به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، در واپسین سال‌های دهه ۱۹۸۰، نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا با چالشی جدی مواجه بود: جنگنده‌های A-6 اینترودر و A-7 کورسیر که از ستون‌های اصلی ناوگان تهاجمی و رزمی این نیرو محسوب می‌شدند، در آستانه بازنشستگی قرار داشتند و دیگر توان رقابت با تهدیدات نوین را نداشتند. در چنین شرایطی، آمریکا به دنبال جانشینی قابل اتکا و چندمنظوره بود که بتواند خلأ عملیاتی ناشی از کنار گذاشتن این پلتفرم‌های قدیمی را به‌سرعت جبران کند.

مسیر پرپیچ‌و‌خم جایگزینی؛ از پروژه A-12 تا رد نسخه دریایی اف-۲۲

نخستین گزینه، پروژه بلندپروازانهٔ A-12 Avenger II بود؛ جنگنده‌ای پنهان‌کار با طراحی مثلثی‌شکل که قرار بود آینده حملات تهاجمی دریایی آمریکا را شکل دهد. اما تأخیرهای گسترده، افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها و چالش‌های فنی موجب شد وزارت دفاع ایالات متحده در اقدامی بی‌سابقه، پروژه را در میانهٔ راه لغو کرده و شرکت‌های مسئول را به بازپرداخت میلیاردها دلار وادار کند.

در کنار آن، طرح ساخت نسخه ناونشین از اف-۲۲ رپتور نیز مطرح شد، اما پیچیدگی‌های فنی، هزینه‌های بالا و عدم استقبال کنگره، این گزینه را هم به بایگانی سپرد.

تولد سوپر هورنت؛ انتخاب از سر اجبار یا نبوغ مهندسی؟

همه چیز درباره قابلیت های راداری و الکترونیکی سوپر هورنت/ از برد کشف تا جنگ الکترونیک پیشرفته

در نهایت، تنها یک گزینه باقی ماند: توسعه‌یافته‌ترین نسخه از اف/ای-۱۸ هورنت، جنگنده‌ای موفق اما نیازمند تحول بنیادی. این طرح که با نام غیررسمی «هورنت ۲» شناخته می‌شد، پایه‌گذار آن چیزی شد که امروز به نام F/A-18E/F Super Hornet شناخته می‌شود.

پنج پیش‌نمونهٔ اولیه با دستور مستقیم دولت فدرال ساخته شد. در سال ۱۹۹۵، این هواگرد جدید برای نخستین بار به آسمان برخاست. بدنه‌ای بزرگ‌تر، آیرودینامیکی بازطراحی‌شده، قدرت موتوری ارتقاءیافته و سطح مقطع راداری تا ۹۰ درصد کاهش‌یافته، تنها بخشی از تفاوت‌های آن با مدل پایه هورنت بود.

پرنده‌ای قدرتمندتر، چابک‌تر و کم‌هزینه‌تر

سوپر هورنت از نظر ابعاد، حدود ۲۰ درصد بزرگ‌تر از هورنت کلاسیک بود. این افزایش اندازه نه‌تنها ظرفیت حمل سوخت را ۳۰ درصد افزایش داد، بلکه شعاع عملیاتی آن را نیز تا ۴۰ درصد گسترش داد. هر بال یک آویزگاه اضافی برای سلاح داشت تا تعداد کل جایگاه‌ها از ۹ به ۱۱ افزایش یابد. موتورهای قدرتمند General Electric F414 نیز توان رانش این جنگنده را نسبت به نسل قبل، بیش از ۳۵ درصد افزایش دادند.

در عین حال، با کاهش پیچیدگی‌های مکانیکی و الکترونیکی، هزینه نگهداری به نصف تقلیل یافت؛ فاکتوری مهم برای هر نیروی هوایی.

ارتقاء مستمر؛ از Block II تا Block III

با ورود رسمی سوپرهورنت به ناوگان در اوایل دهه ۲۰۰۰، روند ارتقاء این جنگنده متوقف نشد. در نسخه Block II، رادار آرایه‌فازی پیشرفته AN/APG-79 نصب شد؛ راداری با توان شناسایی اهداف از فاصله ۳۰۰ کیلومتری، درگیری هم‌زمان با چند هدف و نقشه‌برداری دقیق سه‌بعدی از زمین و دریا.

در کنار آن، سامانهٔ نشانه‌گیری فروسرخ AFTLIR، سامانهٔ هشدار راداری پیشرفته، تجهیزات جنگ الکترونیک نسل سوم و توانایی تبادل داده‌ها با سایر سامانه‌های عملیاتی به‌کار گرفته شدند. همه این فناوری‌ها، برگرفته از پروژه جنگنده نسل پنجمی X-32 بوئینگ بودند که در رقابت با F-35 شکست خورد اما میراث آن در سوپر هورنت حفظ شد.

سوپر هورنت Block III؛ جنگنده‌ای برای قرن بیست‌ویکم

از سال ۲۰۲۱، نسخهٔ Block III Super Hornet وارد خدمت شد. با نصب مخازن سوخت تطبیقی، برد آن به بیش از ۴۷۰۰ کیلومتر افزایش یافته است. کابین دیجیتال کاملاً ارتقاء یافته، سیستم‌های ارتباط امن ماهواره‌ای، سامانه دید حرارتی با توان رادار خاموش و آرایش کاهش‌دهنده سطح مقطع راداری، این نسخه را به یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های نسل چهار و نیم بدل کرده است.

نسخه جنگ الکترونیک؛ EA-18G Growler

در کنار مدل‌های تهاجمی، نسخهٔ تخصصی جنگ الکترونیک EA-18G Growler نیز بر پایهٔ سوپرهورنت ساخته شده است. با اشتراک بیش از ۹۰ درصد قطعات با نسخه اصلی، این جنگنده به‌جای حمل بمب، از تجهیزات کشف رادارهای دشمن، اختلال الکترونیکی و موشک‌های ضد رادار استفاده می‌کند. تاکنون بیش از ۱۵۰ فروند گراولر تولید شده است.

رقبا و جایگاه جهانی

سوپر هورنت در کنار رافائل فرانسه، تایفون انگلیس-آلمان، و گریپن سوئد، در میان برترین جنگنده‌های نسل ۴.۵ جهان جای دارد. گرچه رافائل در تسلیحات موشکی برتری‌هایی دارد و تایفون از قدرت سوپرکروز برخوردار است، اما برتری سوپرهورنت در رادار، الکترونیک و هزینه‌های عملیاتی پایین‌تر باعث شده بسیاری از نیروهای هوایی دنیا، از جمله استرالیا، آن را به‌عنوان گزینهٔ اصلی خود انتخاب کنند.

اف/ای-۱۸ سوپر هورنت، از دل یک بحران فنی و اقتصادی متولد شد، اما امروز به یکی از ستون‌های قدرتمند نیروی دریایی ایالات متحده و کشورهای متحد آن تبدیل شده است. طراحی پخته، الکترونیک پیشرفته، هزینه نگهداری منطقی، و توانایی اجرای گستره‌ی وسیعی از مأموریت‌های رزمی، این جنگنده را به انتخابی موفق و آینده‌دار بدل کرده است.

اندیشه قرن را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.