نسلی که با یک کاسه غلات شام می خورد و در تاریکی به خانه برمی گردد! | آیا استقلال زودهنگام بهای عاطفی دارد؟
روانشناسان میگویند کودکانی که زودتر از همسالان خود مسئولیتپذیر شدند، در بزرگسالی هم نقاط قوت ویژهای دارند و هم چالشهای عاطفی پنهان
روانشناسان میگویند کودکانی که زودتر از همسالان خود مسئولیتپذیر شدند، در بزرگسالی هم نقاط قوت ویژهای دارند و هم چالشهای عاطفی پنهان
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛نسلی که با یک کاسه غلات شام میخورد و در تاریکی به خانه برمیگشت؛ آیا استقلال زودهنگام بهای عاطفی دارد؟ روانشناسان میگویند کودکانی که زودتر از همسالان خود مسئولیتپذیر شدند، در بزرگسالی هم نقاط قوت ویژهای دارند و هم چالشهای عاطفی پنهان
اگر از نسل کودکانی هستید که پس از مدرسه با کلیدی آویزان به گردن وارد خانه میشدند، غذای خود را گرم میکردند و ساعتها بدون حضور والدین وقت میگذراندند، احتمالاً از همان سالهای کودکی یاد گرفتهاید مشکلاتتان را خودتان حل کنید.
برای بسیاری از کودکان دهههای گذشته، استقلال یک ویژگی شخصیتی نبود؛ بلکه بخشی از سبک زندگی و ضرورتی برای ادامه روزمره زندگی بود.
امروز، بسیاری از همان کودکان به بزرگسالانی تبدیل شدهاند که خانواده تشکیل دادهاند، فرزند دارند و مسئولیتهای مهمی را بر عهده گرفتهاند. اما روانشناسان معتقدند همان استقلالی که زمانی به بقای روانی آنها کمک میکرد، ممکن است اکنون در قالب چالشهای عاطفی خود را نشان دهد.
اصطلاح «Latchkey Kids» به کودکانی اشاره دارد که به دلیل اشتغال والدین، بخش قابل توجهی از روز را بدون حضور بزرگترها سپری میکردند.
در بسیاری از موارد، این وضعیت ناشی از بیتوجهی یا بیمسئولیتی والدین نبود. بسیاری از پدران و مادران برای تأمین هزینههای زندگی ناچار بودند ساعات طولانی کار کنند و فرزندان نیز ناخواسته بخشی از مسئولیتهای زندگی را بر عهده میگرفتند.
این کودکان یاد میگرفتند:
این تجربهها به شکلگیری مهارتهایی ارزشمند مانند تابآوری، مسئولیتپذیری و خوداتکایی کمک میکرد.
اما در کنار این نقاط قوت، پیامی پنهان نیز در ذهن کودک شکل میگرفت:
«نیاز داشتن به دیگران ممکن است دردسرساز باشد.»
در دوران بزرگسالی، همین باور میتواند به نوعی زره روانی تبدیل شود.
فردی که در کودکی آموخته همه چیز را به تنهایی مدیریت کند، ممکن است در بزرگسالی نیز از درخواست کمک اجتناب کند؛ حتی زمانی که به حمایت دیگران نیاز دارد.
این افراد معمولاً:
«سام گلدستاین»، روانشناس، در اینباره میگوید:
«بزرگسالانی که بیش از حد مستقل هستند، ممکن است در صمیمیت عاطفی و تنظیم هیجانهای خود با چالش مواجه شوند.»
به همین دلیل، برخی افراد در روابط عاطفی یا خانوادگی به جای بیان احساسات خود، صرفاً به حل مسئله یا سکوت روی میآورند.
در برخی خانوادهها، مسئولیت کودکان تنها به مراقبت از خود محدود نمیشود.
روانشناسان این وضعیت را «والدشدگی» یا Parentification مینامند.
در این شرایط، کودک ناخواسته نقش یک بزرگسال را بر عهده میگیرد و مسئولیتهایی فراتر از سن خود را تحمل میکند.
برای مثال:
به مرور زمان، کودک هویت خود را با نقش «فرد مسئول خانواده» تعریف میکند.
در نتیجه، هنگامی که بزرگ میشود، دریافت مراقبت و حمایت از دیگران برایش تجربهای ناآشنا و حتی ناراحتکننده خواهد بود.
نکته جالب اینجاست که بسیاری از والدینی که در کودکی مجبور به خوداتکایی بودهاند، ناخواسته همین الگو را به فرزندان خود منتقل میکنند.
آنها ممکن است از نظر عملی والدین مسئولیتپذیر و دلسوزی باشند، اما در سطح عاطفی همچنان از درخواست کمک یا ابراز آسیبپذیری اجتناب کنند.
برای مثال، ممکن است فرزند بزرگسال در بحبوحه یک بحران زندگی همچنان اصرار داشته باشد که:
این رفتار نشانه توانمندی است، اما گاهی نشان میدهد فرد یاد نگرفته در کنار حل مسئله، از حمایت عاطفی دیگران نیز بهره ببرد.
روانشناسان تأکید میکنند هدف، کنار گذاشتن خوداتکایی نیست.
استقلال همچنان یکی از ارزشمندترین مهارتهای زندگی محسوب میشود.
افرادی که در شرایط سخت رشد کردهاند معمولاً:
اما در کنار این مهارتها، لازم است توانایی دیگری نیز رشد کند:
وابستگی متقابل یا Interdependence
وابستگی متقابل به این معناست که فرد در عین حفظ استقلال، بتواند در مواقع نیاز از دیگران کمک بگیرد و روابط حمایتی سالمی برقرار کند.
متخصصان سلامت روان چند راهکار ساده پیشنهاد میکنند:
حتی در مسائل کوچک، اجازه دهید دیگران به شما کمک کنند.
همه مشکلات نیاز به راهحل فوری ندارند؛ گاهی فقط شنیده شدن کافی است.
کمک خواستن نشانه ضعف نیست؛ بخشی از سلامت روان است.
به افراد مورد اعتماد اجازه دهید از نگرانیها و دغدغههای شما آگاه شوند.
نسلی که در کودکی با کمترین امکانات و بیشترین مسئولیت رشد کرد، مهارتهای ارزشمندی مانند تابآوری، خوداتکایی و توان حل مسئله را آموخت.
اما همان تجربهها گاهی باعث شده است که در بزرگسالی پذیرش حمایت، بیان نیازهای عاطفی و ایجاد صمیمیت برایشان دشوار شود.
روانشناسان معتقدند بهترین مسیر، حفظ نقاط قوت استقلال در کنار یادگیری مهارتهای ارتباطی و عاطفی است.
کودکی که روزی برای خود شام آماده میکرد و مشکلاتش را به تنهایی حل میکرد، اکنون این فرصت را دارد که در کنار حفظ استقامت و مسئولیتپذیری، یاد بگیرد کمک گرفتن و تکیه کردن بر دیگران نیز بخشی طبیعی و سالم از زندگی است.
جواد آلحبیب | کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
پایان/*
.
