در حالی که گفته میشود «پشه آئدس» در بخشهای وسیعی از نوار شمالی و جنوبی کشور استقرار یافته، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت از ثبت ۸۶۸ مورد تب دنگی در سهماهه نخست امسال خبر داد و اعلام کرد که شمار مبتلایان در چابهار و کنارک نسبت به بهار سال گذشته بیش از چهار برابر و موارد بستری بیش از ۱۸ برابر افزایش یافته است.
دکتر قباد مرادی درباره گسترش جهانی تب دنگی اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۱۴۰ کشور جهان موارد بیماری تب دنگی را گزارش کردهاند؛ این بیماری به یکی از مهمترین چالشهای بهداشت عمومی در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان تبدیل شده است.
وضعیت تب دنگی در سال گذشته
وی درباره وضعیت تب دنگی در کشور گفت: دادههای نظام دیدهبانی و مراقبت مرکز مدیریت بیماریهای واگیر نشان میدهد که تعداد یکهزار و ۲۲۷ مورد ابتلا به تب دنگی در کشور طی سال گذشته شناسایی شده که از این تعداد، یکهزار و ۱۲۴ مورد انتقال محلی و ۱۰۳ مورد وارده بوده است. از مجموع موارد وارده، ۱۰۲ مورد از کشور پاکستان و یک مورد از کشور هند گزارش شده است.
وضعیت ابتلا به تب دنگی در فصل بهار
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت بیماری در سال جاری اظهار کرد: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پایان خردادماه، ۸۶۸ مورد مثبت تب دنگی در کشور ثبت شده که ۸۴۸ مورد آن در شهرهای چابهار و کنارک تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار گزارش شده است. از مجموع موارد ابتلای سال جاری، ۸۴۹ مورد ناشی از انتقال محلی و ۱۹ مورد وارده است.
افزایش موارد ابتلا در ۳ ماهه اول سال
مرادی با اشاره به روند بیماری در جنوبشرق کشور گفت: مقایسه آمار ۳ ماهه نخست سال جاری با مدت مشابه سال گذشته نشان میدهد موارد ابتلا در چابهار و کنارک بیش از چهار برابر افزایش یافته است. در حالی که طی بهار سال گذشته ۱۹۷ مورد ابتلا ثبت شده بود، این تعداد در مدت مشابه سال جاری به ۸۴۸ مورد رسیده است.
وی افزود: افزایش بیماری تنها به تعداد مبتلایان محدود نمیشود و موارد بستری نیز رشد قابل توجهی داشته است. تعداد بستریهای ناشی از تب دنگی در چابهار طی سهماهه نخست امسال به ۷۴ مورد رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۸ برابر افزایش نشان میدهد.
استقرار پشه آئدس در بخش وسیعی از نوار شمالی و جنوبی
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت تشدید اقدامات پیشگیرانه در کشور علیه پشه آئدس، اظهار کرد: در حال حاضر، پشه مهاجم آئدس در بخش وسیعی از نوار جنوبی و همچنین بخش قابل توجهی از نوار شمالی کشور استقرار یافته است. اگرچه انتقال محلی بیماری تنها در برخی مناطق گزارش شده، اما گسترش پراکندگی این ناقل میتواند زمینه افزایش خطر انتقال بیماری در سایر مناطق مستعد را فراهم کند.
راهبرد وزارت بهداشت در شرایط کنونی
وی افزود: مهمترین راهبرد ما در وزارت بهداشت در شرایط کنونی، تقویت بیماریابی، تشخیص سریع موارد، مراقبت مستمر اپیدمیولوژیک و اجرای مداخلات مؤثر برای کنترل ناقل است. شناسایی بهموقع بیماران و انجام اقدامات سریع بهداشتی میتواند از شکلگیری زنجیرههای انتقال محلی جلوگیری کند.
عوامل اجتماعی موثر بر تب دنگی
مرادی با بیان اینکه تب دنگی از جمله بیماریهایی است که به شدت تحت تأثیر عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت قرار دارد، گفت: کنترل این بیماری صرفاً با اقدامات نظام سلامت امکانپذیر نیست و نیازمند همکاری و هماهنگی گسترده بینبخشی است. بهسازی محیط، مدیریت و دفع مناسب پسماندها، حذف آبهای راکد، ساماندهی ظروف و مخازن نگهداری آب، ارتقای آگاهی عمومی و مشارکت فعال مردم از مهمترین اقداماتی است که حتی در مناطقی که پشه آئدس استقرار یافته، میتواند از گسترش بیماری و افزایش تعداد شهرهای دارای انتقال محلی جلوگیری کند.
نقش مداخلات محیطی بر کنترل بیماری و تجربههای جهانی
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت تصریح کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که مداخلات محیطی پایدار و همکاری مؤثر میان بخشهای مختلف اجرایی، شهرداریها، دستگاههای خدماتی و نظام سلامت، نقش تعیینکنندهای در کنترل تب دنگی و کاهش بار بیماری دارد.
توصیههای بهداشتی برای پیشگیری از تب دنگی
وی با ارائه توصیههایی به شهروندان، بهویژه ساکنان مناطق دارای پشه آئدس و افرادی که به این مناطق سفر میکنند، گفت: مهمترین راه پیشگیری از تب دنگی، جلوگیری از گزش پشه است. مردم باید از تجمع آبهای راکد در محیط زندگی و کار خود جلوگیری کنند، ظروف و مخازن نگهداری آب را بهطور منظم تخلیه و نظافت کنند و در مدیریت مناسب پسماندها مشارکت داشته باشند.
مرادی افزود: استفاده از لباسهای آستینبلند و روشن، بهکارگیری مواد دافع حشرات، نصب توری روی درها و پنجرهها و استفاده از وسایل محافظتی در برابر گزش پشه، بهویژه در ساعات فعالیت بیشتر پشه آئدس، از مهمترین اقدامات فردی برای پیشگیری از بیماری است. افرادی که به مناطق دارای استقرار پشه آئدس یا مناطق دارای انتقال محلی بیماری سفر میکنند، لازم است در طول سفر و تا چند هفته پس از بازگشت، مراقبتهای لازم برای پیشگیری از گزش پشه را رعایت کنند. در صورت بروز علائمی مانند تب، سردرد، درد پشت چشم، دردهای عضلانی و مفصلی یا بروز بثورات پوستی، باید در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کرده و سابقه سفر خود را به پزشک اطلاع دهند.
مرادی خاطرنشان کرد: کنترل تب دنگی نیازمند مشارکت همگانی است و رعایت توصیههای بهداشتی توسط مردم در کنار اجرای برنامههای مراقبتی، بیماریابی فعال، کنترل ناقل و مداخلات محیطی، میتواند نقش مهمی در جلوگیری از گسترش بیماری در کشور داشته باشد.
