آیا واقعاً فناوری علیه ماست؟ چرا گاهی احساس می کنیم دستگاه ها قصد اذیت کردن ما را دارند؟
وقتی فایلها ناپدید میشوند، ایمیل اشتباه ارسال میشود و فناوری ما را ناامید میکند
وقتی فایلها ناپدید میشوند، ایمیل اشتباه ارسال میشود و فناوری ما را ناامید میکند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه قرن؛ چند بار برایتان پیش آمده که ساعتها روی یک فایل یا پروژه کار کنید و ناگهان همه چیز از بین برود؟ یا به اشتباه یک پیام را برای فردی نامناسب ارسال کنید؟ شاید هم ایمیلی را برای همه مخاطبان فرستاده باشید، در حالی که قصد داشتید فقط یک نفر آن را دریافت کند.
در چنین لحظاتی بسیاری از ما احساس میکنیم تلفن همراه، لپتاپ یا نرمافزار مورد استفادهمان عمداً علیه ما عمل کرده است. حتی گاهی با عصبانیت به دستگاه خود نگاه میکنیم و جملاتی مانند «این کامپیوتر با من لج کرده» یا «امروز گوشیام نمیخواهد همکاری کند» را به زبان میآوریم.
روانشناسان میگویند پاسخ منفی است؛ با این حال، دلیل اینکه چنین احساسی پیدا میکنیم، ریشههای روانشناختی جالبی دارد.
انسانها بهطور طبیعی تمایل دارند برای اشیا و پدیدههای اطراف خود ویژگیهای انسانی قائل شوند. این پدیده که در روانشناسی «انسانانگاری» (Anthropomorphism) نامیده میشود، باعث میشود برای حیوانات، خودروها، خانهها و حتی رایانهها شخصیت و نیت قائل شویم.
به همین دلیل است که وقتی یک دستگاه درست کار نمیکند، گاهی احساس میکنیم «عمدی» در کار است.
در حالی که واقعیت بسیار سادهتر است؛ فناوری نه دوست ماست و نه دشمن ما. همانطور که پول نسبت به فردی که آن را خرج میکند احساس خاصی ندارد، یک رایانه یا تلفن همراه نیز نسبت به کاربر خود بیتفاوت است.
چگونه رابطه سالمتری با فناوری داشته باشیم؟
مشکل از جایی آغاز میشود که بخش مهمی از زندگی، کار و خاطرات خود را به فناوری میسپاریم.
نویسندگان، روزنامهنگاران، دانشجویان، طراحان و بسیاری از مشاغل دیگر ساعتهای طولانی با رایانهها کار میکنند. در چنین شرایطی، از دست رفتن یک فایل یا حذف شدن یک پروژه میتواند تجربهای شبیه از دست دادن بخشی از تلاش، زمان و حتی هویت فرد باشد.
به همین دلیل است که گاهی از واژههایی مانند «خیانت فناوری» استفاده میشود؛ احساسی که در آن فرد تصور میکند ابزاری که به آن اعتماد داشته، او را ناامید کرده است.
اما از دیدگاه روانشناسی، این احساس بیشتر بازتاب میزان وابستگی ما به فناوری است تا رفتار خود فناوری.
وقتی از فناوری صحبت میکنیم، معمولاً ذهن ما به سمت گوشیهای هوشمند، اینترنت یا هوش مصنوعی میرود. اما در حقیقت، مداد رنگی، ماشین تحریر، کاغذ و حتی دفترچه یادداشت نیز نوعی فناوری محسوب میشوند.
اگر مداد رنگی یک کودک بشکند یا جوهر خودکارش تمام شود، معمولاً آن را یک اتفاق عادی تلقی میکنیم. اما وقتی رایانه دچار خطا میشود، واکنش ما اغلب بسیار احساسیتر است.
شاید دلیل این تفاوت آن باشد که فناوریهای مدرن نقش بسیار بزرگتری در زندگی ما پیدا کردهاند و حجم بیشتری از اطلاعات، خاطرات و مسئولیتهای خود را به آنها سپردهایم.
برای بسیاری از افراد، پاسخ تا حدی مثبت است.
امروزه بخش زیادی از ارتباطات، اسناد، تصاویر، حسابهای مالی و حتی روابط اجتماعی ما در فضای دیجیتال ذخیره میشود. همین موضوع باعث شده احتمال از دست رفتن اطلاعات یا بروز خطاهای فنی به منبعی برای نگرانی و اضطراب تبدیل شود.
برخی افراد حتی پس از تجربه از دست دادن یک فایل مهم، برای مدتی دچار نوعی بیاعتمادی نسبت به فناوری میشوند و دائماً نگران تکرار آن اتفاق هستند.
این وضعیت شباهت جالبی به روابط انسانی دارد؛ هرچه وابستگی بیشتر باشد، احتمال احساس ناامیدی و آسیبپذیری نیز افزایش مییابد.
روانشناسان معتقدند یکی از بهترین راهها برای کاهش استرس ناشی از فناوری، پذیرش ماهیت واقعی آن است.
فناوری ابزاری برای استفاده ماست، نه موجودی دارای نیت، احساس یا انگیزه.
برای مدیریت بهتر این رابطه میتوان چند اقدام ساده انجام داد:
از فایلهای مهم خود نسخه پشتیبان تهیه کنید.
اطلاعات ارزشمند را در چند محل مختلف ذخیره کنید.
برای یادداشتهای مهم، از دفترچههای کاغذی نیز استفاده کنید.
بخشی از زندگی روزمره خود را مستقل از ابزارهای دیجیتال حفظ کنید.
هنگام بروز خطاهای فنی، به جای سرزنش خود یا دستگاه، به دنبال راهحل باشید.
گاهی از دست رفتن یک فایل، خرابی تلفن همراه یا اشتباهات فناوری چنان ما را آشفته میکند که احساس میکنیم دستگاهها علیه ما توطئه کردهاند. اما حقیقت این است که فناوری نه از ما متنفر است و نه قصد آسیب رساندن به ما را دارد.
مشکل اصلی معمولاً در انتظاراتی است که از این ابزارها داریم و میزان اعتمادی که به آنها سپردهایم.
شاید مهمترین درس عصر دیجیتال این باشد که فناوری را همانگونه که هست ببینیم؛ ابزاری قدرتمند، اما نه کامل. ابزاری که میتواند زندگی ما را آسانتر کند، اما نباید تمام آرامش، اعتماد و خاطرات خود را بیقید و شرط به آن بسپاریم.
در نهایت، اگر روزی فایل مهمی از بین رفت یا رایانه شما دچار خطا شد، به یاد داشته باشید: دستگاه شما از شما ناراحت نیست و قصد انتقام گرفتن ندارد؛ همانطور که شما نیز با یک اشتباه فنی، انسان کمارزشتر یا ناتوانتری نشدهاید.
پایان/*
.
