خشم احساس طبیعی است که همه ما آن را تجربه میکنیم. وقتی نادیده گرفته میشویم، با ما با بی عدالتی رفتار میشود، کسی به ما توهین میکند، یا به ناحق متهم میشویم، وجودمان آکنده از خشم میشود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، پریسا کربلایی حسنی روانشناس بالینی کودک و نوجوان در مصاحبه با خبرنگار اندیشه قرن درباره این موضع خشم کودکان و نحوه مواجهه والدین با پرخاشگری کودکان گفتند: خشم احساس طبیعی است که همه ما آن را تجربه میکنیم. وقتی نادیده گرفته میشویم، با ما با بی عدالتی رفتار میشود، کسی به ما توهین میکند، یا به ناحق متهم میشویم، وجودمان آکنده از خشم میشود. واکنش افراد هنگام خشم با هم تفاوت دارد.
بعضیها با وجود خشمگینی، خونسردی خود را حفظ میکنند و اجازه نمیدهند که خشم قدرت تعقل و خردورزی را از آنها بگیرد. ولی برخی دیگر آن چنان گرفتار خشم میشوند که واکنشها و رفتارهای نسنجیده از خود بروز میدهند که در بسیاری موارد جز پشیمانی حاصلی ندارد. به همین دلیل است که مقوله مدیریت خشم در مفاهیم روانشناختی و رفتاری جا باز کرده و کارشناسان بسیاری درباره آن به تحقیق و بررسی مشغول هستند. عده ای بیشتر نیز درگیر یادگیری مهارتهای کنترل خشم هستند تا بتوانند از این احساس به سود خودشان و به شیوه های مثبت بهره برداری کنند.
کودکان از این قاعده جدا نیستند و خشم شامل آنها هم میشود. آموزش مدیریت خشم همان قدر که درباره بزرگسالان اهمیت دارد درباره کودکان هم مهم است. والدین و اطرافیان گاهی در میمانند و نمیدانند با کودکی که زود خشمگین می شود، جیغ و داد میکند و اشیا را به این طرف و آن طرف پرت میکند چه کار کنند. اگر شما هم این مشکل را دارید خواندن نکات زیر برایتان مفید خواهد بود.
هر قدر کودک شما بیشتر یاد بگیرد که احساسش را بیان کند و حسهای پیچیده منفیاش را به زبان بیاورد و آنها را بشناسد کمتر این حسها را با واکنش منفی خشم بروز میدهد. برای اینکه او احساسش را بشناسد و بر آنها اسم بگذارد، شما باید درباره احساسات خودتان و او صحبت کنید. تا جایی که میتوانید بر احساسات خودتان و آدمهای دور و برتان اسم بگذارید. مثلا:
– به نظر میرسد این مرد در فیلم آزرده شده است.
– من از رفتار خوب تو خوشحال شدم.
– و زمانی که احساسش را با متهم کردن دیگران ابراز میکند به او کمک کنید حس اولیه اش را بشناسد. «گفتی خواهرت احمق» است؟ من فکر میکنم تو از این که او بدون اجازه اسباب بازی ات را برداشت «آزرده خاطر» شدی.
پریسا کربلایی حسنی
کودکان به سادگی نسبت به محیط اطرافشان واکنش نشان میدهند. اگر شما خوشحال و سرحال باشید آنها هم خوشحال خواهند بود و اگر ببینند والدینشان و اطرافیان موثرشان عصبانی و ناراحت هستند، آنها نیز کج خلقی خواهند کرد.
اگر موقعیتی ناراحتتان کرده، زمانی را به تنهایی بگذرانید. از کودک جدا شوید او را در مکان امنی بگذارید و به تنهایی قدم بزنید. تکنیکهای آرام سازی تن و روان و رهایی از استرس را بیاموزید تا بتوانید با استرسهای روزمره کنار بیایید. یادتان باشد روشی که شما برای مدیریت خشمتان به کار میگیرید و چگونگی رفتارهای خشمگینانه شما الگویی هستند برای فرزندتان و یا کودکی که مراقبت از او به عهده شماست. اگر هنگام عصبانیت عادت دارید که فریاد بکشید، از بد و بیراه گفتن و فریاد کشیدن فرزندان و کودکان تحت مراقبت خود به یکدیگر وقتی اسباب بازی دلخواه او را برداشته یا از موضوعی عصبانی هستند تعجب نکنید.
خشم کودکتان را بپذیرید و به احساسش احترام بگذارید. اگر وقتی او عصبانی است، بگویید «چیزی نشده که… آرام باش…» او بیشتر عصبانی خواهد شد. چون میبیند که احساس او را درک نمیکنند و به سادگی از کنارش میگذرند.
احساس و خشم او را بپذیرید و با اسم گذاشتن بر احساسش به او نشان دهید که از حال او باخبرید. برای مثال: اگر همبازی او در زمین بازی به او لگد زده و کودک داد و فریاد میکند بگویید «میدانم؛ حتماً با این کارش تو را خشمگین کرده … یا از اینکه باید زمین بازی را ترک کنیم ناامید شده ای …» وقتی کودک ببیند که احساسش را شناخته اید کمتر سعی خواهد کرد با واکنشهای تند و شدید این را به شما بفهماند.
کودک شما باید یاد بگیرد که خشم و عصبانیت پذیرفتنی است؛ ولی رفتار خشن و پرخاشگرانه داشتن را شما نمی پذیرید. با آرامی، خونسردی و با جملاتی شمرده ولی با قاطعیت به کودک پرخاشگرتان بفهمانید که کار زشتی کرده است و رفتارش را نمی پسندید. سعی کنید فریاد نکشید چرا که این نشان میدهد شما کنترل خودتان را از دست داده اید. باید بدانی که کتک زدن دوستت اصلاً کار درستی نیست… اگر او دست از رفتار خشن و شدیدش برداشت، او را تحسین و تشویق کنید و اگر همچنان به کارش ادامه داد مشخص کنید که کارش چه عواقبی دارد؛ برای مثال او را از تفریحی محروم کنید یا قولی که به او داده بودید را به تعویق بیندازید.
به طور معمول وقتی کودک حس کند احساسش را درست درک نکرده اند، به ناحق متهم شده یا با بی عدالتی با او رفتار شده و احساس امنیت نکند، خشمگین میشود. عصبانیت به طور معمول جلوی احساسات دیگر را میگیرد و در بسیاری اوقات فقط به احساسات منفی آن لحظه خاص محدود نمیشود؛ بلکه کودک مشکلات و ناراحتیهای دیگر موقعیتهای ناراحت کننده اش را هم به خاطر می آورد و خشم ناشی از آنها به عصبانیت این موقعیت کنونی افزوده می شود. احساسات منفی متعدد چون حس نادیده گرفته شدن، حس حقارت و بی عدالتی ها در وجود کودک جمع میشوند و یک تحریک ساده احساسی میتواند آنها را مانند آتشفشانی شعله ور کند.
پریسا کربلایی حسنی
لازم است گاهی به کودک یادآوری شود که از احساسش سخن بگوید، آنها را بشناسد و روشی مناسب غیر از رفتار پرخاشگرانه برای بیان آنها پیدا کند. لازم است که اصول مهارت کنترل خشم به کودکان یادآوری شود.
بحث و گفت و گو درباره احساسات مثبت و منفی کودک بین مراقبین و کودک به او این فرصت را میدهد که خود را بهتر بشناسند و بفهمد که چه چیزی بروز این احساسات را سبب شده است.
در چنین فضایی است که کودک میتواند آزادانه احساسات خوب و بدش را بشناسد و هر کدام را با وجود مرزهای مشخص آنها تجربه کند و از این تجربیات، روشهای درست برخورد با خشم را بیاموزد.
داشتن ارتباط سالم و سازنده بین کودک و والدین یا مربیان زمینه لازم را فراهم میکند که کودک خود و محیط اطرافش را بهتر بشناسد و برای او حد و مرزهای مشخص را تعیین میکند تا بتواند در هنگام خشم درون آنها حرکت کند و خشمش را کنترل کند. شما میتوانید به کودک بیاموزید که بفهمد چگونگی کنترل عصبانیت مهارتی مهم است که باید یاد بگیرد.
کنترل خشم برای بیشتر ما یک چالش است و یک عمر طول میکشد تا یاد بگیریم که چگونه این کار را انجام دهیم و اتفاقاتی که هر روز دور و برمان رخ میدهد به خوبی نشان میدهد که عده بسیاری از افراد این مهارت را بلد نیستند. اما کودک از شما و روشهایی که برای کنترل خشمتان به کار میبرید، تقلید میکند و از آنها می آموزد بنابراین لازم است روشهای گفته شده در این مطلب را بیاموزید و به کودکان خود نیز آموزش دهید./پریسا کربلایی حسنی
پایان/*
.
