کودک قانونگریز، کودک بدی نیست. او در حال آزمایش دنیای اطرافشه و به دنبال فهمیدن اینه که: چه چیزی قابل قبوله؟ چطور میتونه تأثیرگذار باشه؟ و آیا بزرگترها، واقعاً پای حرفشون میمونن یا نه؟
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، دکتر پریسا کربلایی حسنی در پاسخ به سوال ارسالی همراهان همیشگی اندیشه قرن درباره چگونگی رفتار والدین با کودکانی که قوانین رو زیر پا می گذارند، گفت:
«صد بار گفتم قبل از رفتن به اتاق خواهرت اجازه بگیر!»
«چرا همیشه خلاف قانون خونهمونه عمل میکنی؟»
«مگه نگفته بودم بعد از کارتون باید مسواک بزنی؟»
اگر شما هم بارها و بارها قوانین سادهٔ خانهتون رو به کودک یادآوری کردید ولی باز هم زیر پا گذاشته، بدونید که تنها نیستید.
اما خبر خوب اینه: رفتار قانونگریز کودک، قابل درکه و میتونه با روشی درست، به رفتاری متعهدانه تبدیل بشه.
تو این مطلب یاد میگیریم:
چرا کودکان قوانین رو نادیده میگیرن؟
چه اشتباهاتی از سمت والدین باعث ادامهی این رفتار میشه؟
چطور قوانین رو طوری معرفی کنیم که کودک بخواد رعایتشون کنه
و در نهایت، چطور با تخطی از قانون برخورد کنیم، بدون خشم، تهدید یا تسلیم شدن
دلایل زیادی پشت این رفتار وجود داره. بعضی از رایجترینهاش:
۱. کودک هنوز درک درستی از “قانون” نداره
برای کودک ۳ تا ۷ سال، قانون مفهومی منعطفه. او بر اساس میل و هیجان لحظهای عمل میکنه، نه اصول ثابت.
یادگیری «چرا قانون هست» نیاز به تکرار، توضیح و زمان داره.
۲. قانونها خیلی زیاد یا گیجکننده هستن
وقتی هر روز یک قانون جدید میذاریم، یا چند قانون رو همزمان میخوایم اجرا کنیم، کودک سردرگم میشه و نمیتونه پایبند بمونه.
۳. قانونها اجرا نمیشن
اگر بعضی وقتها سختگیری کنیم و بعضی وقتها نه، کودک یاد میگیره که «اگه اصرار کنم یا صبر کنم، از قانون رد میشم.»
۴. توجه منفی میگیره
برای بعضی بچهها، بیتوجهی کامل از طرف والدین سختتر از دعوا شدنه. پس قانونشکنی میکنن چون تنها راه جلب توجهه.
۵. نیاز به استقلال
گاهی قانونگریزی، نشونهٔ رشد فکری کودک برای داشتن قدرت تصمیمگیریه. اون داره آزمایش میکنه که آیا خودش هم میتونه قانونگذار باشه یا نه.
دکتر پریسا کربلایی حسنی: کودکانی که قوانین رو زیر پا می گذارند: دلیلش چیه و چطور رفتار کنیم؟
_تغییر مداوم قوانین یا استثنا قائل شدن بیشازحد
_تهدید زیاد ولی عمل نکردن
_دعوا کردن بدون آموزش جایگزین
^تحقیر یا برچسبزدن (مثل: «همیشه خلاف میکنی!» یا «تو اصلاً قانون نمیفهمی!»)
_مقایسه با دیگران (مثل: «ببین خواهرت چقدر قانونمداره، تو چرا نیستی؟»)
۱. قانونها رو کم، واضح و ساده نگه دارید
قانونهایی که کودک باید رعایت کنه:
کوتاه باشن (مثلاً: «اسباببازی رو بعد از بازی جمع کن»)
قابل درک باشن (نه: «رفتار محترمانه داشته باش!» بلکه: «با صدای معمولی حرف بزن»)
۲. برای هر قانون، دلیل بیارید
کودک نیاز داره بدونه چرا باید از قانونی پیروی کنه.
مثلاً:
«ما موقع غذا خوردن موبایل نمیزنیم، چون این زمان، وقت کنار هم بودنه.»
۳. با کودک در تدوین بعضی قانونها مشارکت کنید
وقتی کودک در ساختن قانون مشارکت داشته باشه، بیشتر احساس مالکیت میکنه و تمایل داره رعایتش کنه.
مثلاً بپرسید: «فکر میکنی برای تموم کردن تماشای کارتون، چه قانونی میتونیم بذاریم که هم تو خوشحال باشی، هم زمان خوابت حفظ بشه؟»
۱. آروم و قاطع قانون رو یادآوری کنید
نه سرزنش، نه تهدید.
مثلاً: «قانونمون اینه که وسایل رو بعد از استفاده جمع کنیم. الان وقتشه.»
۲. پیامد منطقی و مستقیم اجرا کنید
مثلاً اگر قانون اینه که «بازی بعد از انجام تکلیف درسی»، و رعایت نمیشه:
«تا وقتی تکلیف انجام نشده، بازی رو کنار میذاریم. بعدش میتونی ادامه بدی.»
نه تنبیه، نه محرومیت شدید. فقط پیامد روشن و مرتبط.
۳. قانونشکنی رو شخصی نکنید
بهجای «تو همیشه حرف گوش نمیدی»، بگید:
«الان قانونمون رعایت نشد. بیا دوباره مرورش کنیم.»
۴. وقتی قانون رعایت شد، تشویق کلامی کنید
«خیلی خوب بود که یادت بود بدون یادآوری، اسباببازیهاتو جمع کردی. این یعنی داری به قوانین احترام میذاری!»
تشویق باعث تقویت رفتار خوبه، نه فقط تنبیه باعث توقف رفتار بد.
اگر کودک بهطور مداوم قانونگریزی میکنه:
بررسی کنید آیا قانونها زیاد یا سختگیرانه هستن؟
آیا کودک به توجه مثبت کافی دسترسی داره؟
آیا در خانه، الگویی هست که خودش قوانین رو رعایت نکنه؟
آیا کودک دچار تنش، اضطراب، رقابت با خواهر و برادر یا احساس نادیده گرفته شدنه؟
«من دارم سعی میکنم دیده بشم، شنیده بشم، یا احساس کنترل داشته باشم.»
اگر فقط سرکوب بشه، پیام به شکلهای دیگه (مثل پرخاش، دروغ، لجبازی) ظاهر میشه.
کودک قانونگریز، کودک بدی نیست.
او در حال آزمایش دنیای اطرافشه و به دنبال فهمیدن اینه که:
چه چیزی قابل قبوله؟
چطور میتونه تأثیرگذار باشه؟
و آیا بزرگترها، واقعاً پای حرفشون میمونن یا نه؟
با آرامش، ثبات، مشارکت و احترام، میشه از کودک قانونگریز، یک کودک مسئول ساخت.
نه با تهدید، نه با تسلیم شدن، بلکه با «هدایت فعال و محترمانه».
پایان/*
.
