و برای بررسی آن باید تغییرات قیمت کالاها و خدمات، تورم و هزینه های خانوار نیز مورد توجه قرار گیرد.
بنابراین جدول حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر افزایش اسمی دستمزد را نشان می دهد و به تنهایی نمی تواند درباره میزان بهبود یا کاهش قدرت خرید خانوار کارگری نتیجه گیری کند.
برای محاسبه دریافتی یک کارگر، ابتدا باید پایه مزد مشخص شود و سپس مزایای قانونی مربوط به فرد به آن اضافه شود.
برای نمونه، یک کارگر متاهل دارای فرزند ممکن است علاوه بر پایه مزد، حق تاهل و حق اولاد نیز دریافت کند. اگر سابقه لازم را داشته باشد، پایه سنوات نیز می تواند به دریافتی او اضافه شود.
اضافه کاری، شب کاری، نوبت کاری و برخی مزایای دیگر نیز در صورت وجود شرایط قانونی می توانند رقم فیش حقوقی را تغییر دهند.
از سوی دیگر، بیمه و سایر کسورات قانونی نیز باید در محاسبه مبلغ خالص دریافتی لحاظ شوند.
اندیشه!!معاصر نوشت: به همین دلیل، برای پاسخ دقیق به پرسش «حقوق کارگران چقدر است؟» نمی توان فقط یک عدد اعلام کرد. باید مشخص شود کارگر حداقل بگیر است یا در گروه سایر سطوح مزدی قرار دارد، چند روز کار کرده، متاهل است یا مجرد، چند فرزند دارد و چه مزایایی به او تعلق می گیرد.
| سال | پایه مزد ماهانه | افزایش نسبت به سال قبل |
|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | ۷.۱۶۶ میلیون تومان | حدود ۳۵ درصد |
| ۱۴۰۴ | ۱۰.۳۹۱ میلیون تومان | ۴۵ درصد |
| ۱۴۰۵ | ۱۶.۶۲۶ میلیون تومان | ۶۰ درصد |
این روند نشان می دهد بیشترین درصد افزایش حداقل مزد در میان سه سال مورد بررسی مربوط به سال ۱۴۰۵ بوده است.
با این حال، برای کارگران سایر سطوح مزدی باید فرمول جداگانه سال مربوطه مورد استفاده قرار گیرد.
«حداقل دستمزد» یک رقم قانونی است که شورای عالی کار برای کارگران مشمول قانون کار تعیین می کند؛ اما «حقوق دریافتی» می تواند شامل مجموعه ای از مزد و مزایا باشد.
این تفاوت در زمان مقایسه فیش حقوقی اهمیت زیادی دارد.
ممکن است پایه مزد یک کارگر همان حداقل قانونی باشد، اما به دلیل دریافت مزایایی مانند حق اولاد، حق تاهل، پایه سنوات و اضافه کاری، مبلغ ناخالص دریافتی او بیشتر شود.
بنابراین هنگام مقایسه حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر باید مشخص کرد که مقایسه درباره کدام شاخص انجام می شود.
سال ۱۴۰۵ از نظر افزایش حداقل مزد، با افزایش ۶۰ درصدی همراه شد و حداقل مزد روزانه به ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال رسید. پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه نیز حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۶ هزار تومان محاسبه می شود.
در همین سال برای سایر سطوح مزدی افزایش متفاوتی در نظر گرفته شده است.
بنابراین کارفرمایان و کارگران هنگام محاسبه حقوق باید علاوه بر درصد افزایش، جدول رسمی مزد و شرایط فردی کارگر را نیز بررسی کنند.
بررسی حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر نشان می دهد پایه مزد از حدود ۷.۱۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰.۳۹ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ و سپس به حدود ۱۶.۶۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
در این بازه، حداقل مزد به ترتیب حدود ۳۵ درصد، ۴۵ درصد و ۶۰ درصد افزایش داشته است.
با این حال، این ارقام به معنای یکسان بودن دریافتی تمام کارگران نیست. کارگران حداقل بگیر و کارگران سایر سطوح مزدی فرمول های متفاوتی برای افزایش حقوق دارند.
از سوی دیگر، مزایایی مانند حق مسکن، بن کارگری، حق تاهل، حق اولاد و پایه سنوات نیز در رقم نهایی فیش حقوقی اثرگذار هستند.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
در نتیجه، برای مقایسه دقیق حقوق و دستمزد کارگران در سه سال اخیر باید میان پایه مزد، مزایای قانونی، حقوق ناخالص و دریافتی خالص تفاوت قائل شد. جدول های ارائه شده در این گزارش، تصویر کلی از تغییر پایه مزد و برخی مزایا را نشان می دهند و برای محاسبه فیش حقوقی هر فرد باید شرایط همان کارگر بررسی شود.
اندیشه!!معاصر نوشت: در سال ۱۴۰۵ حداقل مزد روزانه به ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال و پایه مزد ماهانه ۳۰ روزه به حدود ۱۶.۶ میلیون تومان رسیده است؛ با این حال، مبلغ نهایی فیش حقوقی هر کارگر به مزایا، سابقه، وضعیت خانوادگی، اضافه کاری و کسورات قانونی نیز وابسته است. بنابراین کارگران برای اطلاع از رقم دقیق حقوق خود باید مصوبه مزد سال جاری و حکم یا فیش حقوقی شخصی خود را ملاک قرار دهند.
پایان/*
.
