به راحتی می توان به شدت در حالات و زبان بدن کودک پی برد. ما معمولاً از دیدن هیجانی که با چشمان گشاد، آرواره افتاده و جیغ می‌کشد، زمانی که کودک با چیزی «مسحورکننده» روبرو می‌شود، لذت می‌بریم. Enchantment اکنون به جای ترس برای توصیف درگیری روان، کنجکاو، خلاقانه و مجذوب کننده با دنیای اطرافمان استفاده می شود (مه، 2023).

آیا در عصر مدرن تحت تسلط دیجیتالی و آینده محور ما، آیا جوهره طلسم دوران کودکی به طور فزاینده ای گریزان است؟

در جریان بازدید اخیر از یک پرورشگاه در بوگوتا، کلمبیا، شاهد عبارات عمیقی از هیبت همراه با غیبت کامل چیزی دیجیتالی بودم. این یتیم خانه ۱۲۵ کودک از نوزادان تا پانزده ساله را در خود جای داده بود که همگی تجارب نامطلوب دوران کودکی از جمله فقر، گرسنگی، بی توجهی، رها شدن یا سوء استفاده احتمالی را تجربه کرده بودند. در حالی که خودم را آماده کرده بودم تا با کودکان مبتلا به PTSD، اضطراب، علائم کمبود توجه، مسائل دلبستگی و غم و اندوه فراگیر دست و پنجه نرم کنم، اما واقعیت به طرز شگفت انگیزی متفاوت بود. من هیبت را در عمل، همراه با شادی مسری، مهربانی، ارتباط و توجه صبورانه تماشا کردم.

برای بازدید بعد از ظهرمان، پیتزا، هدایا و دوربین پولاروید آوردیم. متوجه دختر جوانی شدم که چشمانش نرم و کنجکاو بود و مادر دوستم را مطالعه می کرد، زنی که در آستانه جشن تولد 90 سالگی بود. این لحظه آرام احترام نشان دهنده احترام و کنجکاوی ذاتی در کودکان بود. وقتی بچه‌ها تصاویرشان را به شکلی جادویی در فیلم پولاروید مشاهده می‌کردند، شادی چشم‌های گشاد را دیدم. پسری با هیجان به اسپانیایی از من پرسید: “این منم؟” همانطور که او تمام جزئیات عکس خود را بررسی کرد. پسر دیگری در حالی که لب هایش را می لیسید و با تشکر دست می زد، صبورانه منتظر تکه پیتزایش نشست.

منبع: Cheralyn Leeby

در حالی که شاهد این حس حضور و شگفتی بودم، تجربه ای پشت سر هم از “هیبت زده شدن” را احساس کردم. من تحت تأثیر شیوه هایی که بچه ها هر لحظه از آن لذت می بردند، متاثر شدم. آنها هدایای خود را پاره نکردند. در عوض، آنها بسته بندی را دست نخورده رها کردند و کلمات چاپ شده روی برچسب ها و پتانسیل تخیلی موجود در آن را بررسی کردند.

آیا ممکن است این کودکان بدون خانواده و تکنولوژی روز بیشتر باشند “طلسم شده” از کودکانی که از نظر فنی همه چیز دارند؟”

این مقایسه یک سوال مهم را در مورد نقش فناوری در شکل دادن به تجربیات و ظرفیت کودکان ما برای شگفتی ایجاد می کند. کاترین می، در کتابش افسون (2023)، نشان می دهد که تمرکز بی وقفه زندگی مدرن بر بهره وری و کارایی به طور قابل توجهی توانایی ما برای تجربه هیبت و شگفتی را کاهش می دهد.

هیبت و رشد کودک

هیبت، که به عنوان احساس احترام و شگفتی تعریف می شود، نقش مهمی در رشد عاطفی و اجتماعی ایفا می کند (کلتنر، 2022). هیبت ناشی از تجربیاتی است که درک ما از جهان را به چالش می کشد (کلتنر، 2022، می، 2023). این احساس اهمیت خود را کاهش می دهد و ارتباطات و سخاوت با دیگران را افزایش می دهد (مونروی و کلتنر، 2022b). تحقیقات بر تأثیر ترس بر مغز و بدن ما تأکید می کند، رفتارهای اجتماعی را ترویج می کند و سیتوکین های التهابی مرتبط با استرس و بیماری های مزمن را کاهش می دهد (Monroy & Keltner, 2022a, Stellar et al., 2015). با تحریک مراکز کنجکاوی و اکتشاف در مغز، یادگیری و حفظ حافظه را افزایش می دهد (گروبر و رانگانات، 2019). حتی دوزهای کوتاه ترس به طور قابل توجهی بر سلامت، استدلال، استرس و روابط تأثیر می گذارد (کلتنر، 2022).

هیبت و مصرف دیجیتال

ارتباط احتمالی بین کاهش مصرف دیجیتال و افزایش تجارب هیبت به وضوح در پرورشگاه مشهود بود. در این محیط بدون فناوری، کودکان به طور کامل با محیط اطراف خود، داوطلبان و یکدیگر درگیر می‌شوند و در نتیجه فرصت‌ها را برای کنجکاوی و شادی مرتبط چند برابر می‌کنند. در مقابل، مصرف ثابت و مداوم دیجیتال تمایل به کاهش شگفتی دارد و از تجربیات مشترک منحرف می شود. تحقیقات تأیید می کند که زمان بیش از حد صفحه نمایش با کاهش فاصله توجه و کاهش ظرفیت برای درگیری عمیق مرتبط است که هر دو برای تجربه هیبت بسیار مهم هستند (Twenge & Campbell, 2018).

تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که کودکان در مناطق کمتر توسعه‌یافته جهان، سطوح بالاتری از رضایت از زندگی و رفاه را گزارش می‌کنند (Helliwell et al., 2021). در واقع، کودکان با قرار گرفتن محدود در معرض دستگاه های دیجیتال، روابط بین فردی قوی تر و قدردانی بیشتری از شادی های ساده نشان می دهند (هلی ول و همکاران، 2021). بنابراین، محیط‌هایی که تعاملات مستقیم و بدون واسطه را تقویت می‌کنند و برای هیبت آماده هستند، به کودکان اجازه می‌دهند تا مهارت‌های عاطفی و اجتماعی سالم‌تری را توسعه دهند.

تفاوت در سطوح شادی در محیط‌ها ممکن است تحت تأثیر هنجارها و انتظارات فرهنگی بیشتر از رسانه‌های اجتماعی امروزی باشد. در جوامع با تکنولوژی پایین تر، احتمال کمتری وجود دارد که کودکان انتظارات خود را با تصاویر گسترده و اغلب غیر واقعی از زندگی که در رسانه های اجتماعی مشاهده می شود، شکل دهند. تحقیقات روان‌شناختی نشان می‌دهد که مدیریت انتظارات و قدردانی از زمینه‌های فوری فرد ارتباط نزدیکی با شادی دارد (Schwarz & Strack, 1999). این منجر به یک زندگی رضایت بخش تر و رضایت بخش تر می شود. در یتیم خانه به نظر می رسید که بچه ها به راحتی شادی می یابند، بدون مقایسه یا احساس کمبود.

کاربردهای عملی برای والدین و آموزش مدرن

برای ایجاد محیط هایی که باعث افزایش هیبت و کاهش ایرادات روانی ناشی از اضافه بار دیجیتال می شود، چندین استراتژی را می توان اجرا کرد:

• تشویق فعالیت های خارج از منزل: تعامل منظم با طبیعت باعث افزایش احساس ترس و افزایش رفاه کلی می شود (مه، 2023). فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، تماشای پرندگان یا تماشای ستارگان می‌توانند به کودکان با وسعت دنیای طبیعی برخورد مستقیم داشته باشند و سلامت عاطفی آن‌ها را افزایش دهند (کلتنر، 2022).
• ایجاد مناطق و زمان‌های عاری از فناوری: ایجاد زمان‌ها و مناطق خاص بدون وسایل دیجیتال به کودکان کمک می‌کند تا به طور کامل‌تر در زمان حال مشارکت کنند و تجربیات غنی‌تر و الهام‌بخش‌تر را پرورش دهند.
• مشاهده ذهن آگاهانه را ترویج دهید: آموزش به کودکان برای مشارکت در مشاهده آگاهانه می تواند به طور قابل توجهی ظرفیت آنها را برای ترس افزایش دهد. تشویق آنها به توجه به شگفتی های کوچک جهان، مانند طرح های پیچیده در یک گل، می تواند قدردانی آنها از زیبایی زندگی را عمیق تر کند (مه، 2023).

نتیجه گیری

چالش ما در دنیای دیجیتالی اشباع شده این است که در نظر بگیریم که چگونه فناوری بر رشد و شادی کودکان تأثیر می گذارد. با ایجاد محیط‌هایی که اضافه بار دیجیتالی را کاهش می‌دهند و هیبت را افزایش می‌دهند، به پرورش نسلی کمک می‌کنیم که بتواند ارتباط معناداری با جهان و افراد اطراف خود حفظ کند. شادی و ارتباط قابل توجهی که در کودکان یتیم بوگوتا مشاهده می‌شود، تأیید قدرتمندی از قدرت غنی‌کننده هیبت است و به ما یادآوری می‌کند که اغلب اوقات، ساده‌ترین لحظات زندگی، فارغ از حواس‌پرتی دیجیتال، جایی است که شادی واقعی نهفته است.