افراد بسیار باهوش اغلب به «کمحوصلگی» یا «بیصبری» متهم میشوند؛ اما روانشناسان معتقدند این ویژگی همیشه یک نقطهضعف نیست و در بسیاری از موارد، بازتابی از تواناییهای شناختی بالاتر است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ ۲ عادت «بیحوصلگی» که افراد بسیار باهوش دارند؛ از نگاه یک روانشناس
افراد بسیار باهوش اغلب به «کمحوصلگی» یا «بیصبری» متهم میشوند؛ اما روانشناسان معتقدند این ویژگی همیشه یک نقطهضعف نیست و در بسیاری از موارد، بازتابی از تواناییهای شناختی بالاتر است.
شاید همکار یا شریک زندگی شما از اینکه پیش از پایان یک بحث، موضوع را عوض میکنید یا تصمیمی را که قرار بود یک هفته درباره آن فکر شود، ظرف دو روز میگیرید، تعجب کند. در محیط کار نیز ممکن است همان فردی باشید که در حالیکه دیگران هنوز درباره یک ایده بحث میکنند، شما به مرحله اجرای آن رسیدهاید یا پرسشی مطرح میکنید که چند گام از روند جلسه جلوتر است.
بسیاری از افراد باهوش بارها این جمله را شنیدهاند: «کمی آرامتر پیش برو»، «بیشتر صبر داشته باش» یا «به دیگران فرصت بده».
اما آنچه کمتر گفته میشود این است که این بیصبری، لزوماً یک نقص شخصیتی نیست. پژوهشهای روانشناسی شناختی نشان میدهد برخی از انواع بیقراری ذهنی، نهتنها با هوش بالا در تضاد نیستند، بلکه میتوانند یکی از نشانههای آن باشند.
در ادامه با دو عادتی آشنا میشویم که روانشناسان آنها را از ویژگیهای رایج افراد بسیار باهوش میدانند.
یکی از مهمترین ویژگیهای افراد باهوش، چیزی است که روانشناسان آن را «نیاز به شناخت» (Need for Cognition) مینامند؛ یعنی تمایل شدید به فکر کردن، تحلیل کردن و رسیدن به پاسخ.
این افراد وقتی با یک سؤال، مسئله یا ابهام روبهرو میشوند، ذهنشان بهسختی میتواند آن را نادیده بگیرد. تا زمانی که پاسخ مناسبی پیدا نکنند، احساس ناآرامی میکنند.
به همین دلیل ممکن است:
این رفتار گاهی از بیرون بهصورت بیحوصلگی یا عجله دیده میشود، اما در واقع نشاندهنده تحمل پایین آنها نسبت به ابهام شناختی است، نه کمبود صبر.
برای چنین افرادی، باقی ماندن سؤالهای بیپاسخ یا رها شدن یک مسئله، هزینه ذهنی بالایی دارد.
عادت دوم، ترک سریع موقعیتهایی است که از نظر آنها ناکارآمد، بیهدف یا اتلاف وقت هستند.
پژوهشگران این موضوع را با مفهومی به نام «تفکر سطح انتزاعی» (Construal Level Thinking) توضیح میدهند.
افراد باهوش معمولاً سریعتر میتوانند تصویر کلی یک موضوع را ببینند و تشخیص دهند که آیا ادامه یک بحث، جلسه یا فعالیت ارزش زمانی که صرف آن میشود را دارد یا خیر.
به همین دلیل ممکن است:
این رفتار ممکن است از سوی دیگران بهعنوان بیحوصلگی یا حتی بیاحترامی تعبیر شود، اما در بسیاری از موارد هدف آن صرفهجویی در منابع ذهنی و تمرکز بر موضوعات مهمتر است.
روانشناسان معتقدند وجه مشترک هر دو عادت، تمایل شدید به رسیدن به نتیجه و بسته شدن حلقههای ذهنی است.
برای افراد باهوش:
به همین دلیل آنها تلاش میکنند هرچه سریعتر ابهام را کاهش دهند و مسیر مؤثرتری را انتخاب کنند.
البته این به معنای آن نیست که هر فرد عجول یا کمحوصله، الزاماً باهوشتر است. روانشناسان تأکید میکنند آنچه اهمیت دارد «بیصبری سازنده» است؛ یعنی بیقراریای که از میل به یادگیری، حل مسئله و پیشرفت ناشی میشود، نه از تکانشگری یا ناتوانی در کنترل هیجان.
پژوهشها نشان میدهد افرادی که درگیر فعالیتهای شناختی عمیقتر هستند، معمولاً بیش از دیگران به دنبال حل سریع مسائل، کاهش ابهام و استفاده بهینه از زمان خود هستند.
اگر اطرافیان گاهی شما را فردی کمحوصله میدانند، شاید بد نباشد علت آن را دقیقتر بررسی کنید. در برخی افراد، این ویژگی میتواند نشانهای از ذهنی باشد که بهطور مداوم در جستوجوی پاسخ، معنا و کارآمدی است.
با این حال، روانشناسان یادآور میشوند که حتی «بیصبری سازنده» نیز زمانی بیشترین اثر را دارد که با مهارتهای ارتباطی، همدلی و درک سرعت متفاوت دیگران همراه شود؛ زیرا هوش بالا زمانی ارزشمندتر خواهد بود که دیگران نیز بتوانند با آن همراه شوند.
نویسنده: جواد آلحبیب | کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
پایان/*
.
