به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، ازدواج در هر کشوری رسم و رسوم خاص خود را دارد و در ایران نیز جدا از دیگر کشورها نیست یکی از همین رسم و رسوم‌ها در ایران قدیم ، پرداختن شیربها بوده است که امروزه پرداخت آن در اکثر مناطق واجب نیست اما بسیاری از خانواده‌ها همچنان پرداخت شیر برای یکی از مهم‌ ترین رسومات ازدواج می‌دانند. شیربها در واقع پولی است که قبل از مراسم ازدواج علاوه بر مهریه از طرف داماد به خانواده عروس پرداخت میشود تا در تهیه جهیزیه از آن استفاده کند البته گاهی اوقات داماد به جای پرداختن مبلغ نقدی اقلامی از جهیزیه را تهیه میکند و این توافقی خواهد بود بین طرفین.هدف از پرداخت و دریافت شیربها در برخی مناطق، مواردی چون: کمک به خانواده دختر برای تهیه جهیزیه، قدردانی از رضایت دختر بر عقد نکاح با مرد، هدیه به مادر و پدر عروس برای تشکر و قدردانی از تربیت و پرورش دختر و مواردی از این دست مطرح می‌شود.

آیا شیربها در قانون آمده است؟

آیا شیربها در قانون آمده است؟

از نظر قانونی در پرداخت شیربها در قانون الزام یا اجباری وجود ندارد و این امر کاملاً بر عهده خانواده‌های زوجین قرار دارد و اگر مایل باشند می‌توانند با توجه به رسم و رسومات خود شیربها را در نظر بگیرند یا نگیرند. اما اگر توافق به پرداخت ان بکنند باید پرداخت شود به هر نحوی که بینشان توافق شده باشد.

نحوه تعیین شیربها در قانون نیامده اما به صورت عرفی به دو صورت تعیین می‌شود:

شیربها جزئی از مهریه: والدین دختر مبلغی از داماد می‌گیرند تا برای عروس جهیزیه بخرند این مبلغ جزئی از مهریه می‌باشد و مالک اصلی آن دختر می‌باشد و اجناس خریداری شده با این مبلغ نیز در مالکیت دختر است و هرگونه دخل و تصرف در آن باید با اجازه وی صورت بپذیرد.

شیربها به علاوه بر مهریه: در این حالت والدین دختر مبلغی را به علاوه مهریه از داماد می‌گیرند در این مورد اگر داماد رضایت نداشته باشد باطل است و پول دریافتی از لحاظ شرعی حرام است.

تفاوت مهریه و شیربها در قانون

بین دو موضوع شیربها و مهریه تفاوت وجود دارد و مهریه در قانون آمده و فرد ملزم به پرداخت آن می‌باشد و بابت عدم پرداخت نیز وصف کیفری و حقوقی در نظر می‌گیرند اما شیربها با توجه به اینکه در قانون نیامده و یک رسم و رسوم عرفی است غیر قابل الزام است.

نگاه اسلام به شیربها

اسلام به عنوان دینی که به عدالت و مساوات در روابط خانوادگی تاکید دارد، نگاه خاصی به شیربها دارد. در آموزه‌های اسلامی، مهریه به عنوان حق زن تعیین شده است و باید به او پرداخت شود. اما در خصوص این مبلغ، نظر فقها و علمای اسلامی متفاوت است.
برخی فقها معتقدند که این مبلغ نباید به عنوان یک تعهد مالی در ازدواج مطرح شود و پرداخت آن باید به عنوان یک هدیه و نشانه احترام انجام شود. از سوی دیگر، برخی دیگر از فقها پرداخت شیربها را به عنوان یک رسم فرهنگی پذیرفته‌اند و مخالفتی با آن ندارند، مشروط بر اینکه به زن و خانواده او فشار مالی وارد نشود.

ضمانت اجرایی شیربها

برای ‌مشکلات و پرونده‌های پیرامون شیربها فقط عرف و قصد و نیت طرفین در نظر گرفته می‌شود زیرا مبحث شیربها در قانون نیامده و قاضی با توجه به قصد طرفین و عرف و شرایط موجود و با استناد به قوانین عمومی و خصوصی ردادها اراده طرفین را تحلیل می‌کند و با توجه به مدارک موجود حکم می‌دهد.

شرایط استرداد شیربها

شرایط استرداد شیربها

امکان یا عدم امکان پس گرفتن شیر بها، کاملا بسته مقاصد پرداخت کننده و دریافت کننده آن، خواهد داشت. به عنوان مثال، اگر شیربها، به عنوان هدیه و هبه، به خانواده عروس، داده شده باشد، تنها در صورتی می توان اقدام به رجوع از هبه نمود و آن را مسترد کرد که عین موهوبه، موجود باشد و اگر شیربها، در ازای تحقق ازدواج پرداخت گردد، با برهم خوردن ازدواج، باید آن را به پرداخت کننده، پس داد.

اگر شیربها، صرفا به عنوان کمک مالی به خانواده دختر برای تهیه جهیزیه داده شده باشد، می توان با اثبات این امر و مقصود و نیت دو طرف، اقدام به پس گرفتن و مطالبه آن کرد. اگر شیربها، به عنوان جعاله عملی مباح، نظیر راضی کردن دختر بر نکاح یا شرط ضمن عقد باشد، پس از طلاق توافقی و سایر انواع طلاق، حق استرداد آن، وجود ندارد.

اگر شیربها، تحت عنوان هدیه نامزدی به خانواده دختر یا خود او داده شود، بر اساس ماده 1037 قانون مدنی، “هریک از نامزدها می توانند در صورت به هم خوردن وصلت منظور، هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند و اگر عین هدایا موجود نباشد، مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتا نگاه داشته می شود، مگر اینکه آن هدایا، بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد .”
در کل، دادگاه، نیت دو طرف را بررسی و بر استرداد یا عدم استرداد شیربها، حکم خواهد داد. در واقع مرد الزامی بر پرداخت شیربها، در صورت برهم خوردن مراسم ازدواج ندارد و از آنجا که شیربها، نهادی قانونی نیست، امکان اجرا گذاشتن آن مانند مهریه نیز وجود ندارد.

نحوه پس گرفتن شیربها

در صورتی که شرایط پس گرفتن شیر بها وجود داشته باشد و طرفین بر برگرداندن آن، به توافق نرسند، پرداخت کننده می تواند برای استرداد شیربها، اقدام کند. نحوه پس گرفتن شیربها، بدین صورت خواهد بود که پرداخت کننده شیربها باید، از طریق مراجعه به دفاتر خدمات قضایی یا سایت adliran.ir، اقدام به تشکیل حساب کاربری ثنا نماید.

دادخواست مطالبه و استرداد وجه یا مال موضوع شیربها را شخصا یا با کمک وکیل، تنظیم کرده و فایل ورد آن را بر روی یک حافظه، ذخیره کند. در نهایت، به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی رفته، مدارک لازم، فایل دادخواست، هزینه دادرسی و هزینه خدمات دفاتر را بپردازد تا مسئول دفتر خدمات الکترونیک قضایی، اقدام به ثبت و ارسال دادخواست او به دادگاه صالح نماید. در نهایت، وقت رسیدگی، از طریق پیامک ابلاغ ثنا، به طرفین اعلام خواهد شد و دادگاه پس از بررسی ادله و دادخواست، اقدام به صدور حکم براسترداد و یا عدم استرداد شیربها، از جانب دریافت کننده به پرداخت کننده خواهد نمود.

درپایان باید گفت مبحث شیربها در قانون تعریف خاصی ندارد و در قانون ایران در رابطه با شیربها صحبتی نشده است اما در عرف و رسم و رسومات برخی از مناطق ایران و خانواده‌های ایرانی این امر وجود دارد. به همین دلیل اگر چالشی در این مورد به وجود بیاید قاضی به عرف و مدارک موجود برای تحلیل پرونده و صدور حکم مراجعه می‌کند.

*نفیسه ترابنده

پایان/*

.