ایا کسی که یک بار خیانت می کند، همیشه خیانت کار است؟ / آیا می توان به فرد خیانتکار اعتماد کرد؟
آیا کسی که یک بار خیانت میکند، احتمال دارد دوباره هم خیانت کند؟
آیا کسی که یک بار خیانت میکند، احتمال دارد دوباره هم خیانت کند؟
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن، جواد آل حبیب- با یک بار خیانت، همیشه خیانتکار است؟این سؤال تاکنون پاسخ قطعی و روشنی نداشته است. یک مطالعه جدید به بررسی این موضوع پرداخته که آیا رفتارهای نادرست مانند تقلب، در طول زمان تکرار میشوند یا خیر.
در این مطالعه، داوطلبان در سه آزمون تقلب شرکت کردند که در بازهای چند ساله انجام شد. نتیجه نشان داد کسانی که یک بار تقلب کردند، احتمال زیادی داشت دوباره هم تقلب کنند. آیا کسی که به شریک زندگیاش خیانت میکند، احتمال دارد در امتحان یا بازی پوکر هم تقلب کند؟ آیا احتمال دارد مالیات نپردازد؟
این سؤال که آیا رفتار غیراخلاقی مانند تقلب در یک موقعیت فقط به خاطر فرصت آن موقعیت رخ میدهد، یا اینکه تمایل به تقلب بخشی از شخصیت فرد است، هنوز در تحقیقات روانشناسی پاسخ روشنی ندارد.
خلاصه مطالعه جدید
مطالعهای با عنوان «تقلب، تقلب، تکرار: درباره ثبات رفتار نادرست در موقعیتهای ساختاری مشابه» که در سال ۲۰۲۵ در مجله معتبر روانشناسی شخصیت و اجتماعی منتشر شده، به این سؤال پرداخت که تا چه حد تقلب رفتاری تکرارشونده است.
این مطالعه توسط ایزابِل تیلمان و همکارانش از مؤسسه ماکس پلانک در آلمان انجام شد و دادههای بیش از ۲۹۰۰ داوطلب را در چند نوبت زمانی مختلف بررسی کرد.
مرحله اول: داوطلبان پرسشنامهای درباره شخصیت و «عامل تاریک شخصیت» (شامل صفات منفی مانند خودشیفتگی، روانآزاری، بیاخلاقی و…) پر کردند. همچنین سوالاتی درباره صداقت و عدم صداقت در پرسشنامه بود.
مرحله دوم: همان داوطلبان در بازیای به نام «بازی ذهن» شرکت کردند. در این بازی، باید عددی بین ۱ تا ۸ روی کاغذ مینوشتند و سپس عددی تصادفی روی صفحه نمایش داده میشد. آنها باید میگفتند آیا عدد نوشته شده با عدد روی صفحه یکی است یا نه. اگر «بله» میگفتند، ۲ یورو میگرفتند. دانشمندان نمیتوانستند تشخیص دهند که داوطلب راست گفته یا دروغ، پس داوطلبان میتوانستند تقلب کنند و همیشه «بله» بگویند.
مرحله سوم: حدود ۱۹۰۰ نفر از داوطلبان مرحله دوم، در آزمون پرتاب سکه شرکت کردند. آنها باید سه بار سکه را پرتاب میکردند و گزارش میدادند آیا هر سه بار طرف انتخابشده (شیر یا خط) آمده یا نه. اگر پاسخ «بله» بود، ۲ یورو دریافت میکردند.
مرحله چهارم: تقریباً سه سال بعد، حدود ۸۰۰ نفر از داوطلبان در یک آزمون قرعهکشی شرکت کردند. به هر داوطلب ماه تولد تصادفی نشان داده شد و باید میگفتند آیا این ماه با ماه تولد مادرشان یکی است یا نه. پاسخ «بله» ۵ یورو جایزه داشت.
ایا کسی که یک بار خیانت می کند، همیشه خیانت کار است؟
اگر همه صادقانه پاسخ میدادند، احتمال برنده شدن در بازیها به ترتیب باید اینطور بود:
بازی ذهن: ۱۲.۵٪
بازی پرتاب سکه: ۱۲.۵٪
قرعهکشی: ۸.۳٪
اما درصد پاسخ «بله» داوطلبان بسیار بیشتر بود:
بازی ذهن: ۳۲٪
بازی پرتاب سکه: ۲۲٪
قرعهکشی: ۵۰٪
این نشان میدهد که تقلب در بین داوطلبان زیاد بوده، بهویژه در بازی قرعهکشی.
محققان با مدلسازی آماری نشان دادند اگر کسی در یک بازی تقلب کند، احتمال اینکه در بازیهای بعدی هم تقلب کند خیلی زیاد است. بهعنوان مثال، اگر کسی در بازی ذهن تقلب کرده بود، احتمال تقلبش در بازی پرتاب سکه ۴۳.۸٪ بود، ولی اگر در بازی ذهن صادق بود، فقط ۶.۳٪ احتمال داشت در بازی پرتاب سکه تقلب کند.
عجیب اینکه این ثبات در تقلب حتی در آزمون چهارم که تقریباً سه سال بعد برگزار شد هم دیده شد.
همچنین «عامل تاریک شخصیت» با رفتار مکرر غیرصادقانه رابطه معناداری داشت؛ هرچه این عامل در شخص بالاتر بود، احتمال دروغگویی و تقلب در چند آزمون بیشتر بود.
نتایج این مطالعه کاملاً روشن است: رفتار غیرصادقانه به شکل پایدار و مکرر رخ میدهد. کسی که یک بار برای کسب پول بیشتر تقلب کرده، احتمال زیادی دارد این کار را بارها تکرار کند. این موضوع نشان میدهد که تقلب یک رفتار اتفاقی نیست، بلکه بخشی از شخصیت فرد است. به عبارت دیگر، کسی که یک بار تقلب کند، بعید است شخصیتش تغییر کند و دوباره هم تقلب خواهد کرد.
پایان/*
.
